Biały Ług (powiat piaseczyński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Biały Ług w innych znaczeniach tego słowa.
Artykuł 51°56′55″N 21°3′0″E
- błąd 38 m
WD 51°56'55"N, 21°3'0"E
- błąd 38 m
Odległość 1 m
Biały Ług
wieś
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat piaseczyński
Gmina Prażmów
Liczba ludności (2011) 189[1][2]
Strefa numeracyjna 22
Kod pocztowy 05-505[3]
Tablice rejestracyjne WPI
SIMC 0006988[4]
Położenie na mapie gminy Prażmów
Mapa konturowa gminy Prażmów, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Biały Ług”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Biały Ług”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Biały Ług”
Położenie na mapie powiatu piaseczyńskiego
Mapa konturowa powiatu piaseczyńskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Biały Ług”
Ziemia51°56′55″N 21°03′00″E/51,948611 21,050000

Biały Ługwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, w gminie Prażmów[5][4].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa warszawskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Biały Ług[5][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0006994 Wysoczyn część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po włączeniu Mazowsza do Królestwa Polskiego w XVI w. obszar, na którym w XIX wieku założono wieś Biały Ług zajmował zwarty kompleks leśny. Osadnictwo grupowało się w sąsiedztwie cieków wodnych. Nad Wągrodnicą (obecnie Zieloną, dopływem Jeziorki) położone były m.in. Wola Prażmowska, Wola Wągrodzka, Uwieliny i największa z nich Wągrodno. Od wschodu osadnictwo skupiało się wzdłuż rzeczki Czarnej: Czaplinek, Obrąb i nieistniejąca obecnie Wólka Obrębska. Enklawę śródleśną stanowiła tylko wieś Choszczna (dziś Chosna). Na południu, na skraju opisywanego lasu położone były: Pieczyska – wieś z kościołem parafialnym, Wola Pieczyska i Sułkowice. Na opisywanym terenie dominowała własność szlachecka.

Do połowy XIX w. obszar leśny należący do dóbr Wągrodno nie uległ uszczupleniu. Widoczne to jest na mapie opracowanej przez Kwatermistrzostwo Generalne Wojska Polskiego w latach 1822-1831, a ukończonej w latach 1833-1843 przez Oddział Korpusu Topografów armii rosyjskiej. Około połowy XIX wieku na terenie wykarczowanego lasu powstały wsie Gabryelin i Biały Ług. Nazwa drugiej miejscowości prawdopodobnie pochodzi od słowa ług, oznaczającego podmokłe tereny, zazwyczaj stanowiące najmniej dostępne części dziewiczego lasu. Około 1870 r. Gabryelin z przyległością Biały Ług posiadał status folwarku.

W 1888 r. Gabryelin z Białym Ługiem obejmowały 843 morgi lasu, 476 mórg gruntów ornych i ogrodów, 66 mórg pastwisk, 64 łąk i 30 mórg nieużytków. We wsiach były 2 budynki murowane i 19 drewnianych. Całe dobra Wągrodno liczyły wówczas 2504 morgi powierzchni. Biały Ług, stanowiący pod koniec XIX w. folwark przynależny w dalszym ciągu do dóbr Wągrodno, graniczył od północy z Gabryelinem, od wschodu z wsiami Ławki i Budy Sułkowskie, od południa z Wolą Pieczyską i Chosną, od zachodu z Wągrodnem.

Na początku XX w. właścicielem Wągrodna był Michał Ordęga. W 1903 r. oddzielił folwark Biały Ług od swego majątku, czego wyrazem było założenie osobnej hipoteki. W 1911 r. około 20 ha ziemi kupili włościanie korzystający z pożyczek Banku Ziemskiego Włościańskiego w Warszawie. Powstały 3 Towarzystwa Włościan: Biały Ług Litera A, Zaborówek i Wysoczyn. W 1918 r. Michał Ordęga sprzedał ponad 1 ha gruntu małżonkom Władysławowi i Mariannie Turczyńskim lub Turek. W tym samym roku ponad 3 ha nabyli Walenty i Antoni Woźniak. Spis ludności Polski, przeprowadzony 30 września 1921 r., obejmując opisywane miejscowości położone w gminie Wągrodno, używa w stosunku do Białego Ługu miana kolonia. Biały Ług według spisu liczył 14 budynków zamieszkanych przez 108 osób, Wysoczyn odpowiednio 7 i 44. W wymienionych wsiach mieszkali wyłącznie katolicy.

W drugiej połowie lat 50. wieś Biały Ług należała do Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Woli Wągrodzkiej. Po likwidacji gromady Wola Wągrodzka na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych Biały Ług znalazł się w gromadzie Uwieliny. Do wsi Biały Ług należał Wysoczyn.

Biały Ług związany jest od swego początku z Parafią Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Pieczyskach wchodzącej w skład dekanatu czerskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Biały Ług w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2017-03-19] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2019-11-10].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 26 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Rejestr TERYT
  5. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ewa i Włodzimierz Bagieńscy, Historia wokół nas: Biały Ług i Gabryelin [w:] Co i jak w powiecie piaseczyńskim, nr 33, styczeń 2001