Bitwa nad Nemeą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Nemeą
Wojna koryncka 395 p.n.e.387 p.n.e.
Ilustracja
Lokalizacja Nemei
Czas 394 p.n.e.
Miejsce Nemea, Peloponez
Terytorium Grecja
Wynik zwycięstwo Sparty
Strony konfliktu
Sparta (sprzymierzeńcy) Teby
Ateny
Argos
Korynt
Dowódcy
Aristodamus
Siły
18[1] – 20 000[2] hoplitów 24 000[1][2] hoplitów
Straty
ok. 1000 zabitych i rannych ok. 3000 zabitych i rannych
brak współrzędnych
Wojna koryncka

HaliartosNemeaKnidosKoronejaKoryntLechajon

Bitwa nad Nemeą – starcie zbrojne, które miało miejsce w czerwcu lub lipcu 394 p.n.e. roku w trakcie wojny korynckiej 395 p.n.e.387 p.n.e., na Peloponezie, niedaleko rzeki Nemea, między Spartanami z jednej, a koalicją Ateńczyków, Tebańczyków, Koryntu i Argos z drugiej strony. Zwycięstwo w bitwie odnieśli Spartanie.

Przed bitwą[edytuj | edytuj kod]

Wykorzystując kampanię głównej armii spartańskiej w Azji Mniejszej przeciw Persom, państewka greckie (Ateny, Argos, Teby), przy wsparciu finansowym ze strony Persji, zawiązały sojusz skierowany przeciwko Sparcie. Wojska związku beockiego pobiły Spartan w bitwie pod Haliartos w roku 395 p.n.e., a Tebańczycy oraz mieszkańcy Argos zdobyli w roku 394 p.n.e. kolonię peloponeską Herakleja Trachinia w Malis. Sytuacja ta sprowokowała Spartan do powrotu z Azji Mniejszej na Peloponez[2].

Zanim jednak główne siły Spartan pojawiły się na miejscu, sojusznicza armia spartańska pod dowództwem Aristodemosa – zaufanego króla Agesipolisa I pomaszerowała ze Sparty na północ. Również koalicjanci wykorzystując nieobecność sił głównych Spartan skierowali się w kierunku terytorium lacedomońskiego, gdzie zamierzali rozprawić się z armią Aristodemosa[2].

Armie przeciwników[edytuj | edytuj kod]

Obie armie spotkały się pomiędzy Sykionem a Koryntem. Spartanie nadciągnęli z zachodu, koalicjanci zaś ze wschodu. Miejsce bitwy nie jest ustalone; choć starcie nazwane jest od rzeki Nemea, najprawdopodobniej miało miejsce koło rzeczki Rachiani i dzisiejszej wsi Assos-Lechaio[1].

Według Ksenofonta, armia spartańska liczyła około 6000 lacedemońskich hoplitów, 3000 sprzymierzonych z miast Epidauros, Trozen, Ermioni oraz Halieis, 3000 z Elis i 1500 z Sikyonu. Nie wymienia liczby Tegeańczyków, ale opisuje, że w bitwie stali naprzeciw 2400 Ateńczyków, więc zapewne była ich podobna liczba. Prawdopodobnie, wraz z innymi niewyliczonymi oddziałami, siły sił spartańskie liczyły około 18–19 tys. ludzi, do tego dochodziło 600 żołnierzy jazdy lacedemońskiej, 300 kreteńskich łuczników oraz 400 procarzy z Elis. Po przeciwnej stronie stanęło 5000 wojska z Beocji (także kontyngenty z Teb i Tespias), 3000 Koryntczyków, 7000 ludzi z Argos, 3000 z Eubei i 6000 Ateńczyków. Do tego dochodziło 1550 żołnierzy jazdy i znaczna liczba lekkozbrojnych[1].

Sprzymierzeni mieli liczniejszą kawalerię i lekkie siły, ale Spartanie zepchnęli ich wstępnym bojem na teren za Nemeą, gdzie pofałdowany teren utrudniał działania konnicy. Ich własne oddziały pozostały na równinie[2].

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

W armii sprzymierzonych dowództwo rotowało między wodzami oddziałów różnych poleis. Beocki komendant wykorzystał dzień, w którym jego oddziały (na prawym skrzydle) stały naprzeciw sojuszników Sparty, a sami Spartanie – naprzeciw Ateńczyków, do wydania bitwy[2]. Zmasował żołnierzy w bardzo głęboką (16 rzędów) falangę i rozpoczął natarcie. Beockie skrzydło było jeszcze głębiej uszeregowane[1]. Ponieważ falanga zawsze miała tendencję do przesuwania się w prawo, atak prawego skrzydła spowodował skośne ustawienie frontu – a lewe, ateńskie skrzydło, musiało podążać za nacierającymi, by nie dopuścić do przerwania linii[2].

Spartanie wykorzystali okazję, przesuwając swoją linię w prawo i okrążając lewe skrzydło przeciwnika i rozbijając sześć ateńskich fylae[2] (następne cztery walczyły z Tegeańczykami[1]). Co prawda ich własne lewe skrzydło uległo natarciu i uciekło (z wyjątkiem wojsk z Pellene), ale zwycięskie wojska prawego skrzydła wykonały zwrot i w pełnym porządku obróciły szyk. Wracające z pościgu za uciekającymi żołnierzami lewego skrzydła spartańskiego oddziały z Argidy, Koryntu i Beocji były kolejno rozbijane przez zdyscyplinowaną spartańską falangę[2].

Diodor Sycylijski szacuje straty Spartan na 1100 zabitych, a sprzymierzonych na około 2800 poległych hoplitów[1] (N.G.L. Hammond uogólnia liczby do, odpowiednio, jednego i trzech tysięcy[2]). Większość poległych to wojska lewego skrzydła, gdzie nastąpiły próby oskrzydlenia przeciwnika. Ostatecznie o wyniku bitwy zadecydowała dyscyplina głównych sił spartańskich i jej zdolność do kontrolowanego manewru[1].

Bitwa nie zakończyła wojny, a wojskom sprzymierzonym nie udało się pokonać Sparty pod nieobecność jej sił głównych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h John F. Lazenby: The Spartan army. Warminster: Aris & Phillips, 1985, s. 218–224.
  2. a b c d e f g h i j N.G.L. Hammond: Dzieje Grecji. Warszawa: PIW, 1977, s. 537–540.