Bitwa o Ostrołękę

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa o Ostrołękę
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 5 sierpnia 1920
Miejsce Ostrołęka i okolice
Terytorium Mazowsze
Przyczyna odwrót Wojska Polskiego spod Kijowa
Wynik klęska Polaków
Strony konfliktu
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Rosja radziecka (RFSRR) Polska II RP
Dowódcy
gen. Bolesław Roja, kpt. mar. A. Wąsowicz
Siły
18 Dywizja Strzelców Grupa Ostrołęcka, 1 batalion Pułku Morskiego
Straty
50 marynarzy
brak współrzędnych

Bitwa pod Ostrołęką – bitwa stoczona przez I batalion Pułku Morskiego i pododdziały 108 pułku ułanów Wojska Polskiego z 18 Dywizją Strzelców Armii Czerwonej w dniach 2–6 sierpnia 1920 roku, w ramach obrony państwa przed nawałą bolszewicką w wojnie polsko-bolszewickiej.

Walki[edytuj | edytuj kod]

4 lipca 1920 ruszyła ofensywa Frontu Zachodniego M. Tuchaczewskiego. Ofensywę wojska polskie próbowały zatrzymać na linii Niemna, a gdy się to nie udało na linii: Bugu i Narwi. 29 lipca rozpoczęła się bitwa o utrzymanie tych rzek.

Sowiecka 4 Armia nacierała razem z 3 Korpusem Kawaleryjskim (KK) Gaja z Grodna wzdłuż granicy z Prusami w kierunku na Osowiec, Łomżę, Ostrołękę. Naprzeciw wojskom sowieckim stanęła Grupa Nadnarwiańska w sile ok. 4 tys. żołnierzy pod dowództwem gen. Jana Wroczyńskiego (następnie gen. Bolesława Roji), której zadaniem było niedopuszczenie do oskrzydlenia frontu od północy, a w szczególności obrona Łomży i Ostrołęki.

Do obrony Łomży i Ostrołęki była zorganizowana Grupa Ostrołęcka. 2 sierpnia Rosjanie zaatakowali Łomżę z trzech stron, od wschodu i południa atakowały 35 i 36 BS, od zachodu 10 Dywizja Kawalerii (DK) z 3 KK. Bataliony 101 pułku piechoty kontratakowały na bagnety wypierając Rosjan za Narew. Napór sowiecki zmusił wieczorem obrońców Łomży do opuszczenia miasta i wycofania się do Śniadowa. 10 Dywizja Kawalerii zaatakowała 1 sierpnia i zdobyła Nowogród broniony przez 108 pułk ułanów (pułk stracił 14 zabitych i rannych). Klęska oddziału polskiego pod Nowogrodem miała znaczenie taktyczne, ponieważ w Nowogrodzie zagon Gaja przekroczył Narew i wyszedł na tyły polskiej 1 Armii, walczącej w rejonie Zambrowa i odciął drogę odwrotu na OstrówWarszawę. Oddział sowieckiej kawalerii przekroczył Narew pod Drozdowem, skierował się na Śniadowo, gdzie rozbił polską obronę 2 batalion 4 Pułku Pomorskiego. 2 sierpnia na batalion uderzyła 2 Brygada Strzelców z 15 DK prowadząca zagon na Małkinię. W batalionie z 500 żołnierzy pozostało 170 i zostali oni wycofani do Modlina, do macierzystego pułku. W tej sytuacji gen. Roja wysłał z okolic Ostrołęki grupę mjra Ferek-Błeszyńskiego na odsiecz Łomży. Kontrakcja załamała się i Ferek-Błeszyński wycofał się do Ostrołęki. Na Ostrołękę 3 KK uderzył 3 sierpnia, lecz w noc na 4 sierpnia został zawrócony. 4 sierpnia 4 Armia opanowała Kolno. Ponowiono ataki na Ostrołękę. Ostrzeliwano ją artylerią.

Miasta bronił I batalion Pułku Morskiego, dowodzony przez kpt. mar. A. Wąsowicza. Zorganizował obronę wzdłuż szosy prowadzącej do Ostrołęki, dając czas na obsadzenie obrony przez 4 pułk pomorski. 5 sierpnia trwały walki pod Myszyńcem, w okolicach Czerwina i Ostrowi, między Ostrołęką i Bugiem. 6 sierpnia I batalion Pułku Morskiego, zgodnie z rozkazem opuścił Susk i Nową Wieś i zajął obronę na wschód od wsi Ławy, w tym dworzec kolejowy w Rzekuniu, z zadaniem powstrzymania natarcia na Ostrołękę. Na batalion nacierała 18 DS z 4 Armii. Wobec przewagi batalion musiał opuścić Rzekuń wycofując się do Ostrołęki. 6/7 sierpnia Grupa gen. Roji broniąca Ostrołęki, zagrożona okrążeniem przez kawalerię, wycofała się z rejonu miasta odchodząc na Różan.

Łącznie w walkach o Ostrołękę, Rzekuń, Nową Wieś, Susk, Zabiele, Teodorowo, Laskowiec, Przytuły zginęło 53 marynarzy z I batalionu Pułku Morskiego. Ciała pochowano na polu walki. Po zakończeniu wojny ciała ekshumowano i pochowano na cmentarzu parafialnym w Rzekuniu. Obok marynarzy pochowano ciała 18 ułanów poległych pod Zabielem. Poległym marynarzom (oddzielnie) i ułanom (oddzielnie) postawiono w 1928 r. pomniki.

Bitwa nad Bugiem i Narwią miała znaczenie strategiczne. Zatrzymała pochód sowiecki ku Warszawie (od 29 VII – 8 VIII). Zapewniło to Naczelnemu Dowództwu WP możliwość przegrupowania sił, stworzenie odwodów, a następnie wykonania kontruderzenia znad Wieprza.

Walki pod Ostrołęką upamiętniono na jednej z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem „OSTROŁĘKA 5 VIII 1920”

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Szczepański, Wojna polsko-bolszewicka na Mazowszu, wyd. BUWIK 1996.
  • Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919 - 1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8.
  • A. Kosecki, Wojna 1920 w Ostrołęckiem wyd. WSH w Pułtusku 1996.