Bitwa pod Świętym Krzyżem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Świętym Krzyżem
powstanie styczniowe
Czas 12 lutego 1863
Miejsce okolice Świętego Krzyża
Terytorium Królestwo Kongresowe
Wynik zwycięstwo powstańców
Strony konfliktu
powstańcy styczniowi Imperium Rosyjskie
Dowódcy
gen. Marian Langiewicz gen. Ksawery Czengiery
Siły
ok. 1000 ludzi ok. 1200 ludzi
Straty
niewielkie znaczne
brak współrzędnych
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I) - Kurów (24 I) - Michałowice (1?2 II)Mokobody (3 II)Wąchock (I) (3 II)Węgrów (3 II)Rawa (4 II) - Szyce (I) (4 II) - Maczki (5 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II) - Iwanowice (12−13 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II) - Żarnowiec (20 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III) - Dobrosłowo (2 III) - Mieczownica (2 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III) - Szczepanowice (13 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III) - Potok (20 III)Igołomia (I) (21 III)Krasnobród (24 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III) - Białaszewo (31 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV) - Jastrzębna (19 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV) - Józefów (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV) - Brdów (29 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V) - Igołomia (II) (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V) - Podlesie (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V) - Pińczów (5 V) - Szyce (II) (7 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V) - Kietlanka (13 V) - Miropol (16-17 V)Horki (17-25 V) - Kadysz (21 V)Łososin (24 V) - Soolew (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI) - Gruszki (28 VI) - Słomniki (3 VII) - Piotrkowice (4 VII)Janów (6 VII) - Złoty Potok (8?9 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII) - Kostangalia (15 VII)Rudniki (27 VII) - Kozi Rynek (29 VII) - Częstoborowice (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII) - Imbramowice i Glanów (15 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII) - Żelazna (25 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX) - Strzelcowizna (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX) - Nowy Staw (25 IX) - Skieblewo (25 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X) - Stawy (9 X)Rybnica (20 X) - Jurkowce (21 X)Łążek (22 X) - Świdno (29 X)Strojnów (4 XI) - Rossosz (17 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII) - Motkowice (12 XII)Janik (16 XII) - Kock (25 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (II) (15 III) - Belbin (28 IV) - Żeleźnica (30 IV)

Bitwa pod Świętym Krzyżem – jedna z bitew powstania styczniowego, stoczona 12 lutego 1863 roku.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Po walkach w Wąchocku rozłożył Langiewicz dwa obozy – jeden pod dowództwem Dionizego Czachowskiego u podnóża góry, w Nowej Słupi, a drugi w klasztorze pobenedyktyńskim na Łysej Górze. Przebywał tam kilka dni chcąc pozbierać rozproszonych po walkach wąchockich powstańców (oddział jego liczył wówczas ok. 1000 osób)[1]. W tym czasie do jego oddziału przystąpić miał Adam Chmielowski, później znany jako Brat Albert[2].

Pod dowództwem Gołubiewa wyruszyły przeciwko Polakom wojska rosyjskie w sile 6 rot piechoty oraz 60 kozaków. Ruszył też Ksawery Czengiery z 5 rotatmi, półszwadronem dragonów i kilkudziesięcioma Kozakami. To on około 9 rano, rozdzieliwszy siły, uderzył w powstańców stacjonujących w Słupi i na górze. Zaskoczeni z początku powstańcy zajęli dogodne pozycje pod lasem koło Słupi Nowej. Na górze ostrzelano Rosjan zza murów i z okien klasztoru zmuszając ich do odwrotu[3]. Bitwa zakończyła się po ok. 4 godzinach. Następnego dnia rano Langiewicz opuścił Święty Krzyż i udał się w stronę Staszowa.

Bilans[edytuj | edytuj kod]

Odsłonięci Rosjanie ponieśli duże straty. Straty powstańców były niewielkie – Stanisław Zieliński podaje liczbę 18 zabitych powstańców.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zieliński Stanisław: Bitwy i potyczki 1863–64; na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu. Lwów: 1913.
  2. Klasztor Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego. [dostęp 21-01-2013].
  3. Jerzy Kowalczyk: Komorów. W: Muzeum Historii Kielc [on-line]. [dostęp 21-01-2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]