Bitwa pod Czarnobylem (1920)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Czarnobylem
wojna polsko-bolszewicka
Ilustracja
Etapy wyprawy kijowskiej z datami zajmowania poszczególnych terenów
Czas 27 kwietnia 1920
Miejsce okolice Czarnobyla, Kijowszczyzna
Terytorium Ukraińska Republika Ludowa
Przyczyna część wyprawy kijowskiej
Wynik zwycięstwo Polaków
Strony konfliktu
 II Rzeczpospolita  Rosyjska FSRR
Dowódcy
Feliks Jaworski n/n
brak współrzędnych

Bitwa pod Czarnobylem (ukr. Битва під Чорнобилем) – bitwa stoczona 27 kwietnia 1920 roku w pobliżu miasta Czarnobyl na północ od Kijowa, w czasie wyprawy kijowskiej podczas wojny polsko-bolszewickiej.

W czasie ofensywy polskiej na Kijów z wojskami walczącymi na Ukrainie współdziałała od północy 9 Dywizja Piechoty generała Władysława Sikorskiego. W pierwszym etapie ofensywy zadanie 9 Dywizji Piechoty polegało na opanowaniu Czarnobyla, dużego portu rzecznego na Prypeci, który stanowił oparcie dla sowieckiej Flotylli Dnieprzańskiej, operującej u ujścia Prypeci, a ponadto był ośrodkiem tyłowym jednostek Armii Czerwonej, działających w kierunku pińskim oraz na obszarze między Prypecią i Teterewem. Do uderzenia na miasto generał Sikorski utworzył Grupę Kawalerii majora Feliksa Jaworskiego w składzie: 4 dywizjon 1 pułku strzelców konnych, III batalion 34 pułku piechoty, 3 bateria 9 pułku artylerii ciężkiej, 2 bateria 9 pułku artylerii polowej oraz Flotylla Pińska (1 okręt opancerzony, 4 łodzie motorowe).

25 kwietnia o godzinie 4:00 grupa ruszyła z Demowicz traktem czarnobylskim wzdłuż Prypeci. Rzeką, równolegle z oddziałami lądowymi, płynęły jednostki flotylli. W tymże dniu wieczorem, gdy pod Koszarówką grupę majora Jaworskiego ostrzelały jednostki sowieckiej Flotylli Dnieprzańskiej, do walki przystąpiły słabiej uzbrojone polskie łodzie motorowe i uszkodziły 1 okręt, a pozostałe zmusiły do wycofania się w dół rzeki. W Koszarówce zdobyto łodzie do przewozu piechoty i artylerii. Tutaj major Jaworski podzielił grupę na dwie kolumny: jedna, pod jego dowództwem (IV dywizjon 1 pułku strzelców konnych, 10 kompania 34 pułku piechoty, pluton marynarzy, pluton 3 baterii 9 pułku artylerii ciężkiej), miała posuwać się wzdłuż Prypeci i przy wsparciu flotylli uderzyć na Czarnobyl od północy, druga kolumna (dowódca porucznik Kazimierz Galiński), złożona z reszty III batalionu 34 pułku piechoty i 2 baterii 9 pułku artylerii polowej, skierowała się na Czarnobyl od zachodu przez Zalesie. Natarcie obu kolumn miało nastąpić jednocześnie 27 kwietnia o świcie. Czarnobyla broniła 61 Brygada Strzelców, wsparta dwunastoma okrętami Flotylli Dnieprzańskiej, uzbrojonymi w działa i ciężkie karabiny maszynowe. Kolumny polskie wyruszyły wieczorem 26 kwietnia. Następnego dnia nad ranem kolumna majora Jaworskiego dotarła do wsi Lelów, gdzie napotkała opór części 61 Brygady Strzelców i okrętów Flotylli Dnieprzańskiej. Dzięki wsparciu Flotylli Pińskiej, która pośpieszyła z pomocą, ściągając na siebie ogień jednostek nieprzyjaciela, kolumna majora Jaworskiego przełamała obronę sowiecką i otworzyła sobie drogę na Czarnobyl. Była jednak opóźniona w stosunku do drugiej kolumny. Jako pierwsza 27 kwietnia o godzinie 4:00 uderzyła na Czarnobyl kolumna porucznika Galińskiego. Mimo twardego oporu nieprzyjaciela i silnego ognia artylerii z okrętów, piechurzy 34 pułku piechoty, doskonale wspierani przez 2 baterię 9 pułku artylerii polowej, zdobyli cmentarz i pas ogrodów otaczających miasto od zachodu. Po godzinie (opóźniona wskutek walki pod Lelowem) pod Czarnobyl przybyła kolumna majora Jaworskiego z Flotyllą Pińską. Jej brawurowe natarcie w ciągu kilkunastu minut przerwało obronę sowiecką i zmusiło Sowietów do pospiesznego odwrotu. Polska kanonierka „Pancerny 1” i cztery uzbrojone kutry zaatakowały sześć silnie uzbrojonych kanonierek rosyjskich. Bitwa przekształciła się w pościg prowadzony przez jednostki polskie na przestrzeni 25 kilometrów za wycofującym się przeciwnikiem. Prowadzono pojedynek artyleryjski, w trakcie którego około godziny 10:00 „Pancerny 1” trafił pociskiem w komorę amunicyjną kanonierki „Gubitielnyj” i zatopił ją wraz z załogą, a następnie uszkodził dwie inne. Pościg przerwano po godzinie 12:00, gdy „Pancerny 1” został trafiony w część dziobową[1].

Flotylla Dnieprzańska wycofała się do ujścia Prypeci, a jednostki polskie zawróciły do Czarnobyla. W porcie zdobyto jedną uszkodzoną kanonierkę, cztery uzbrojone statki, trzy kutry motorowe, które zasiliły Flotyllę Pińską.

Walki pod Czarnobylem upamiętniono po 1990 na jednej z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem „CZARNOBYL 27 IV 1920”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. „Pancerny 1” nie został trafiony, tylko odrzuty źle zamocowanej armaty górskiej „Magdy” spowodowały obluzowanie nitów części podwodnej okrętu i w rezultacie przeciek. Okręt jednak brał udział w pościgu za uciekającymi jednostkami Sowietów, aż do momentu jak woda w maszynowni i części dziobowej zaczęła sięgać kolan i obsługa pomp nie nadążała z jej usuwaniem. W Porcie Czarnobylskim poddano jednostkę remontowi.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]