Bitwa pod Ewiną

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Ewiną
II wojna światowa
Czas 12-13 września 1944
Miejsce Ewina
Terytorium Polska pod okupacją III Rzeszy (Generalne Gubernatorstwo)
Przyczyna działania partyzanckie
Wynik zwycięstwo polskie
Strony konfliktu
 Polskie Państwo Podziemne  III Rzesza
Dowódcy
Bolesław Hanicz-Boruta
Siły
ok. 500 żołnierzy AL
15 skoczków z PSzP
kilkudziesięciu żołnierzy BCh
ok. 6000 żołnierzy, żandarmów niemieckich i Kałmuków
Straty
12 zabitych
11 rannych
100 zabitych
200 rannych
brak współrzędnych

Bitwa pod Ewiną – walka stoczona w dniu 12 września 1944 roku[1] przez 3 Brygadę Armii Ludowej im. Józefa Bema(w której znajdowały się też na zasadach autonomii oddziały OW PPS, SOB i BCh, oraz skoczkowie z Polskiego Sztabu Partyzanckiego z jednostkami armii niemieckiej, żandarmerii[2] i częścią Korpusu Kawalerii Kałmuckiej[3].

Przebieg walk[edytuj | edytuj kod]

Około 500 partyzantów Armii Ludowej pod dowództwem Bolesława Hanicza-Boruty, kilkudziesięciu z Batalionów Chłopskich oraz 15 polskich skoczków z radiostacją z Polskiego Sztabu Partyzanckiego, zostało okrążonych w lasach kotfińskich przez około ok. 2-3 tys. żołnierzy i żandarmów niemieckich wyposażonych w samoloty, wozy pancerne, artylerię i granatniki. Sztab III Brygady AL ulokowany w leśniczówce w Ewinie, szacował siły przeciwnika na ok. 6 tys. żołnierzy. Wśród uderzających hitlerowców był Korpus Kawalerii Kałmuckiej dr „Dolla” (mylony z wieloma innymi oddziałami wschodnimi, w tym Brygadą RONA), który w lipcu 1944 pojawił się na Kielecczyźnie[4]. Ryszard Nuszkiewicz (cichociemny, oficer batalionu AK "Skała", który 11 września walczył z oddziałami niemieckimi i wschodnimi pod Złotym Potokiem, tj. 30 km na południe od Ewiny) wspominał w swej książce "Uparci" o „sotniach kozaków”[5].

Pierwsze starcie nastąpiło o godz. 9:00 12 września w rejonie Ciężkowic, gdzie część partyzantów została zmuszona do wycofania się w kierunku Ewiny, natomiast partyzanci toczący walkę w rejonie Włynic zatrzymali natarcie nieprzyjaciela. Niemcy, wykorzystując znaczną przewagę w sile żywej i ogniowej, wdarli się w kilku miejscach w obronę partyzancką. Bitwa zakończyła się wydostaniem się polskich partyzantów przez lukę w pierścieniu wojsk niemieckich, co w warunkach partyzanckich było zwycięstwem. Ok. 22:00 3. Brygada AL im. Józefa Bema wyszła z okrążenia i przeszła w lasy koło Kruszyny[6].

Straty Polaków wyniosły 18 zabitych[7] i 11 rannych oraz ok. 10 zaginionych, straty hitlerowców – wg Ryszarda Nazarewicza około 100 zabitych i 200 rannych[8][a], choć bardziej prawdopodobne jest ok. 100-150 zabitych, rannych i zaginionych[2]. Dowódca mjr Bolesław Hanicz-Boruta został ranny w walce.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według dowódcy brygady płk. Hanicz-Boruty straty niemieckie była kilkakrotnie większe (bez podania dokładniejszych liczb) niż partyzantów co podał w swoim raporcie z walk brygady we wrześniu 1944 roku co jest wyraźnie zaznaczone w książce Armia Ludowa Działalność bojowa 1944 - 1945, a gdzie podano, że straty około 100 zabitych i 200 rannych podane w książce Ryszard Nazarewicz Ziemia radomszczańska w walce 1939-1945 są wyraźnie zawyżone.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia, Bitwa pod Ewiną 12-13 września 1944 r., Historia zapomniana i mniej znana, 12 września 2015 [dostęp 2020-10-23] (pol.).
  2. a b Mieczysław Wieczorek, Armia Ludowa 1944-45 Działalność bojowa, 1984.
  3. Ryszard Nuszkiewicz, Uparci, 1973.
  4. Jak szarańcza - Kałmucy siali grozę, plus.echodnia.eu/swietokrzyskie, 14 marca 2018 [dostęp 2020-11-10] (pol.).
  5. Ryszard Nuszkiewicz, Uparci, 1973.
  6. Historia, Bitwa pod Ewiną 12-13 września 1944 r., Historia zapomniana i mniej znana, 12 września 2015 [dostęp 2020-10-23] (pol.).
  7. Wyd. MON, Wspomnienia żołnierzy Gwardii i Armii Ludowej(rozdział Bój pod Ewiną), 1958.
  8. Ryszard Hajduk, Pogmatwane drogi. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987, s.243.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieczysław Wieczorek: Armia Ludowa: działalność bojowa 1944 - 1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1984, s. 227-228. ISBN 83-11-07052-0.
  • Bogdan Hillebrandt: Partyzantka na Kielecczyźnie 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1970, s. 427-428.
  • Praca zbiorowa: Bitwy partyzanckie Ruch oporu w Polsce 1944-1945. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 64. ISBN 83-03-02048-X.
  • Ryszard Nazarewicz: Ziemia radomszczańska w walce 1939-1945. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1973.