Bitwa pod Jurkowicami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Jurkowicami
powstanie styczniowe
Ilustracja
Pomnik upamiętniający bitwę pod Jurkowicami
Czas 21 października 1863
Miejsce Jurkowice
Terytorium Królestwo Kongresowe
Wynik zwycięstwo Rosjan
Strony konfliktu
powstańcy styczniowi Imperium Rosyjskie
Dowódcy
kpt. August Rosner „Gustaw Róża” ppłk. Gołubow
Siły
450 1300
Straty
300 zabitych, rannych i wziętych do niewoli zabitych 2 oficerów i n/n liczba szeregowych,
n/n liczba rannych
brak współrzędnych
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I) - Kurów (24 I) - Michałowice (1?2 II)Mokobody (3 II)Wąchock (I) (3 II)Węgrów (3 II)Rawa (4 II) - Szyce (I) (4 II) - Maczki (5 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II) - Iwanowice (12−13 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II) - Żarnowiec (20 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III) - Dobrosłowo (2 III) - Mieczownica (2 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III) - Szczepanowice (13 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III) - Potok (20 III)Igołomia (I) (21 III)Krasnobród (24 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III) - Białaszewo (31 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV) - Jastrzębna (19 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV) - Józefów (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV) - Brdów (29 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V) - Igołomia (II) (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V) - Podlesie (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V) - Pińczów (5 V) - Szyce (II) (7 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V) - Kietlanka (13 V) - Miropol (16-17 V)Horki (17-25 V) - Kadysz (21 V)Łososin (24 V) - Soolew (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI) - Gruszki (28 VI) - Słomniki (3 VII) - Piotrkowice (4 VII)Janów (6 VII) - Złoty Potok (8?9 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII) - Kostangalia (15 VII)Rudniki (27 VII) - Kozi Rynek (29 VII) - Częstoborowice (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII) - Imbramowice i Glanów (15 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII) - Żelazna (25 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX) - Strzelcowizna (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX) - Nowy Staw (25 IX) - Skieblewo (25 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X) - Stawy (9 X)Rybnica (20 X) - Jurkowce (21 X)Łążek (22 X) - Świdno (29 X)Strojnów (4 XI) - Rossosz (17 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII) - Motkowice (12 XII)Janik (16 XII) - Kock (25 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (II) (15 III) - Belbin (28 IV) - Żeleźnica (30 IV)

Bitwa pod Jurkowicami – bitwa stoczona 21 października 1863 roku pomiędzy oddziałem powstańców styczniowych pod dowództwem kapitana „Gustawa Róży” z oddziałami rosyjskimi.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Po bitwie pod Rybnicą w dniu 20 października 1863 roku zwycięski oddział powstańczy pułkownika Dionizego Czachowskiego ruszył na północny zachód w kierunku Jurkowic.

Po zmroku płk. Czachowski wraz z całą kawalerią oddalił się w kierunku Klimontowa. Dodatkowo w nocy od oddziału odłączył się szef sztabu oddziału mjr Karol Zajkowski – Liwocz z 30 ludźmi. Pozostali oficerowie po naradzie podjęli dalszy marsz w kierunku Jurkowic z samą piechotą w liczbie ok. 450 bagnetów.

Oddział powstańczy − pozbawiony rozpoznania – wszedł w przygotowaną w Jurkowicach rosyjską zasadzkę. Siły rosyjskie liczyły około 1300 żołnierzy: 7 kompanii piechoty, szwadron kawalerii, sotnia kozaków i oddział straży granicznej.

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

Oddział powstańczy do walki rozwinął się już pod ogniem rosyjskim ponosząc dotkliwe straty. Część powstańców wraz z kpt. Rosnerem „Różą” schroniła się w dworskiej owczarni. Po podpaleniu owczarni w trakcie przebijania się przez otaczających Rosjan zginął kpt. „Róża”.

Epilog[edytuj | edytuj kod]

W wyniku bitwy oddział powstańczy został rozbity. Straty powstańców wyniosły zabitych 90 żołnierzy (w tym Antoni Buratowski i kapitan Rosner Róża) oraz około 140 rannych. Straty rosyjskie wyniosły kilkudziesięciu żołnierzy (w tym dwóch oficerów).

Po bitwie Kozacy śmiertelnie pobili brata właściciela Jurkowic – Edwarda Władysława Białoskórskiego oraz lekarza staszowskiego Dowgiałłę.

Poległych 52 powstańców pochowano w zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w Olbierzowicach.

Ocaleni z pogromu powstańcy ruszyli na północ, gdzie dołączyli do grupy majora „Liwocza”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Długosz: Czachowski. Poznań: Wielkopolska Księgarnia Nakładowa Karola Rzepeckiego, 1914.
  • Eugeniusz Niebielski. Bitwa pod Jurkowicami. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3, 1993. 
  • Powstanie styczniowe 1863: Miejsca pamięci. [dostęp 2012-10-20].