Bitwa pod Kostangalią

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Kostangalią
Powstanie styczniowe
Ilustracja
Zygmunt Miłkowski
Czas 15 lipca 1863
Miejsce Kostangalia
Terytorium Rumunia (obecnie Mołdawia)
Wynik zwycięstwo Polaków
Strony konfliktu
Polska Rumunia
Dowódcy
płk Zygmunt Miłkowski płk Calinescu
Siły
214 1260 piechoty, 60 jazdy
Straty
6 Zabitych, 25 rannych, w tym 12 ciężko 18 zabitych, 40 rannych, w tym 18 ciężko
brak współrzędnych
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I)Mokobody (3 II)Węgrów (3 II)Wąchock (3 II)Rawa (4 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III)Igołomia (21 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III)Krasnobród (24 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V)Horki (17-25 V)Łososin (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI)Janów (6 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII)Rudniki (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X)Rybnica (20 X)Łążek (22 X)Strojnów (4 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII)Janik (16 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (15 III)

Bitwa pod Kostangalią miała miejsce 15 lipca 1863 roku pod Kostangalią w Rumunii.

Sprzyjające sprawie polskiej władze Imperium Osmańskiego zezwoliły na sformowanie i przemarsz przez swoje terytorium polskiego oddziału, któremu przewodził płk Zygmunt Miłkowski. Miał on zamiar na czele zgromadzonych w Tulczy 213 dobrze uzbrojonych ludzi przejść z Bułgarii, będącej wówczas częścią Imperium Osmańskiego, przez terytorium Rumunii, by z Besarabii wkroczyć na Podole. Była to część większego planu, zmierzającego do wznowienia walk na Ukrainie. Częścią tego planu miała być niezrealizowana wyprawa morska na Odessę pod wodzą Menottiego Garibaldiego; gen. Józef Wysocki miał wkroczyć na Wołyń w rejonie Brodów, a gen. Edmund Różycki poprzez Zbrucz na Podole.

Książę Rumunii Aleksander Jan Cuza nie godząc się na przemarsz obcej siły zbrojnej przez terytorium swego państwa, wysłał za oddziałem Miłkowskiego grupę pościgową w sile 7 kompanii piechoty (1260 żołnierzy), wspomaganych przez 60 kawalerzystów. Polacy odrzucili nakaz złożenia broni i doszło do starcia.

Tak owo starcie opisuje Stanisław Zieliński w Bitwach i Potyczkach 1863-64 (Rapperswil 1913, s. 347): Miłkowski (...) dał rozkaz majorowi Józefowi Jagminowi rozsypania tyralierów, którzy zająwszy całą dolinę w poprzek, natychmiast posunęli się naprzód; na prawem skrzydle poru­cznik Wojna zajął chałupy, na lewem obsadzono wierzby. Wozy pod przykryciem jazdy odesłano za ogród. Wkrótce po wystąpieniu tyralierów rozpoczął się ze strony wojska rumuńskiego gęsty ogień. Powstańcy z odwagą rzucili się naprzód. Jazda rumuńska posunąwszy się naprzód, nie doszła nawet do polskiej linii tyralierskiej i pierzchnęła. Jedna z kolumn piechoty mołdawskiej zawróciła na prawo, aby obejść stanowisko oddziału. Wtedy Miłkowski z kompanią Karola Brzo­zowskiego rzucił się na bagnety i cała kolumna uszła, a równocześnie Jagmin złamał środek wojska rumuńskiego. Nieład i zamieszanie uchodzących zakomuni­kowało się rezerwom i wszystko, prócz lewego skrzydła rumuńskiego, rzuciło się do ucieczki, porzucając broń, amunicyę i tornistry. Lewe tylko skrzydło śmiało podeszło ku łańcuchowi tyralierskiemu, lecz i ono przed celnym ogniem po­wstańców musiało uchodzić. (...) Wieczorem tegoż dnia zwrócił Miłkowski Kalinesce 60 sztuk zabranej broni rumuńskiej, Kalinesko zaś odstawił do Galaczu rannych powstańców, którymi się władze rumuńskie i ludność serdecznie zaopiekowały.

W bitwie zginęło sześciu Polaków: podporucznik Piotr Stankiewicz, podoficer Jan Krewniak, oraz szeregowi Leon Stancler, Paweł Piwowarski, Jan Jackowski i Mikołaj Swaryczewski. Rannych zostało dwudziestu pięciu powstańców, w tej liczbie 12 ciężko. Ranni zostali m.in. kapitan Karol Brzozowski i major Franciszek Zima

Po bitwie oddział przekroczył Prut, bez większych nadziei jednak na przedostanie się na Podole. Dalsza walka z Rumunami pozbawiona była sensu, toteż 17 lipca Polacy złożyli broń. Rumuni broń zatrzymali, ale umożliwili ochotnikom dalszą, indywidualną wędrówkę w stronę walczącej Polski lub, jak Miłkowskiemu, do Konstantynopola.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Stefan Kieniewicz: Powstanie styczniowe, wydaw. PWN, Warszawa 1983, s. 610-612.

Karol Brzozowski: Bitwa pod Kostangalią, w: W czterdziestą rocznicę powstania styczniowego, 1863-1903, wydaw. Komitet Wydawniczy, Lwów 1903, s. 79 - 94.

Stanisław Zieliński, Bitwy i Potyczki 1863-64, Rapperswil 1913, s. 347.