Bitwa pod Pungdo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Pungdo
Wojna chińsko-japońska (1894–1895)
Ilustracja
Tonący "Gaosheng", ukiyo-e autorstwa Kiyochika Kobayashi z sierpnia 1894
Czas 25 lipca 1894
Miejsce Zatoka niedaleko Asanu
Terytorium Morze Żółte
Przyczyna konflikt o Koreę między Chinami i Japonią
Wynik Zwycięstwo japońskie
Strony konfliktu
Japonia Chiny
Dowódcy
Tsuboi Kozo Fang Boqian
Siły
3 krążowniki 1 krążownik,
2 kanonierki,
1 transportowiec (brytyjski)
Straty
zatopione kanonierka i transportowiec,
1 kanonierka wzięta do niewoli,
1 krążownik uszkodzony,
ok. 950 zabitych
Położenie na mapie Chin
Mapa lokalizacyjna Chin
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Ziemia37°06′32″N 126°28′12″E/37,109000 126,470000
Wojna chińsko-japońska (1894–1895)

Pungdo • Sŏnghwan • Pjongjang • YaluJiulianchengLüshunWeihaiweiNiuzhuangYingkouPeskadory

Bitwa pod Pungdo – starcie morskie, które miało miejsce 25 lipca 1894 i rozpoczęło I wojnę chińsko-japońską. Zatopienie brytyjskiego transportowca wyładowanego chińskim wojskiem miało wpływ na przebieg bitwy pod Seonghwan i spowodowało incydent dyplomatyczny między Japonią i Wielką Brytanią.

Tło[edytuj | edytuj kod]

Konflikt między Chinami a Japonią o Koreę narastał od pewnego czasu: obie strony wzmacniały swoją obecność wojskową, przerzucając wojska pod osłoną floty. Czerwcowe apele Wielkiej Brytanii, USA, Rosji i Francji o pokojowe rozstrzygnięcie sporu, nic nie dały. Japończycy wystosowali ultimatum, wygasające 22 lipca, w którym żądali wycofania chińskich oddziałów. Następnego dnia, o 4 nad ranem, japońskie oddziały zabrały koreańską królową i jej dzieci do japońskiej legacji i mianowały regentem ojca króla (tę datę brytyjscy prawnicy uznali potem za początek wojny[1]), zmuszając go 27 lipca do wypowiedzenia wojny Chinom (Japonia oficjalnie wypowiedziała wojnę dopiero 1 sierpnia[2].

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

25 lipca należące do Floty Beiyang krążownik pancernopokładowy "Jiyuan" i kanonierka "Guangyi" wyszły z Asanu, do którego wcześniej eskortowały transportowce zaopatrujący tamtejszy trzytysięczny chiński garnizon. Prawdopodobnie ich zadaniem było odprowadzenie ostatniego z transportowców, "Gaoshenga" (według dawnej transkrypcji: "Kowshing"). Okręty nie były przygotowane do walki, mimo upłynięcia japońskiego ultimatum. W zatoce asańskiej, niedaleko wysepki Pung (kor. Pungdo, chiń. Fengdao, napotkały trzy krążowniki japońskie "Yoshino", "Naniwa" (pod dowództwem Heihachirō Tōgō) i "Akitsushima".

Początek starcia nie jest jasny; według źródeł japońskich "Jiyuan" zanadto zbliżył się do japońskich krążowników, co zostało uznane za próbę ataku torpedowego[3] i "Naniwa", a za nią pozostałe okręty, otwarły ogień o 7.50[4]. W ciągu czterdziestu minut poważnie uszkodziły "Jiyuana", który zdołał wszakże oderwać się od nieprzyjaciela i odpłynąć do Weihaiwei. Japończycy nie podjęli pościgu, obawiając się głównych sił floty chińskiej[5]. Być może, według Japończyków niewielkie, uszkodzenia na "Yoshino" trafionym przez pocisk z "Jiyuana" lub "Guangyi" (oba okręty zgłaszały trafienie), były wystarczająco poważne. Słabiej opancerzony "Guangyi", po zaciętej walce, kompletnie zniszczony, wyrzucił się na brzeg[6]. Ocalało jedynie 18 członków załogi[5].

Nieostrzeżony przez "Jiyuana", którego minął wcześniej, 8.30 na scenie walki pojawił się "Gaosheng" i o 9.15 został zatrzymany przez "Naniwę"[4]. Sytuacja była dyplomatycznie delikatna: minęło co prawda japońskie ultimatum, ale wojna nie została jeszcze formalnie wypowiedziana, a statek, choć wyładowany chińskim wojskiem, płynął pod banderą brytyjską[6]. Rozpoczęły się czterogodzinne negocjacje, w trakcie których chińscy żołnierze na pokładzie "Gaoshenga" zbuntowali się, odmówili poddania się i zażądali zawrócenia do Dagu. Nie pozwolili też europejskiej załodze opuścić statku[2]. 0 13.10, obawiając się nadejścia sił chińskich, Togo wpierw wystrzelił torpedę, a następnie zatopił statek ogniem artyleryjskim ("Gaosheng" zatonął 36 min. później[4]). Według rozbieżnych zeznań, krążownik ostrzelał także łodzie ratunkowe, wyładowane rozbitkami - choć równocześnie niemal wszyscy pasażerowie "Gaoshenga", którzy się uratowali, zostali wyłowieni przez łodzie "Naniwy"[1][a]. Źródła japońskie twierdzą, że "Naniwa" wysłała łodzie na ratunek (wyłącznie) Europejczykom, którzy zostali ostrzelani przez chińskich żołnierzy z pokładu tonącego "Gaoshenga". Być może ze statku strzelano także do krążownika, który mógł odpowiedzieć ogniem, przy okazji trafiając rozbitków [7]. Około 300 Chińczyków zdołało dopłynąć do niedalekich wysepek i zostali wyratowani przez kanonierki, francuską "Lion" i niemiecką "Iltis"[8].

Ostatnim okrętem, który zjawił się w okolicy, była kanonierka "Caojiang", której dowódca, oceniwszy szanse, postąpił rozsądnie, choć niebohatersko, i poddał się bez walki. Okręt został następnie wcielony do floty japońskiej[6].

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Przybycie postrzelanego "Jiyuana" do Weihaiwei zrobiło przygnębiające wrażenie na chińskiej flocie; chińskie siły poniosły poważne straty, samemu nie zadawszy żadnych. Nie wiadomo, jaki wpływ na bitwę pod Seonghwan miałoby 1000 chińskich żołnierzy, z pełnym wyposażeniem, ale ich brak na pewno ułatwił Japończykom zwycięstwo.

Ponieważ "Gaosheng" był statkiem brytyjskim, armator, firma Jardin and Matheson, podjęła starania o odszkodowanie, niemniej rząd angielski uznał, że choć strona chińska nie została oficjalnie zawiadomiona, to upłynięcie terminu ultimatum i japońska akcja 23 lutego, a następnie poranny bój stanowiły de facto wypowiedzenie wojny. Zatrzymanie więc neutralnego statku z wojskowym ładunkiem i żądanie, by poddał się kontroli, były zgodne z prawem międzynarodowym, podobnie jak otwarcie ognia, po odmowie kapitulacji[2].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Uratowanych przewiózł potem do Sasebo krążownik Yaeyama .

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b The Sino-Japanese War and Partitioning. W: Bruce A. Elleman: Modern Chinese Warfare, 1795-1989. London i New York: Routledge, 2001, s. 97-8. ISBN 978-0415214742.
  2. a b c S. C. M. Paine: The Sino-Japanese War of 1894-1895: Perceptions, Power, and Primacy. Cambridge: Cambridge University Press, 2002, s. 133-4. ISBN 0-521-81714-5.
  3. Jane 1904 ↓, s. 105.
  4. a b c Jane 1904 ↓, s. 110.
  5. a b Jane 1904 ↓, s. 106.
  6. a b c Richard N.J. Wright: The Chinese Steam Navy, 1862-1945. London: Chatham Publishing, 2001, s. 88. ISBN 1-86176-144-9.
  7. Jane 1904 ↓, s. 111.
  8. Herbert Wrigley Wilson: Ironclads in Action; a Sketch of Naval Warfare from 1855 to 1895. London: S. Low, 1896, s. 75. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Fred. T. Jane: The Imperial Japanese Navy. Londyn: W. Thacker & co., 1904.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]