Bitwa pod Salichą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Współczesny szkic bitwy
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I) - Kurów (24 I) - Michałowice (1?2 II)Mokobody (3 II)Wąchock (I) (3 II)Węgrów (3 II)Rawa (4 II) - Szyce (I) (4 II) - Maczki (5 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II) - Iwanowice (12−13 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II) - Żarnowiec (20 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III) - Dobrosłowo (2 III) - Mieczownica (2 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III) - Szczepanowice (13 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III) - Potok (20 III)Igołomia (I) (21 III)Krasnobród (24 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III) - Białaszewo (31 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV) - Jastrzębna (19 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV) - Józefów (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV) - Brdów (29 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V) - Igołomia (II) (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V) - Podlesie (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V) - Pińczów (5 V) - Szyce (II) (7 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V) - Kietlanka (13 V) - Miropol (16-17 V)Horki (17-25 V) - Kadysz (21 V)Łososin (24 V) - Soolew (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI) - Gruszki (28 VI) - Słomniki (3 VII) - Piotrkowice (4 VII)Janów (6 VII) - Złoty Potok (8?9 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII) - Kostangalia (15 VII)Rudniki (27 VII) - Kozi Rynek (29 VII) - Częstoborowice (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII) - Imbramowice i Glanów (15 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII) - Żelazna (25 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX) - Strzelcowizna (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX) - Nowy Staw (25 IX) - Skieblewo (25 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X) - Stawy (9 X)Rybnica (20 X) - Jurkowce (21 X)Łążek (22 X) - Świdno (29 X)Strojnów (4 XI) - Rossosz (17 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII) - Motkowice (12 XII)Janik (16 XII) - Kock (25 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (II) (15 III) - Belbin (28 IV) - Żeleźnica (30 IV)

Bitwa pod Salichą – bitwa stoczona 26 maja 1863 roku pomiędzy polskimi oddziałami powstańczymi dowodzonymi przez gen. Edmunda Różyckiego, a rosyjskim oddziałem karnym z kpt. Łomonosowem na czele. Jedno z najbardziej błyskotliwych zwycięstw oręża polskiego w czasie tzw. „Kampanii Różyckiego” i całego powstania styczniowego.

Przyczyny bitwy[edytuj | edytuj kod]

Umowa, jaką zawarł dowódca mającej się tworzyć partyzantki powstańczej na Ukrainie, gen. Edmund Różycki, z powołanym przez Rząd Narodowy w Warszawie na wodza naczelnego ziem ruskich, gen. Józefem Wysockim, uzależniała wybuch powstania od przysłania przez tego ostatniego silnych posiłków z terenów wschodniej Galicji. Wybuch powstania wyznaczono na datę 8 maja. Tegoż dnia gen. Różycki na czele roty kawalerii wyruszył z Żytomierza w stronę Galicji, licząc na rychłe wsparcie Wysockiego, co jednak nie następowało. Czas mijał, i mimo iż Złota Hramota przyjmowana była życzliwie, oddział Różyckiego nie powiększał się liczebnie, a wszystkie pozostałe partyzantki, w tym kijowska zostały rozbite w przeciągu niespełna dwóch tygodni. Sytuacja pomału stawała się dramatyczna, ponieważ na znajdującego się w okolicach Starokonstantynowa Różyckiego maszerowały w pewnym momencie trzy oddziały rosyjskie, co w każdej chwili mogło zakończyć się dla jazdy wołyńskiej całkowitą klęską. 26 maja, mając odciętą drogę odwrotu, stojąc niedaleko wsi Salicha, natknęła się ona na znacznie liczniejszy oddział rosyjski.

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

Według Mariana Dubieckiego, sekretarza Rusi w Rządzie Narodowym, autora szkicu biograficznego o Edmundzie Różyckim, w bitwie pod Salichą po stronie polskiej walczyło ok. 260 osób (5 szwadronów, z czego trzy niekompletne). Informacje tę potwierdza Franciszek Rawita-Gawroński, autor monumentalnego dzieła Rok 1863 na Rusi. Rosjanie dysponowali trzema rotami piechoty i 120 kozakami[1], w sumie 720 ludźmi, czyli siłami trzykrotnie większymi od polskich. Ustawiwszy swoje wojsko w dwuszeregu, zanim moskiewska piechota zdążyła zsiąść z wozów, Różycki wydał swoim szwadronom rozkaz ataku. Te, mimo iż musiały przebiec około kilometra pod ogniem tyralierów, dosłownie wyrąbały sobie drogę lancami, rozbijając doszczętnie czworobok, w którym ustawił się nieprzyjaciel. Do anegdotycznych należy opowieść o kapitanie Michnowie, dowódcy drugiej kompanii, który ze strachu przed Polakami schronił się pod mostem znajdującym się we wsi. Po pewnym czasie nadeszły posiłki rosyjskie w sile 3 rot (600 ludzi), jednakże widząc ogrom klęski, nie odważyły się one atakować powstańców, którzy w dwa dni później, nie doczekawszy się odsieczy, weszli na terytorium austriackie, gdzie Różycki zarządził rozwiązanie oddziału.

Znaczenie bitwy[edytuj | edytuj kod]

Jakkolwiek kampania Różyckiego nie przyniosła Polsce upragnionej niepodległości, znaczenie jej było ogromne: jazda wołyńska dosłownie „schodziła ze sceny niepokonana”, stoczywszy 8 potyczek, z których bitwa pod Salichą, przez rozmiary i przewagę wojsk nieprzyjacielskich, weszła do historii powstania styczniowego na równi ze starciami pod Chruśliną czy Żyrzynem. Wpisuje się ona w szeroki kontekst walki z rosyjską okupacją, stanowiąc dla przyszłych pokoleń wzór męstwa i odwagi.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marian Dubiecki: Edmund Różycki. Kraków 1895. s. 38–39.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Dubiecki, Edmund Różycki, Kraków 1895.
  • P. Łossowski, Z. Młynarski, Rosjanie, Białorusini i Ukraińcy w powstaniu styczniowym, Wrocław 1959.
  • S. Kieniewicz, Historia Polski 1795–1918, Warszawa 2002.
  • S. Kieniewicz, Powstanie styczniowe, Warszawa 1983.
  • Polski Słownik Biograficzny.