Bogdan Walewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bogdan Zenon Walewski właśc. Bogdan Płotka (ur. 2 czerwca 1932[1], zm. ?) – polski dyplomata i szpieg CIA.

W ramach wyróżnienia, jako aktywista Związku Młodzieży Polskiej, po ukończeniu szkoły średniej podjął studia w Instytucie Stosunków Międzynarodowych w Moskwie. Tam został zwerbowany przez KGB[2].

W 1958 jako tłumacz Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli wyjechał do Wietnamu. W Sajgonie pod kontrolą radzieckiego wywiadu został zwerbowany przez etatowego pracownika CIA, po podpisaniu zobowiązania do współpracy przyjmując pseudonim Bob Walters[2][3].

Po powrocie do Polski na początku 1961 został przyjęty do pracy w MSZ, skąd został skierowany na stypendium na Uniwersytecie Columbia. Przed wyjazdem zobowiązał się do współpracy z polskim wywiadem, otrzymując pseudonim „Zenon”[2].

W Stanach Zjednoczonych podjął współpracę z CIA. Przekazywał raporty rezydentowi polskiego wywiadu w ambasadzie, przedstawicielom KGB i CIA. W 1963 wrócił do Polski, został starszym radcą w MSZ. Informacje pozyskane w trakcie tłumaczeń w czasie wizyt i dostępu do tajnej dokumentacji przekazywał, za pomocą martwych skrzynek kontaktowych w Warszawie, pracownikom CIA[2].

W 1964 został skierowany do polskiego przedstawicielstwa PRL przy ONZ w Nowym Jorku. Ponownie podjął współpracę z SB pod pseudonimem „Janczar”. Raporty przekazuje zarówno polskiemu wywiadowi, jak i KGB i CIA, od każdego otrzymując gratyfikacje pieniężne. Działalność szpiegowska doprowadziła Walewskiego do zaburzeń psychicznych, zaczął nadużywać alkoholu i zmuszony był zwrócić się o przeniesienie na powrót do kraju[2].

W latach 1974–1977 był wicedyrektorem Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Raporty dla CIA przekazywał w trakcie wyjazdów na przeglądy zakupionego w USA samochodu marki Mercedes, które odbywały się za granicą (głównie w Wiedniu)[2].

Wiosną 1977 został przeniesiony na stanowisko I sekretarza ambasady polskiej w Moskwie, a po powrocie z placówki wiosną 1980 został naczelnikiem w departamencie konsularnym MSZ. Po niecałym roku został ujęty przez kontrwywiad podczas fotografowania tajnej dokumentacji za pomocą sprzętu otrzymanego przez Amerykanów[potrzebny przypis]. Wobec ewidentnych dowodów przyznał się do szpiegostwa już na pierwszym przesłuchaniu. Został osądzony i w 1982 skazany na 25 lat pozbawienia wolności[2].

11 czerwca 1985 na moście szpiegów (łączącym Berlin Zachodni z Poczdamem) został wymieniony wraz z 24 innymi szpiegami na Mariana Zacharskiego i trzech innych agentów wywiadu[2]. Następnie mieszkał w USA, m.in. pracował w Jamestown Foundation, wspierającej uciekinierów ze Związku Radzieckiego[4].

W 1984 r. Henryk Piecuch wydał ksiażkę Portret szpiega będącą sfabularyzowanym opisem działalności Walewskiego[5].

Według relacji Leszka Chrósta zmarł kilka lat przed 2018[4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Publikacja Departamentu Szkolenia i Doskonalenia Zawodowego MSW: Andrzej Dudziński, Sprawa operacyjnego rozpracowania kryptonim "Ikar", Warszawa 1987
  2. a b c d e f g h Rafał Natorski: Bogdan Walewski - niezwykła historia potrójnego szpiega. Grupa Wirtualna Polska, 7 listopada 2014. [dostęp 2014-12-24].
  3. Awłasewicz 2018 ↓, s. 50-51.
  4. a b Awłasewicz 2018 ↓, s. 246.
  5. Henryk Piecuch: Portret szpiega. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1984. ISBN 83-11-07007-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Awłasewicz: Łowcy szpiegów. Polskie służby kontra CIA. Warszawa: Czerwone i Czarne, 2018. ISBN 978-83-7700-306-0.