Bogusław Czechowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bogusław Czechowicz (ur. 1967 we Wrocławiu) – śląski historyk sztuki i historyk, prof. dr hab.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W latach 1988–1993 studiował historię sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim, tu się doktoryzował z historii sztuki w 2001[1], w 2010 habilitował się z historii na Uniwersytecie w Hradcu Králové (Czechy). W 2015 uzyskał na Uniwersytecie Jana Ewangelisty Purkyniego w Uściu nad Łabą drugi doktorat (PhDr.) z historii. W 2017 po przeprowadzonej tam procedurze o nadanie tytułu naukowego dekretem prezydenta Republiki Czeskiej mianowany profesorem historii. Jego zainteresowania badawcze obejmują sztukę późnego średniowiecza, baroku i niektóre aspekty sztuki XIX i XX w., dzieje kartografii i starożytnictwa; w ostatnich latach biblijne asocjacje europejskiej kultury i historiozofii.

Od 1 października 2019 wykłada na Uniwersytecie Śląskim w Opawie (Slezská Univerzita v Opavě) jako profesor w Instytucie Nauk Historycznych Wydziału Filozoficzno-Przyrodniczego. W latach 2007–2015 pracował na Uniwersytecie w Hradcu Králové, a w latach 2011–2019 na Uniwersytecie Opolskim. Dawniej jako eksternista wykładał też na Uniwersytecie Wrocławskim, Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu, Wyższej Szkole Technicznej w Katowicach, Wałbrzyskiej Wyższej Szkole Zarządzania i Przedsiębiorczości, Uniwersytecie J.E. Purkyniego w Ústi nad Labem, a w l. 1994–2010 pracował w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.

W latach 1991–1993 członek redakcji popularnonaukowego periodyku „Karkonosz. Sudeckie Materiały Krajoznawcze”, w latach 1991–1995 w redakcji „Śląskich Zeszytów Krajoznawczych”, współtwórca periodyku naukowego „Dzieła i Interpretacje” (wydawany od 1993), organizator lub współorganizator kilku konferencji naukowych (w 1997 i 1999 we Wrocławiu, w 2000 w Świdnicy, w 2005 w Żaganiu, w 2007 w Brzegu, w 2008 we Wrocławiu, w 2009 w Głogowie, w 2010 w Ziębicach, w 2012 w Orlickim Zahoří-Bedřichovce), w 2014 w Opawie, w 2016 w Opolu, w 2017 w Kłodzku. Redaktor serii Czeski horyzont i Silesianeum.

Autor ponad 20 monografii autorskich, przeszło 200 artykułów i rozpraw naukowych oraz blisko 100 recenzji publikowanych po polsku, czesku, angielsku, niemiecku, holendersku, rosyjsku i węgiersku. Aktywny (z referatem) uczestnik ponad 120 konferencji naukowych. Współpracował lub współpracuje także z wieloma czasopismami popularnonaukowymi, m.in.: „Sudety”, „Spotkania z Zabytkami”, „Zabytki – Heritage”; autor kilkuset not do Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN. Encyklopedii religii PWN oraz Encyklopedii Wrocławia. Autor i współautor wystaw i ekspozycji w instytucjach Broumova, Wrocławia, Jeleniej Góry, Wiednia i Marburga[2]. Członek rady naukowej serii Documenta Liechtensteina Seris Nova (wydaje Ostravská univerzita v Ostravě) i rady redakcyjnej Muzeum Podkrkonoší v Trutnově oraz rad redakcyjnych periodyków: "Kladský sborník" i "Orlické hory a Podorlicko”.

Animator życia naukowego na Śląsku, szczególnie we Wrocławiu, zwłaszcza w relacjach z ośrodkami naukowymi na terenie Republiki Czeskiej. Propagator nowego spojrzenia na miejsce Śląska w Koronie Królestwa Czech, a szczególnie roli Wrocławia jako ośrodka przez wieki konkurencyjnego w stosunku do stołecznej Pragi, zarazem silnie wpisanego w ideologię polityczną państwa czeskiego między połową XIV i XVIII wieku[3]. Wśród ważnych osiągnięć naukowych wymienić też należy zdekodowanie ryciny Melencolia I Albrechta Dürera z 1514, jednego z największych "rebusów" kultury europejskiej[4]. W swoich badaniach nad dawną kartografią wprowadził nowe metody interpretacji tej specyficznej grupy zabytków, traktowanych tak, jak inne dzieła sztuk plastycznych, nie rezygnując z postrzegania tych dziel w kontekście politycznym, prawnym czy nawet filozoficznym. Od lat wprowadza też do interpretacji dziel sztuki oraz pisemnych przekazów źródłowych komponent biblijny, skutkujący na przykład coraz śmielszym odchodzeniem od tradycyjnego paradygmatu stylowego (gotyk, renesans, barok) na rzecz prób określenia stosunku danej epoki do biblijnego dziedzictwa[5].

Przez lata aktywny członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (1984–1995) i Stowarzyszenia Historyków Sztuki (1994–2001), od 2009 zrzeszony we Wrocławskim Towarzystwie Miłośników Historii (oddziale Polskiego Towarzystwa Historycznego, przez lata członek zarządu, obecnie przewodniczący komisji rewizyjnej). Za działalność naukową wyróżniany Nagrodą im. Adama Heymowskiego przyznawaną przez Polskie Towarzystwo Heraldyczne (2006), dwukrotnie (2011 i 2012) przez rektora Uniwersytetu w Hradcu Králové. Nagradzano lub drukowano także pisane pod jego kierunkiem prace licencjackie, magisterskie i doktorskie (np. I nagroda w konkursie im. Jana i Wojciecha Wawrzynków w 2017 przyznawana przez Instytut Śląski w Opolu dla mgra Marka Panusia, wydana drukiem jako monografia książkowa w tym samym roku), ewentualnie publikowano artykuły pisane na ich podstawie.

Długo zaangażowany w propagowanie idei powrotu na Śląsk zabytków wywiezionych po II wojnie światowej do Warszawy i innych miejsc Rzeczypospolitej Polskiej (m.in. inicjator i współautor stosownych raportów wykonywanych na zlecenie Dolnośląskiego Urzędu Marszałkowskiego; uczestniczył w akcji wrocławskiego dodatku „Gazety Wyborczej” Oddajcie co nasze); w 2004; przyczynił się do odzyskania z Anglii przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP zaginionych w 1945 fragmentów graduału z Raciborza[6].

Od urodzenia mieszkaniec Wrocławia. Z zamiłowania wędrowiec przemierzający pieszo z plecakiem głównie dawne kraje Korony Czeskiej (Czechy, Morawy, Śląsk, Łużyce) oraz meloman.

Publikacje (książki autorskie, opracowania zbiorowe pod redakcją lub współredakcją)[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze książki autorskie:

  • Dialog form i treści w architekturze Wrocławia (Wrocław 2003, format A5, 112 s.)
  • Kaplice w dawnym hrabstwie kłodzkim (Wrocław 2003, format B5, 220 s.)
  • Nagrobki późnogotyckie na Śląsku (= Acta Universitatis Wratislaviensis, 2583) (Wrocław 2003, format A4, 318 s.)
  • Historia kartografii Śląska XIII-XIX wieku (Wrocław 2004, format A5, 188 s.)
  • Książęcy mecenat artystyczny na Śląsku u schyłku średniowiecza (Warszawa 2005, format B5, 728 s.)
  • Bernharda Mannfelda „Śląsk w obrazach”. Śląskie zabytki w akwareli i rysunku z 1871 roku (= Materiały do dziejów śląskiego starożytnictwa, 1) (Wrocław 2005, format A5, 112 s.)
  • Kościół w Gorzanowie na Ziemi Kłodzkiej. Przyczynek do dziejów sztuki czeskiej (Wrocław 2007, format A5, 160 s.)
  • Sukcesorzy śląskich Piastów. W trzechsetlecie śmierci Ostatniej z Rodu (1707-2007) (= Biblioteka Dolnego Śląska, 3) (Wrocław 2007, format A5, 224 s.)
  • Visus Silesiae. Treści i funkcje ideowe kartografii Śląska XVI-XVIII wieku (= Acta Universitatis Wratislaviensis, 3032) (Wrocław 2008, format A4, 224 s.)
  • Między katedrą a ratuszem. Polityczne uwarunkowania sztuki Wrocławia u schyłku średniowiecza (Warszawa 2008, format A5, 382 s.)
  • Ars lucrum nostrum. Prace z historii sztuki i kultury (Wrocław 2008, format B5, 272 s.)
  • Kladské dějepisectví v Polsku po druhé světové válce. Historická věda ve službách státní politiky a národní ideologie (Červený Kostelec 2010, format A5, 236 s.)
  • Dvě centra v Koruně. Čechy a Slezsko na cestách integrace a rozkolu v kontextu ideologie, politiky a umění (1348-1458) (České Budějovice 2011, format B5, 332 s.)
  • Kaplice w dawnym Księstwie Ziębickim (Wrocław 2012, format B5, 158 s.)
  • Böhmische Erbfolge und Breslau in den Jahren 1348-1361. Kunst und Geschichte auf Wegen und Holzwegen der Historiographie (Červený Kostelec 2013, format A5, 278 s.)
  • Z Biblią w tle. Prace z historii kultury Europy Środkowej (= Silesianeum, 1), (Wrocław 2015, format B5, 314 s.)
  • Na czesko-morawsko-śląskim styku. O wiekach XV-XVIII i trudnym ich postrzeganiu (= Uniwersytet Opolski - Studia i Monografie, 529), (Opole 2016, format B5, 280 s.)
  • Idea i państwo. Korona Królestwa Czech w latach 1457-1547, I, Historiograficzny gorset. Korona Czeska oczami pokoleń badaczy (Wrocław 2017, format B5, 180 s.)
  • Idea i państwo. Korona Królestwa Czech w latach 1457-1547, II, "Sic noster rex Jiřík" czy "occupator regni Bohemiae"? Rządy w Koronie Jerzego z Podiebradów (Wrocław 2017, format B5, 254 s.)
  • Idea i państwo. Korona Królestwa Czech w latach 1457-1547, III, „Mathias Primus Dei gratia rex Bohemiae”. Rehabilitacja nieuznawanego króla (Wrocław 2017, format B5, 328 s.)
  • Idea i państwo. Korona Królestwa Czech w latach 1457-1547, IV, Król i stany, 1, Siła słabości? Długie późne rządy Władysława II (Wrocław 2017, format B5, 302 s.)[7].

Opracowania zbiorowe pod redakcją lub współredakcją:

  • O sztuce sepulkralnej na Śląsku. Materiały z sesji Oddziału Wrocławskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Wrocław, 25-26 października 1996 roku (Wrocław 1997, format B5, 208 s., współredaktor)
  • Z dziejów rysunku i grafiki na Śląsku oraz w kolekcjach i zbiorach ze Śląskiem związanych. Materiały z sesji Oddziału Wrocławskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki, 23-24 marca 1999 roku (Wrocław 1999, format B5, 220 s.współredaktor)
  • Dziedzictwo artystyczne Świdnicy (Wrocław - Świdnica 2003, format B5, 232 s., redaktor)
  • Dziedzictwo artystyczne Żagania (Wrocław - Zielona Góra - Żagań 2006, format B5, 192 s. współredaktor)
  • Historia u Piastów, Piastowie w historii. Z okazji trzechsetlecia śmierci ostatniej z rodu, księżnej Karoliny (Brzeg 2008, format B5, 280 s., redaktor)
  • Glogovia Maior. Wielki Głogów między blaskiem dziejów i cieniem ruin (Głogów - Zielona Góra 2010, format B5, 476 s., współredaktor)
  • Ziębice – miasto św. Jerzego. Dzieje i kultura dawnej stolicy książęcej (Wrocław 2010, format B5, 350 s., redaktor)
  • Śródmiejska katedra. Kościół św. Marii Magdaleny w dziejach i kulturze Wrocławia (Wrocław 2010, format A5, 640 s., redaktor)
  • Księstwo Opolskie i Raciborskie. Terytoria - struktury - elity - dziedzictwo (Opole 2015, format B5, 188 s., redaktor)
  • Monety - zamek - nagrobek. Książę Karol I z Podiebradów (1476-1536) między dziedzictwem przodków a dokonaniami potomków (Červený Kostelec - Wrocław 2015, format A5, 362 s., redaktor)
  • Sztuka dawnego Opola (Opole 2018, format B5, 296 s., współredaktor)
  • Projektowanie historii. Historiografia Ziemi Kłodzkiej od średniowiecza do współczesności (Kłodzko 2018, format A4, 124 s., redaktor)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Prof. dr hab. Bogusław Czechowicz, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2010-06-11].
  2. ÖGFA – Österreichische Gesellschaft für Architektur.
  3. Kard. Dominik Duka OP: pamiętajmy o naszych wspólnych korzeniach chrześcijańskich, niedziela.pl [dostęp 2019-10-04] (pol.).
  4. B. Czechowicz, Między ciężarem wolności a eschatologicznym lękiem. Z rozważań nad "Melencolią I" Albrechta Dürera (w pięćsetlecie powstania dzieła), in: Wolność i jej ograniczenia w kulturze Europy Środkowej, ed. A. Barciak, Katowice – Zabrze 2014 (= Kultura Europy Środkowej, 17), s. 52-63; B. Czechowicz, „Melencolia I” Albrechta Dürera jako „dyptyk”. Interpretacja kompozycji sztychu kluczem do odczytania znaczeń, in: Światy melancholii. W 500-lecie „Melencolii” Albrechta Dürera (1514-2014), edd. M. Dybizbański – A. Mazur, Opole 2016, s. 31-36.
  5. Przede wszystkim w: B. Czechowicz, Z Biblią w tle. Prace z historii kultury Europy Środkowej, Wrocław 2015.
  6. Zob. G. Wawoczny, Sensacja w Londynie, czyli graduał z Raciborza, „Ziemia Raciborska”, 2004, s. 10-11.
  7. Jak podano we wstępach i na okładkach wydanych już tomów Idei i państwa, łącznie planowanych jest 13 woluminów tej autorskiej serii.