Brodawnik żółtobrzuchy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brodawnik żółtobrzuchy
Philepitta schlegeli[1]
Schlegel, 1867
Brodawnik żółtobrzuchy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd tyrankowce
Rodzina brodawniki
Rodzaj Philepitta
Gatunek brodawnik żółtobrzuchy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Brodawnik żółtobrzuchy (Philepitta schlegeli) – gatunek małego ptaka z rodziny brodawników, endemit Madagaskaru. Narażony na wyginięcie.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Hermann Schlegel w 1867. Opis ukazał się w Recherches sur la faune de Madagascar et de ses dépendances. Autor nie wskazał dokładnego miejsca zebrania holotypu. Obserwował zarówno samce, jak i samice[3]. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Philepitta schlegeli, która jest obecnie (2016) akceptowana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[4]. Brodawnik żółtobrzuchy to gatunek monotypowy[4][5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Od góry: samiec, samica, młoda samica

Długość ciała wynosi 12,5–14 cm[5]. Autor pierwszego opisu podał następujące wymiary (w calach francuskich, oryginalne wymiary zaprezentowane przez autora w nawiasie): długość skrzydła wynosi około 74–77 mm (2 cale i 9–10 linii), długość ogona około 38–40,5 mm (17 do 18 linii), dzioba około 11–13,5 mm (5–6 linii), skoku 18–20 m (8–9 linii)[3]. Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. Samce mają czarne głowy z barwnymi brodawkami (można wyodrębnić 3 odstające płaty[3]) – zielonymi z przodu i z tyłu oka, a niebieskimi dookoła. Grzbiet porastają pióra zielone, widoczna żółta obroża; spód ciała ma barwę jaskrawożółtą. Samica z wierzchu jest zielona, a jej żółtą spodnią część ciała pokrywają ciemniejsze pasy. Nie występują u niej barwne brodawki, ma za to jasnoróżową obrączkę oczną[6]. Dziób czarny, nogi łupkowobrązowe, tęczówka jasnobrązowa[7].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Endemit zachodniego, północno-zachodniego i północnego Madagaskaru. Na północy sięga do Andavakoera, na południe do miejsca około 70 km na północ od miejscowości Morondava[5].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia brodawników żółtodziobych są głównie wilgotne lasy, lokalnie odwiedza również te suche, szczególnie w obszarach z wapieniami. Żywią się niewielkimi owocami (m.in. Petchia, toinowate) oraz nektarem[6]. Według autora oryginalnego opisu reprezentanci gatunku mogą być obserwowani m.in. wraz z wangami błękitnymi (Cyanolanius madagascarinus). Schlegel stwierdził również, że krzyk brodawnika żółtobrzuchego przypomina krzyk pustułki malgaskiej (Falco newtoni) i brzmi jak szybkie cit-cit-ci[3].

Rozród słabo poznany. Obserwowano budowę gniazd od października do grudnia. Prawdopodobnie u przedstawicieli P. schlegeli występuje poligynia. Gniazdo ma kształt sferyczny, jest przytwierdzone do gałęzi. Budulec stanowią mchy, kora i fragmenty liści, spojone pajęczyną[5].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje brodawnika żółtobrzuchego za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). BirdLife International ocenia trend populacji jako spadkowy. Suchym lasom w obrębie zasięgu P. schlegeli zagrażają wypalanie, nadmierny wypas bydła oraz wycinka drzew pod rozpałkę i budulec. W okolicach Sambirano wydobywanie złota poskutkowało zniszczeniem części okolicznego wilgotnego lasu oraz napływem ludności do tego obszaru. Z drugiej strony środkowe części zasięgu, położone w masywach, są objęte obszarami chronionymi[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Philepitta schlegeli, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Philepitta schlegeli. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d Schlegel, H. Pollen, François P. L.: Recherches sur la faune de Madagascar et de ses dépendances. T. 2. Mammifères et Oiseaux. 1867, s. 88–89.
  4. a b Frank Gill, David Donsker (red.): NZ wrens, broadbills & pittas (ang.). IOC World Bird List (v5.4). [dostęp 22 stycznia 2016].
  5. a b c d Hawkins, F.: Schlegel's Asity (Philepitta schlegeli). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 22 stycznia 2016].
  6. a b c Schlegel's Asity Philepitta schlegeli. BirdLife International. [dostęp 22 stycznia 2016].
  7. G. E. Shelley: The birds of Africa. T. 2. s. 6–7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]