Brodnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Brodnia
wieś
Ilustracja
Kościół św. Stanisława Biskupa
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat poddębicki
Gmina Pęczniew
Sołectwo Brodnia
Liczba ludności (2009) 151[1]
Strefa numeracyjna 43
Kod pocztowy 99-235[2]
Tablice rejestracyjne EPD
SIMC 0709690[3]
Położenie na mapie gminy Pęczniew
Mapa konturowa gminy Pęczniew, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Brodnia”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Brodnia”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Brodnia”
Położenie na mapie powiatu poddębickiego
Mapa konturowa powiatu poddębickiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Brodnia”
Ziemia51°47′19″N 18°41′17″E/51,788611 18,688056

Brodniawieś sołecka[4] w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Pęczniew. Leży na wschodnim brzegu zbiornika Jeziorsko[5].

Wieś królewska w starostwie sieradzkim w powiecie sieradzkim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Brodni ślady osadnictwa sięgają neolitu, co potwierdzają badania archeologiczne. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1298, kiedy to Władysław Łokietek w zamian za Brodnię nadał kasztelanowi rudzkiemu Stoigniewowi wieś Niemojów. Od tego czasu wieś należała do starostwa sieradzkiego. W okolicach Niedzieli Palmowej król Władysław Jagiełło przy okazji polowania na grubego zwierza odprawiał w Brodni roki sądowe[7]. Od poł. XVII w. wieś była częścią starostwa szadkowskiego. Po II rozbiorze Polski wieś przeszła na własność króla pruskiego i była dzierżawą rządową. Za czasów Księstwa Warszawskiego Brodnia jako dobra narodowe stanowiła najmniejszą ekonomię w departamencie kaliskim. W latach 1807–1819 była dzierżawą Ignacego Jabłkowskiego.

W 1827 wieś liczyła 70 domów i 439 mieszkańców[8]. Po Jabłkowskim naddzierżawcą Brodni został sędzia pokoju Wincenty Czartkowski (teść Franciszka Patka, późniejszego dowódcy 1 Pułku Strzelców Konnych w powstaniu listopadowym[9]). Okres rządów naddzierżawców to czasy bezwzględnego ucisku chłopów i braku poszanowania prawa. Doprowadzało to do ciągłych skarg i konfliktów. Jedną z ofiar tej sytuacji był miejscowy nauczyciel Kazimierz (Deka) Deczyński, autor pamiętnika Opis życia wieśniaka polskiego i bohater powieści Leona Kruczkowskiego Kordian i cham[10], który występował w obronie ciemiężonych chłopów (o czym świadczy okolicznościowa tablica na budynku szkoły). Ukazem carskim z 29 sierpnia 1836 majorat Brodnia wraz z przyległościami przeszedł w posiadanie gen. mjr. Iwana Noskowa. W 1864 car Aleksander II Romanow wydał dekret o uwłaszczeniu włościan w Królestwie Polskim. Na mocy tego dekretu zniesiono pańszczyznę, a wieś Brodnia stała się własnością jej mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

We wsi istnieje Ochotnicza Straż Pożarna[11] oraz działa Ludowy Zespół Śpiewaczy „Sobótki”[12].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

Grób Antoniego Hendla – zmarłego w 1839 w Luboli

Na ścianie szkoły umieszczono tablicę upamiętniającą Kazimierza Deczyńskiego.

Około 200 m na północny zachód od kościoła znajduje się kopiec ziemny kryjący relikty folwarku i stacji królewskiej Władysława Jagiełły. Również w pobliżu kopca zbadano pozostałości dużego folwarku istniejącego od początku XIV wieku do przełomu wieków XIX i XX. W czasie badań archeologicznych kopca przeprowadzonych w latach 1986 i 1987 odkryto ślady drewnianego budynku w kształcie wieży o konstrukcji zrębowej. Budynek był pokryty warstwą gliny i miał ogrzewanie piecowe. Wyniki prac datują powstanie obiektu na drugą połowę XIV wieku, a jego zniszczenie na wiek XVI. Pozostałością po zabudowaniach dworskich był do niedawna XIX-wieczny murowany dwór; zachowały się po nim tylko relikty[17].

W Brodni usytuowany był wiatrak typu koźlak, czynny do roku 1956; resztki wiatraka istniały jeszcze na początku XXI wieku[18].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W Brodni znajduje się park krajobrazowy o powierzchni 3,3 ha[19]. Południowa część zbiornika „Jeziorsko” stanowi rezerwat przyrody będący ostoją ptaków wodno-błotnych[20]. Na brzegu zbiornika „Jeziorsko” wytworzyły się trzy kilkusetmetrowej długości odcinki klifów, dochodzące do ponad 7 metrów wysokości[21].

Przez tereny wsi przebiega trasa szlaku turystycznego im. Kazimierza Deczyńskiego szlak turystyczny żółty („żółty szlak” – pieszy, dostępny dla rowerzystów)[22]. Na rzece Warcie wytyczony jest szlak kajakowy biegnący od Częstochowy przez zbiornik Jeziorsko do Uniejowa[23].

Osoby związane z Brodnią[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Miejscowości; dane dla miejscowości Brodnia. W: Bank Danych Lokalnych [on-line]. stat.gov.pl. [dostęp 2013-03-24].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 85 [dostęp 2013-03-24] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. BIP Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. s. 153. [dostęp 2013-03-24].
  4. Wykaz Sołtysów. peczniew.pl. [dostęp 2015-03-13].
  5. Zbiornik Jeziorsko. lodzkie.travel. [dostęp 2012-07-29].
  6. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 65
  7. Brodnia, 30 marca 1428, Król Władysław Jagiełło (nakazuje ochraniać dobra biskupstwa poznańskiego) (pol. • łac.). wbc.poznan.pl. [dostęp 2011-11-21].
  8. Tabella Miast, Wsi, Osad, Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności. T. I: A-Ł. Warszawa: Drukarnia Łątkiewicza, 1827, s. 41. [dostęp 2015-03-12].
  9. Stanisław Małyszko: Zabytkowe cmentarze przy Rogatce w Kaliszu. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2012, s. 253-254. ISBN 978-83-62689-09-5.
  10. Leon Kruczkowski: Kordian i cham. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 5-6. ISBN 83-03-00095-0.
  11. Gmina Pęczniew; organizacje pozarządowe. peczniew.pl. [dostęp 2014-09-02].
  12. Pęczniew. poddebicki.pl web.archive.org. [dostęp 2011-11-20].
  13. a b c Zabytki. poddebicki.pl. [dostęp 2011-11-21].
  14. a b c Kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa. kultura.lodz.pl. [dostęp 2012-04-25].
  15. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem Virtuti Militari. stankiewicze.com; archive.org. [dostęp 2020-02-09].
  16. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2020-09-30. s. 71. [dostęp 2014-09-02].
  17. Tomasz Szwagrzak: Brodnia; wieża na kopcu i dwór. W: Zamki i pałace województwa łódzkiego [on-line]. zamkilodzkie.pl. [dostęp 2015-03-12].
  18. Filip Tomaszewski: Brodnia; wiatrak koźlak. W: Wiatraki w województwie łódzkim [on-line]. archive /z biuro-tomaszewski.pl/wiatraki. [dostęp 2016-10-06].
  19. Atrakcje Turystyczne Powiatu Poddębickiego; Gmina Pęczniew. poddebicki.pl. [dostęp 2015-03-12].
  20. Marek Łuczak: Nadleśnictwo Złoczew; Rezerwaty. zloczew.lodz.lasy.gov.pl. [dostęp 2016-10-05].
  21. Piotr Majecki. Wykorzystanie fotogrametrii bliskiego zasięgu w badaniach tempa erozji wybrzeży klifowych Zbiornika Jeziorsko (k. Sieradza). „Przegląd Geologiczny”. Nr 11. 62, s. 745, 2014. Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny. ISSN 0033-2151. 
  22. Trasa 8.2. Szlak im. Kazimierza Deczyńskiego. W: Szlaki turystyczne w Polsce [on-line]. szlaki.pttk.pl. [dostęp 2012-07-29].
  23. Marek Lityński: Warta, przewodnik kajakowy. kajaki.szczercow.info, 2008. s. 34. [dostęp 2012-07-29]. ​ISBN 978-83-928288-1-5​.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Brodnia. lodzkie.travel. [dostęp 2012-07-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]