Brygadier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Brygadier

  1. Tytuł wojskowy wprowadzony po raz pierwszy do armii francuskiej przez marszałka Turenna, który w 1667 mianował brygadierami pułkowników dowodzących brygadami. Stopień ten był pośredni pomiędzy rangą szefa i pułkownika. W polu dowództwa nad dwiema brygadami piechoty i kawalerii stojącymi w pobliżu obejmował brygadier kawalerii, w twierdzach i okopach brygadier piechoty. Tytuł ten zniósł marszałek Broglie. W późniejszych czasach z nastaniem brygad utworzonych z półbrygad, dowodzący nimi generał nazywał się generałem brygady. Początkowo, gdy nazwę brygadiera stosowano do różnych urzędów i stopni, dowódców brygad piechoty i kawalerii tytułowano brigadier des armées du roi[1].
  2. Stopień służbowy używany na świecie w formacjach mundurowych (wojsku, policji, żandarmerii, straży pożarnej itp.).

Wojsko[edytuj | edytuj kod]

Za granicą[edytuj | edytuj kod]

Stopień wojskowy brygadiera związany jest historycznie z funkcją dowódcy brygady. Zazwyczaj jest to ranga wyższa od pułkownika, ale w zależności od specyfiki danego kraju brygadier zaliczany jest do oficerów starszych lub uznawany za najniższy stopień generalski (wówczas często na język polski nazwę stopnia tłumaczy się jako 'generał brygady', OF-6 w klasyfikacji NATO).

W brytyjskich wojskach lądowych oraz w armiach nawiązujących do wzorów brytyjskich brygadier jest stopniem pomiędzy pułkownikiem (Colonel), a generałem majorem (Major-General). Mimo że posiada oznaki stopnia (korona i trzy romby) podobne do pułkownika (korona i dwa romby), ale jako dowodzący brygadą uznawany jest za równorzędnego wobec generała brygady (OF-6).

W argentyńskich i brazylijskich siłach powietrznych brygadier jest odpowiednikiem generała, stąd występują następujące stopnie wojskowe:

We Francji oraz w armiach wzorowanych na armii francuskiej stopień brygadiera w oddziałach kawaleryjskich należy do stopni podoficerskich i odpowiada randze kaprala.

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce stopień brygadiera pojawił się w 2 poł. XVIII w. Nosili go (obok stopnia wicebrygadiera) dowódcy brygad kawalerii narodowej, którzy następnie zostali zrównani z generał majorami:

Wicebrygadierzy (część z nich awansowała na wyższe stopnie):

W konnych oddziałach Legii Nadwiślańskiej (ułani) zorganizowanych na wzór francuski brygadierem określano podoficera, będącego odpowiednikiem kaprala, oraz trębacza: trębacz brygadier (sztabs-trębacz).

W Legionach Polskich u boku Austro-Węgier mianem brygadiera określano dowódców poszczególnych brygad, w tym – płk Józefa Piłsudskiego, dowódcę I Brygady. Była to jednak nazwa funkcji, a nie stopnia wojskowego, nieznanego w armii austro-węgierskiej.

Państwowa Straż Pożarna[edytuj | edytuj kod]

Naramiennik brygadiera

Brygadier (bryg.) – stopień oficerski w PSP. Niższym stopniem jest młodszy brygadier, wyższym starszy brygadier. Odpowiedni podpułkownikowi wojsk lądowych i powietrznych, komandorowi porucznikowi Marynarki Wojennej, podpułkownikowi BOR-u, młodszemu inspektorowi Policji i podpułkownikowi Służby Więziennej. Stopniem niższym od brygadiera jest młodszy brygadier, wyżsi rangą są natomiast starszy brygadier, nadbrygadier i generał brygadier[2].

Policja i żandarmeria[edytuj | edytuj kod]

We francuskiej żandarmerii stopnie brygadierów odpowiadają polskim stopniom podoficerskim (w klasyfikacji NATO):

Natomiast w policji francuskiej występują następujące stopnie brygadierów: sous-brigadier, brigadier, brigadier-chef, brigadier-major odpowiadające w przybliżeniu polskim sierżantom.

W policji holenderskiej stopień brygadiera znajduje się między rangą wyższego agenta (hoofdagent) a rangą inspektora (inspecteur), który (wraz ze stopniem nadinspektora Hoofdinspecteur) jest niższy od komisarza (Commissaris), będącego wraz ze stopniem nadkomisarza (Hoofdcommissaris) najwyższymi rangami w tamtejszej policji. Por. Stopnie w polskiej policji.

Inne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Wojskowa 1931 ↓, s. 447.
  2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie stopni wojskowych, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego i Służby Kontrwywiadu Wojskowego odpowiadających stopniom policyjnym (Dz.U. z 2017 r. poz. 408)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Wojskowa. Otton Laskowski (red.). T. I: A.a – Custoza. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej i Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, 1931.
  • PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ​ISBN 83-01-13506-9