Brzezinka (Mysłowice)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzezinka
Dzielnica Mysłowic
Ilustracja
Kościół Nawiedzenia NMP w Brzezince
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Mysłowice
Populacja (2012)
• liczba ludności

5,146[1]
Tablice rejestracyjne SM
Położenie na mapie Mysłowic
Mapa lokalizacyjna Mysłowic
Brzezinka
Brzezinka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzezinka
Brzezinka
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Brzezinka
Brzezinka
Ziemia50°11′59″N 19°09′36″E/50,199642 19,159934
Portal Portal Polska

Brzezinkadzielnica Mysłowic[2] położona w środkowej części miasta, w niewielkiej dolinie.

Dzielnica graniczy z Brzęczkowicami, Morgami, Laryszem, Kosztowami oraz z miastem Jaworzno.

Przechodzi tu droga wojewódzka nr 934 (Katowice-Oświęcim) oraz autostrada A4 (Katowice-Kraków).

Brzezinkę zamieszkuje kilka tysięcy ludzi, głównie w domkach jednorodzinnych, ale w centrum dzielnicy znajdują się też bloki i stare (niektóre zabytkowe) kamienice.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według Heinricha Adamy'ego nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy drzewa brzozyvon brzoza, brzezina = Birke[3]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę w obecnej polskiej formie Brzezinka podając jej znaczenie Birkendorf czyli w tłumaczeniu Brzozowa wieś[3]. W okresie rządów pruskich miejscowość oficjalnie nosiła nazwę Birkental, pochodzącą od niemieckich słów Birke i Tal – „dolina”[4].

W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Brzezynka[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o tej dzielnicy pojawia się w 1470 roku, jako wieś przy potoku płynącym do Przemszy.

Rozwój hutnictwa w XVIII wieku, możliwość zbytu węgla drogą wodną do Krakowa oraz dobre warunki naturalne wpłynęły na powstanie w całej okolicy licznych kopalni. W 1794 roku powstała pierwsza kopalnia w Brzezince „Dar Karola”, a wszystkich kopalń było około dziesięciu. Największą była „Nowa Przemsza”. Kiedy w 1847 roku powstała linia kolejowa łącząca Mysłowice z Wrocławiem i Berlinem, przez Brzezinkę została ona przedłużona do Oświęcimia. Z kolei w 1853 roku Brzezinka uzyskała połączenie drogowe z Wrocławiem[4]. W 1865 roku powstał w niej urząd pocztowy. W 1893 roku poświęcono w Brzezince kościół katolicki pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Dzięki staraniom mieszkańców 10 lat później świątynia zyskała własną parafię[4]. Czasy istnienia granicy na Przemszy i Trójkąta Trzech Cesarzy w Brzezince (przełom XIX i XX wieku) to dla miejscowości dobry okres, z usług znajdujących się tu licznych hoteli i restauracji korzystało wielu przyjezdnych, co skutkowało m.in. rozwojem gastronomii – w 1913 roku działało w Brzezince aż 26 restauracji i barów. Początek XX wieku to również czas, w którym w Brzezince funkcjonowało wiele przedsiębiorstw, a wśród nich szczególną rolę pełniła, założona według różnych źródeł w 1929, 1930 lub w 1931 roku fabryka porcelany „Elektroporcelana”, będąca ówcześnie jednym z najważniejszych tego typu zakładów na Górnym Śląsku[6]. Powstały na terenie zalanej kopalni „Nowa Przemsza” zakład specjalizował się w produkcji porcelanowych korków do butelek, cokołów, oprawek, a także własnych wyrobów reklamowych oraz tych na potrzeby fabryki w Czechowicach[6].

W latach 1945-1951 istniała gmina Brzezinka, składająca się jedynie z samej siedziby (nie dzieliła się na gromady). Zniesiono ją 1 kwietnia 1951 roku przez przyłączenie do sąsiedniego miasta Mysłowice.

W 1962 roku w Brzezince otwarto kino „Znicz”, które istnieje do dziś. Atutem placówki jest dobrze zachowana oryginalna sala kinowa i urządzenia z lat 60. XX wieku[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urząd Miasta Mysłowice. "Raport o stanie miasta Mysłowice na lata 2006 – 2011"
  2. bip.myslowice.pl: Jednostki pomocnicze (pol.). [dostęp 2016-01-27].
  3. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 44.
  4. a b c J. Kudera: Parafia Nawiedzenia NMP w Brzezince (pol.). W: Historia parafii [on-line]. parafiabrzezinka.eu. [dostęp 2017-11-30].
  5. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21 lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  6. a b Sabina Rotowska: Podróże w czasie. Fabryka Elektroporcelana w Brzezince (pol.). W: Historia [on-line]. gazetamyslowicka.com, 2015-01-16. [dostęp 2017-11-30].
  7. Mat. UM Mysłowice: Kino Znicz Mysłowice: Czy kino Znicz zyska wsparcie? (pol.). W: Wiadomości [on-line]. myslowice.naszemiasto.pl, 2016-12-22. [dostęp 2017-11-30].