Brzydowo (powiat ostródzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzydowo
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Ostróda
Liczba ludności 510
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 14-100
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0484908
Położenie na mapie gminy wiejskiej Ostróda
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Ostróda
Brzydowo
Brzydowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzydowo
Brzydowo
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Brzydowo
Brzydowo
Położenie na mapie powiatu ostródzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostródzkiego
Brzydowo
Brzydowo
Ziemia53°38′02″N 19°57′20″E/53,633889 19,955556

Brzydowo (niem. Seubersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. Miejscowość leży w historycznym regionie Prus Górnych.[1]

We wsi znajduje się Ochotnicza Straż Pożarna (istnieje od 1950 r.) oraz Szkoła Podstawowa (jedna z najstarszych placówek w gminie Ostróda). Mieści się częściowo w starym, zabytkowym, lecz zmodernizowanym wewnątrz budynku oraz w dobudowanej w połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku nowej, obszernej części. W szkole znajduje się 12 sal lekcyjnych, pracownia komputerowa, sala gimnastyczna, gabinet pedagoga, świetlica, stołówka, sala do gimnastyki korekcyjnej, biblioteka, gabinet lekarski, szatnie. Na terenie szkoły jest też plac zabaw.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś krzyżacka założona w 1332 roku, podlegająca komturii w Ostródzie. Wymieniana jest także w roku 1374 w odnowionym przywileju lokacyjnym dla Ornowa. W dokumentach z 1577 r. wieś miała osiemdziesiąt włók, z czego do sołtysa należało osiem włók, a 33 kmieci po dwie włóki. W tym czasie we wsi był także kowal, karczmarz, pięciu zagrodników oraz dwóch pasterzy. Obszar zajmowany przez wieś w stosunku do XV wieku powiększył się o 14 włók. W 1600 roku sołtysem był Abel Płośnicki (posiadał osiem włókach). W 1625 roku sołtys i znaczna liczba mieszkańców zmarła w wyniku epidemii. w rezultacie trzy lata później (1628 r.) w 38 gospodarstwach dziedzicznych większość ziemi leżała odłogiem. W czasie wojny szwedzkiej cztery gospodarstwa spłonęły. W 1636 r. we wsi były 24 gospodarstwa, w których część ziemi nadal nie była uprawiana. W 1681 roku nauczyciel z Kraplewa uczył dzieci w Brzydowie czytania, pisania oraz katechizmu. Kościół istniał tu już w XVII wieku – do 1727 roku był filią kościoła w Kraplewie. Pastor z Kraplewa co trzecią niedzielę odprawiał nabożeństwo. W połowie XVIII wieku kościół chylił się ku upadkowi. Mieszkańcy uczęszczali na nabożeństwa do Kraplewa. W wieku XVIII we wsi była szkoła i zatrudniony był jeden nauczyciel. W 1776 roku wieś liczyła 25 chłopów szarwarkowych i 366 mieszkańców. W 1861 r. do Brzydowa należało 4808 mórg ziemi. W tym czasie we wsi mieszkało 607 osób. W 1890 roku we wsi mieszkało 914 osób.

W 1939 r. w Brzydowie było 762 mieszkańców.

W 1967 r. parafia w Samborowie przekazała kaplicę mieszczącą się w dawnej plebanii na potrzeby szkoły, a w zamian Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Ostródzie zobowiązało się nie przeszkadzać w założeniu kaplicy w Brzydowie. Do tego czasu wieś należała do parafii Kraplewo. Nadzór nad budową sprawował ks. prałat Jan Rećko (administrator parafii w Durągu). Kaplica powstała w wyniku przebudowy stodoły, znajdującej się na terenie wydzierżawionego gospodarstwa. Za te działania ks. Rećko był w czasach PRL szykanowany. W 1971 roku kaplica stała się formalną własnością parafii w Durągu. Od września 1980 r. kaplica w Brzydowie jest siedzibą nowo powstałej parafii Trójcy Przenajświętszej. W późniejszych latach kaplice rozbudowano. W 1995 r. zmieniono dach (inicjator - ks. proboszcz Józef Bielawski). W 1999 wykonano gruntowny remont świątyni.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.
  • Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, tom II, Mieczysław Wieliczko, Bronisław Magdziarz (red.), Janina Bosko, Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999, ISBN 83-912605-0-X, OCLC 831022246.
  • Trochę historii - Brzydowo [1]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marian Biskup Wojna pruska, str. 29: "Ukształtowanie terenowe Prus powodowało, że już w XV wieku dzielono je na tak zwane Prusy Górne (Oberland), sięgające od linii dolnej Wisły do Pasłęki, i Prusy Dolne (Niederland) obejmujące nizinne obszary na Wschód od Pregoły (...).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]