Byblos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dżubajl
جبيل
Ilustracja
Państwo  Liban
Muhafaza Dżabal Lubnan
Gmina Kada Dżubajl
Populacja 
• liczba ludności

44 379
Nr kierunkowy +961(9)
Położenie na mapie Libanu
Mapa lokalizacyjna Libanu
Dżubajl
Dżubajl
Ziemia34°07′25″N 35°39′04″E/34,123611 35,651111
Strona internetowa
Byblos[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Państwo  Liban
Typ kulturowy
Spełniane kryterium III, IV, VI
Numer ref. 295
Region[b] Kraje arabskie
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1984
na 8. sesji

Byblos (arab. جبيل, Dżubajl, dialekt libański: Dżbejl; fen. Gebal; asyr. Gubla) – miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Kada Dżubajl.

Liczy około 21 tys. mieszkańców (2006), głównie maronitów, istnieje też mniejszość szyicka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejsce to stale zamieszkane od czasów neolitycznych, przez tysiąclecia ściśle związane jest z legendami i historią obszaru śródziemnomorskiego. Byblos jest też bezpośrednio łączone z powstaniem i upowszechnieniem alfabetu fenickiego, podłoża współczesnego alfabetu.
Od III tysiąclecia p.n.e. znane jako wielki fenicki ośrodek handlowy, gdzie prowadzono handel cedrem i wapieniami ze starożytnym Egiptem, skąd sprowadzano w zamian m.in. papirus. Greckie słowo byblos oznaczało papirus i stąd nazwa nadana miastu prawdopodobnie przez greckich handlarzy, którzy ściągali do Byblos po ten surowiec. Miasto było też ważnym ośrodkiem religijnym dzięki słynnej w czasach antycznych świątyni Baalat Gubal zbudowanej w IV tysiącleciu p.n.e.[1] W XXIII wieku p.n.e. zostało podbite przez Amorytów a w 1725 p.n.e zajęte przez Hyksosów[2]. W 1580 p.n.e. Egipcjanie podbili Byblos i całe wybrzeże pozwalajac miastu na rozwój handlu przez następne stulecia aż do najazdów Ludów Morza w XIII wieku p.n.e.[1] Od X wieku p.n.e. Byblos było zdobywane przez kolejne imperia - asyryjskie, babilońskie, perskie, greckie Aleksandra Macedońskiego i rzymskie. W 636 roku podbite przez wojska arabskie, a w 1104 przez Krzyżowców. W 1289 zdobyte przez mameluków pod wodzą sułtana Bajbarsa. W XV wieku podbite przez Imperium Osmańskie[2].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wykopalisk odkryto ślady kolejnych istniejących w tym miejscu cywilizacji, m.in.:

  • Neolityczne domostwatell na którym poświadczone są warstwy neolityczne z ok. 6600 roku p.n.e., gdzie znajdują się ślady zabudowy w postaci prostokątnych domów o podłogach i ścianach wykonanych z ubitej gliny. Na niniejszym stanowisku odkryto również pochówki w dużych naczyniach.
  • Świątynia Baalat Gubal (opiekunki miasta) – zbudowana ok. 2800 p.n.e. była w ciągu dwóch tysięcy lat wielokrotnie przebudowywana. Obecnie widoczna na wzgórzu budowla i pozostałości prowadzącej do niej kolumnady pochodzą z czasów cesarstwa rzymskiego.
  • Świątynia w kształcie litery L, pochodząca z 2700 r. p.n.e., z której odkopano fundamenty.
  • Świątynia Obelisków z początków II tysiąclecia p.n.e.
  • Szybowe groby królewskie z II tysiąclecia p.n.e., których odnaleziono dziewięć. Niektóre z odkrytych w nich sarkofagów znajdują się w Muzeum Narodowym w Bejrucie: wśród nich sarkofag króla Ahirama z napisem wykonanym alfabetem wczesnofenickim (uważany za najstarszy zapis w języku fenickim).
  • Studnia królewska znajdująca się w głębokim obniżeniu w centrum wykopalisk, źródło zaopatrywało mieszkańców w wodę od początków zasiedlenia tych terenów aż do końca epoki hellenistycznej.
  • Rzymski teatr – częściowo odbudowany.
  • Zamek krzyżowców z XII wieku – odbudowany, znajdujący się przy wejściu na teren wykopalisk.
  • Katedra św. Jana Chrzciciela, kościół w stylu romańskim z trzema apsydami, którego budowę rozpoczęli krzyżowcy w 1115 r.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Byblos
Wzgórze świątyni Baalat Gubal
Świątynia w kształcie L
Świątynia obelisków
Świątynia obelisków
Studnia królewska
Wzgórze świątyni Baalat Gubal
Jeden z sarkofagów królewskich
Świątynia Baalat Gubal
Zamek perski
Zamek perski
Zamek krzyżowców
Katedra św. Jana Chrzciciela z 1115 r.
Katedra św. Jana Chrzciciela – baptysterium
Widok z zamku krzyżowców na meczet
Spojrzenie na port

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Terry Carter, Lara Dunston, Amelia Thomas: Lonely Planet Syria & Lebanon. Wyd. 3. Londyn: Lonely Planet, 2008, s. 308. ISBN 978-1741046090.
  2. a b Marsha E. Ackermann, Michael J. Schroeder, Janice J. Terry, Jiu-Hwa Lo Upshur, Mark F. Whitters: Encyclopedia of World History. T. 1. Nowy Jork: Facts on File Inc., 2008, s. 58. ISBN 978-0-8160-6386-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]