CENTOS

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy polskiego stowarzyszenia humanitarnego. Zobacz też: oprogramowanie CentOS.
Dom Sierot Korczaka, jedna z setek instytucji należących do CENTOS-u

CENTOS (Centralne Towarzystwo Opieki nad Sierotami, także Centrala Towarzystw Opieki nad Sierotami) – polsko–żydowskie stowarzyszenie pomocy dzieciom. Założone w 1924 roku, stało się wiodącą organizacją opieki nad dziećmi żydowskimi w II Rzeczypospolitej[1][2]. Instytucja działała w gettach podczas II wojny światowej[3][4].

CENTOS powstał w wyniku integracji setek mniejszych instytucji regionalnych, głównie zajmujących się opieką nad żydowskimi sierotami[5]. Organizacja była finansowana przez American Jewish Joint Distribution Committee, a także z grantów polskiego rządu i datków od osób prywatnych[1][6]. Jej pierwszym prezesem był Rafał Szereszowski[7]. CENTOS prowadził sierocińce, w których opiekował się tysiącami sierot, szkoły i hospicja. Wydawał też kilka czasopism o tematyce opieki nad dziećmi w kilku językach, m.in. „Przegląd Społeczny[1][5][7].

W ramach CENTOS-u działał Dom Sierot Janusza Korczaka i Stefani Wilczyńskiej[1].

Instytucja działała w gettach podczas II wojny światowej[3][4]. Była bardzo aktywna m.in. w getcie warszawskim, a także w innych gettach okresu okupacji[1][8]. Poza opieką nad sierotami, kanały kontaktowe CENTOS-u były także używane do przemytu broni i amunicji oraz wymiany informacji między polskim i żydowskim podziemiem[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e CENTOS. jhi.pl. [dostęp 2020-08-21].
  2. a b Katarzyna Person. 'The children ceased to be children’: Day-Care Centres at Refugee Shelters in the Warsaw Ghetto. „Polin Studies in Polish Jewry”. 30, s. 341–352, 2018-08-03. ISSN 2516-8681 (ang.). [dostęp 2020-08-21]. 
  3. a b Centos, Związek Stowarzyszeń Opieki nad Żydowskimi Sierotami | Wirtualny Sztetl. sztetl.org.pl. [dostęp 2020-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-21)].
  4. a b Centos, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-08-21].
  5. a b Alan T. Levenson: The Wiley-Blackwell History of Jews and Judaism. John Wiley & Sons, 2012-03-12, s. 357. ISBN 978-1-118-23293-4. [dostęp 2020-08-21]. (ang.)
  6. Sean Martin. How to house a child: providing homes for Jewish children in interwar Poland. „East European Jewish Affairs”. 45 (1), s. 26–41, 2015-01-02. DOI: 10.1080/13501674.2015.968825. ISSN 1350-1674. [dostęp 2020-08-21]. 
  7. a b Mirosław Łapot: Z dziejów opieki nad żydowskim dzieckiem sierocym we Lwowie (1772–1939). 2011-01-01. ISBN 978-83-61401-40-7. [dostęp 2020-08-21].
  8. Aleksandra Bańkowska. Jewish social welfare institutions and facilities in the General Government from 1939 to 1944. A preliminary study. „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej”. 53 (3), s. 129–167, 2018. ISSN 1230-5057 (ang.). [dostęp 2020-08-21].