Cerkiew św. Piotra Moskiewskiego w Peresławiu Zaleskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew św. Piotra metropolity moskiewskiego
Церковь Петра митрополита
Distinctive emblem for cultural property.svg 7610133000 z dnia 30 sierpnia 1960
cerkiew
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Rosja
Obwód  jarosławski
Miejscowość Coat of Arms of Pereslavl-Zalessky (Yaroslavl oblast).png Peresław Zaleski
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia peresławska
Wezwanie św. Piotra, metropolity kijowskiego (moskiewskiego)
Położenie na mapie obwodu jarosławskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu jarosławskiego
Cerkiew św. Piotra metropolity moskiewskiego
Cerkiew św. Piotra metropolity moskiewskiego
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Cerkiew św. Piotra metropolity moskiewskiego
Cerkiew św. Piotra metropolity moskiewskiego
Ziemia56°44′07,8″N 38°51′05,1″E/56,735500 38,851417

Cerkiew św. Piotra Metropolity Moskiewskiegoprawosławna cerkiew w Peresławiu Zaleskim, wzniesiona w XVI w. Obecnie nieużytkowana.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza cerkiew na miejscu obecnie istniejącej świątyni była budowlą drewnianą. Wzmianka o niej znajduje się w gramocie metropolity kijowskiego Focjusza z 1420. Pierwotnie obiekt był częścią kompleksu pałacu metropolity kijowskiego, w którym zatrzymywał się on, przebywając w Peresławiu. Na patrona świątyni wzniesionej w 1585[1] wybrano metropolitę moskiewskiego Piotra, który w XIV w. przebywał w tej rezydencji, kanonizowanego w 1339[2].

Niektórzy badacze uważają, że fundatorem cerkwi był car Iwan IV Groźny (zm. 1584), który otaczał metropolitę Piotra szczególną czcią i który wspierał materialnie również znajdujący się w Peresławiu monaster św. Nikity[2] oraz monaster św. Teodora Stratylatesa[3]. Część autorów dopuszcza możliwość, że poprzez wzniesienie cerkwi św. Piotra Iwan Groźny chciał upamiętnić zamordowanego przez siebie syna i następcę tronu Iwana. Za tym, że cerkiew pełniła funkcję pomnika świadczy jej szczególny wygląd – jest to niewielka świątynia kryta wysokim dachem namiotowym[2][4].

Po 1880[4] cerkiew była remontowana pod kierunkiem akademika W. Susłowa[2]. Po rewolucji październikowej obiekt początkowo nadal pełnił funkcje liturgiczne. Władze radzieckie odebrały budowlę Kościołowi dopiero w latach 50. XX wieku i urządziły w niej magazyn[4]. W latach 1965–1968 miał miejsce drugi etap remontu, podczas którego usunięto sztukaterię z XIX w. W 1988 pojawiła się propozycja umieszczenia w cerkwi klubu i kawiarni młodzieżowej, z czego ostatecznie się wycofano[2]. Trzy lata później budynek zwrócono Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu[4]. W 2009 odnowiono wieńczący cerkiew dach namiotowy[2]. Remont cerkwi nie został jednak doprowadzony do końca. Nabożeństwa w cerkwi nie odbywają się. Dzwony zawieszone na dzwonnicy świątyni wykorzystywane są podczas liturgii w nieodległej cerkwi św. Aleksandra Newskiego i w soborze Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej[5].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew św. Piotra Moskiewskiego została wzniesiona w stylu ruskim, na planie krzyża. Zwieńczona jest rzędem kokoszników, na którym usytuowany jest wysoki dach namiotowy. Początkowo cerkiewny podklet (kondygnację cokołową świątyni) otaczała galeria (gulbiszcze), którą następnie, w XVIII w. przekształcono w dolną cerkiew św. Michała Archanioła[4]. Według innego źródła w miejscu tym mogły znajdować się pomieszczenia użytkowane jako więzienie[4]. Pierwotnie w sąsiedztwie cerkwi znajdowała się dzwonnica. W XIX w. zastąpiono ją dzwonnicą zwieńczoną iglicą. Wtedy też do cerkwi wstawiono nowe wyposażenie[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. J. Byczkow, W. Diesiatnikow, Wzdłuż Złotego Pierścienia Rosji, Warszawa, Krajowa Agencja Wydawnicza 1986, s. 81.
  2. a b c d e f g Церковь Петра Митрополита, pereslavlru.ru [dostęp 2016-02-19].
  3. 2. ФЕОДОРОВСКИЙ МОНАСТЫРЬ В XV-XVII ВЕКАХ, www.feodor.orthodox.ru [dostęp 2016-02-20].
  4. a b c d e f Церковь Петра Митрополита, pereslavl.city [dostęp 2016-02-19].
  5. Сайт Владимирского собора Переславля-Залесского, www.vlad-sobor.ru [dostęp 2016-02-19].