Cerkiew Trójcy Świętej w Moskwie (Chochłowskij pierieułok)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy cerkwi w rejonie Basmannyj, w Chochłowskim pierieułku. Zobacz też: inne moskiewskie świątynie pod tym wezwaniem.
Cerkiew Trójcy Świętej
Троицкая церковь
cerkiew parafialna
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Rosja
Miasto wydzielone  Moskwa
Miejscowość Coat of Arms of Moscow.svg Moskwa
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia moskiewska miejska
Wezwanie Trójcy Świętej
Wspomnienie liturgiczne Święto Trójcy Świętej
(50. dzień po Passze)
Położenie na mapie Moskwy
Mapa lokalizacyjna Moskwy
Cerkiew Trójcy Świętej
Cerkiew Trójcy Świętej
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Cerkiew Trójcy Świętej
Cerkiew Trójcy Świętej
Ziemia55°45′23″N 37°38′38″E/55,756389 37,643889

Cerkiew Trójcy Świętejprawosławna cerkiew w Moskwie, należąca do dekanatu Objawienia Pańskiego eparchii moskiewskiej miejskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o świątyni Trójcy Świętej na tym miejscu pochodzi z I poł. XVII w.[1], była już czynna w 1610[2]. Cerkiew murowana na miejscu pierwotnego obiektu sakralnego została wzniesiona przed 1657. Kilkanaście lat po powstaniu, w latach 70. tego samego stulecia, budowla została przebudowana. W 1681 budowla posiadała, oprócz ołtarza głównego Trójcy Świętej, ołtarze boczne św. Sergiusza z Radoneża oraz Zesłania Ducha Świętego[1]. W tym samym stuleciu obiekt został przebudowany raz jeszcze, z fundacji jednej z córek Awraama Łopuchina i z błogosławieństwa patriarchy moskiewskiego i całej Rusi Adriana. Prawdopodobnie inwestycję współfinansował Jemieljan Ukraincew, diak Posolskiego prikazu, którego pałac znajdował się w pobliżu cerkwi Trójcy Świętej. Po przebudowie cerkiew przybrała styl baroku moskiewskiego. Nie wiadomo, kiedy ukończono prace, ani kto wyświęcił gotowy obiekt[1]. W 1737 w opisie szkód powstałych po pożarze Moskwy wskazano, że cerkiew została zupełnie zniszczona, tracąc całe wyposażenie, oprócz stołów ołtarzowych. Dwadzieścia lat później w odnowionej świątyni wyświęcono ołtarz boczny św. Dymitra z Rostowa (w przedsionku istniał wcześniej także ołtarz Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej). Prawdopodobnie razem z nim wzniesiono dwukondygnacyjną dzwonnicę[1]. W 1761 w kolejnym pożarze miasta cerkiew ponownie została uszkodzona. W opisie wyposażenia świątyni z 1782 wskazano, że na wyposażeniu obiektu były cztery komplety naczyń liturgicznych, srebrne kadzidło, krzyże ołtarzowe, pewna liczba ksiąg teologicznych z XVII i XVIII w. oraz ikony: Trójcy Świętej, św. Jana Chrzciciela, św. Mikołaja, św. Sergiusza z Radoneża, kopie Tichwińskiej, Fiodorowskiej Ikona Matki Bożej oraz ikon Matki Bożej „Znak” i „Wszystkich Strapionych Radość”. W wojnie r. 1812 cerkiew Trójcy Świętej poniosła pewne straty, zachowała jednak komplet wyposażenia (nie został uszkodzony ikonostas, pozostały ikony). W latach 20. XIX w. obiekt został odremontowany[1]. W 1863 miejscowa parafia liczyła 363 osoby[1]. W latach 1888–1889 cerkiew została odremontowana, ponieważ na jej ścianach w 1887 pojawiły się pęknięcia, a stan pomieszczenia ołtarzowego uznano za bardzo zły[1].

Podobnie jak wiele innych cerkwi parafialnych w Moskwie, również cerkiew Trójcy Świętej straciła cenne wyposażenie podczas akcji konfiskaty kosztowności cerkiewnych w 1922. Cerkiew pozostawała czynna do 1935, gdy władze zdecydowały o jej zamknięciu i przekazaniu Państwowemu Muzeum Antropologii z przeznaczeniem na laboratorium i magazyn. Protesty parafian nie zostały uwzględnione[1].

W kolejnych latach świątynia była użytkowana przez różne instytucje (jedną z nich był Instytut Geofizyki[2]. W latach 70. XX wieku, gdy posiadała już status zabytku, została odrestaurowana z zewnątrz[1]. Zniszczeniu uległo natomiast wyposażenie obiektu, w tym barokowy ikonostas[2]. Rosyjski Kościół Prawosławny odzyskał budynek w 1992, zaś jego wielkiego poświęcenia dokonał w 2010 patriarcha moskiewski i całej Rusi Cyryl[2].

Obiekt wzniesiony jest z cegły i bogato zdobiony z zewnątrz rzeźbą w białym kamieniu. Nawa świątyni wzniesiona jest na planie prostokąta, na którym znajduje się ośmioboczny bęben zwieńczony latarnią z cebulastą kopułką. Prawdopodobnie pierwotnie budowla łączyła się drewnianym przejściem z rezydencją Ukraincewa, umożliwiając mu bezpośredni dostęp do obiektu. Przejście to istniało także później, gdy pałac Ukraincewa zakupili Gołowkinowie. W obszernym cerkiewnym przedsionku znajduje się od północy boczny ołtarz Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej, nad którym usytuowana jest niewielka kopułka[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]