Chmielniki (powiat bydgoski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chmielniki
Chmielniki
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Nowa Wieś Wielka
Sołectwo Brzoza
Wysokość 70 m n.p.m.
Strefa numeracyjna (+48) 52
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0092657
Położenie na mapie gminy Nowa Wieś Wielka
Mapa lokalizacyjna gminy Nowa Wieś Wielka
Chmielniki
Chmielniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chmielniki
Chmielniki
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Chmielniki
Chmielniki
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Chmielniki
Chmielniki
Ziemia53°00′25″N 18°02′52″E/53,006944 18,047778
Plaża w Chmielnikach nad Jeziorem Jezuickim

Chmielniki (niem. Hopfengarten) – osada położona nad Jeziorem Jezuickim w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Nowa Wieś Wielka, w sołectwie Brzoza.

W latach 1945-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Chmielniki są miejscowością niesołecką usytuowaną na południowo-zachodnim skraju Puszczy Bydgoskiej, między linią kolejową nr 131, a drogą krajową nr 25 Bydgoszcz - Inowrocław. Miejscowość na południowo-wschodnim krańcu przylega do Jeziora Jezuickiego, a od zachodu do łąk nadnoteckich.

Pod względem fizycznogeograficznym Chmielniki leżą w obrębie Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej w mezoregionie Kotlina Toruńska na pograniczu mikroregionu Dolina Kanału Noteckiego[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Chmielniki są niewielką osadą położoną w zasięgu oddziaływania aglomeracji Bydgoszczy. Zabudowa rozciąga się wzdłuż drogi krajowej nr 25 Bydgoszcz - Inowrocław. Przy linii kolejowej położona jest stacja Chmielniki Bydgoskie, która w sezonie letnim już od początku XX wieku służy udającym się na wypoczynek nad Jezioro Jezuickie. Przy jeziorze położony jest ośrodek wypoczynku świątecznego, urządzony już w okresie międzywojennym, rozbudowany w latach 60. i 70. oraz po 2000 r. Znajduje się tam m.in. plaża, pomosty, kąpielisko, obiekty sportowe, place zabaw, wypożyczalnia sprzętu wodnego, baza gastronomiczna, noclegowa itp.

Miejscowość otoczona jest obszarami cennymi przyrodniczo: Puszczą Bydgoską z Obszarem Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej oraz łąkami nadnoteckimi, chronionymi w OCK „Łąki Nadnoteckie”. W odległości ok. 1 km na zachód od Chmielnik znajduje się rezerwat leśny Dziki Ostrów, chroniący dąbrowę świetlistą[2].

Do Chmielnik dociera szlak turystyczny zielony szlak turystyczny „Relaks” wiodący z Bydgoszczy poprzez Puszczę Bydgoską[3].

Na terenie wsi zlokalizowane są trzy nieczynne cmentarze ewangelickie[4][5] oraz Sala Królestwa zboru Świadków Jehowy[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na mapie Schröttera z końca XVIII wieku miejscowość oznaczono Hopfengarten. W przybliżeniu po dzisiejszym śladzie przebiegała droga łącząca Bydgoszcz z Inowrocławiem. Na skraju łąk nadnoteckich znajdowały się pojedyncze zabudowania oraz karczma nad Jeziorem Jezuickim. W 1872 r. zbudowano linię kolejową Bydgoszcz-Inowrocław (tzw. kolej poznańsko-bydgoską) wraz ze stacją Chmielniki Bydgoskie.

Spis miejscowości rejencji bydgoskiej z 1833 r. podaje, że we wsi Chmielniki (niem. Hopfengarten) w powiecie bydgoskim mieszkało 50 osób (45 ewangelików, 5 katolików) w 8 domach[7]. Przy wsi znajdowała się karczma zwana Seekrug, którą zamieszkiwało 5 ewangelików[7]. Według opisu Jana Nepomucena Bobrowicza z 1846 r. Chmielniki należały do rządowej domeny bydgoskiej[8]. Kolejny spis z 1860 r. podaje, że we miejscowości Hopfengarten znajdowała się kolonia osadnicza, osada Mochelberg i karczma Seekrug. Łącznie mieszkało tu 121 osób (120 ewangelików, 1 katolik) w 13 domach. Najbliższa szkoła elementarna znajdowała się w Dobromierzu. Miejscowość należała do parafii katolickiej i ewangelickiej w Bydgoszczy[9].

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego dla roku 1884 podaje, że Chmielniki były kolonią w powiecie bydgoskim, położoną nad Jeziorem Jezuickim. Mieszkało tu w 16 domach 112 osób, w tym 111 ewangelików i tylko 1 katolik. Na gruntach wsi Brzoza znajdowała się natomiast stacja kolejowa Chmielniki, gdzie mieszkało 28 osób (urzędnicy kolejowi i pocztowi z rodzinami)[10].

W 1898 r. odnotowano, że na linii Bydgoszcz-Chmielniki kursowały piętrowe wagony kolejowe, przeznaczone dla wyjazdów rekreacyjnych w okresie wiosenno-letnim[11].

Podczas powstania wielkopolskiego Chmielniki znalazły się na linii walk oddziałów polskich usiłujących zbliżyć się do Bydgoszczy. W nocy z 21 na 22 stycznia 1919 r. oddziały Pawła Cymsa i Jana Tomaszewskiego zajęły Brzozę, lecz późniejsza kontrofensywa niemiecka zepchnęła oddziały polskie na południe od Nowej Wsi Wielkiej[12]. Miejscowość znalazła się w granicach odrodzonej Polski 20 stycznia 1920 roku na mocy traktatu wersalskiego.

W okresie międzywojennym przystanek kolejowy Chmielniki znalazł się razem z wsią Brzoza w obrębie powiatu bydgoskiego w gminie Bydgoszcz-wieś. W latach 1945–1954 Chmielniki należały do wsi Brzoza. Po reformie administracyjnej z 25 września 1954 r. miejscowość znalazła się w gromadzie Brzoza[11], a po jej likwidacji w 1961 roku w gromadzie Nowa Wieś Wielka. W skład sołectwa Brzoza wchodziły wówczas: wieś Brzoza, leśnictwa Brzoza i Zielonka, stacja kolejowa Chmielniki oraz osady Piecki i Stryszek.

W 1968 r. urządzono kąpielisko nad Jeziorem Jezuickim, które w sezonie letnim odwiedzało naraz nawet kilka tysięcy osób[11]. Od 2003 roku w Chmielnikach nad jeziorem funkcjonuje prywatny ośrodek wypoczynkowy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Inne miejscowości o nazwie Chmielniki: Chmielniki. Około 1 km na zachód od Chmielnik zanjduje się zabytkowy pałac myśliwski Skórzewskich w Brzozie-Mochyłku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Środowisko przyrodnicze Bydgoszczy. Praca zbiorowa pod red. Józefa Banaszaka, Wydawnictwo Tanan. Bydgoszcz 1996
  2. http://www.nowawieswielka.pl/51-gmina_nowa_wies_wielka_krajobraz_i_przyroda_gminy.html dostęp 20-09-2014
  3. Włodzimierz Bykowski, Weekend w drodze - interaktywny przewodnik rowerowy okolic Bydgoszczy, Bydgoszcz: Wydawnictwo Apeiron, 1999, ISBN 83-911441-0-0, OCLC 749444166.
  4. Zapomnieni - zdjęcia pierwszego cmentarza. [dostęp 05-04-2012].
  5. Zapomnieni - lista cmentarzy ewangelickich na terenie gminy. [dostęp 05-04-2012].
  6. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-05].
  7. a b Verzeichniss aller Ortschaften des Bromberger Regierungs-Bezirks mit einer geographisch-statistischen Uebersicht. Bromberg 1833
  8. Jan Nepomucen Bobrowicz: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 426.
  9. Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg. Bromberg 1860
  10. http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/590 dostęp 6-10-2014
  11. a b c Łukasz Myszka, Gmina Nowa Wieś Wielka. Z dziejów samorządu terytorialnego – do 2002 roku, Bydgoszcz: Bydgoski Dom Wydawniczy Margrafsen, 2006, ISBN 83-89734-14-1, OCLC 749214986.
  12. Bydgoszcz w dobie powstania wielkopolskiego. Praca zbiorowa pod red. Zdzisława Grota. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Popularnonaukowe nr 5. Bydgoszcz 1970