Chyżne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nie mylić z: Hyżne.
Artykuł 49°25′35.04″N 19°40′13.59″E
- błąd 0 m
WD 49°25'59.9"N, 19°40'0.1"E, 49°25'36.19"N, 19°40'10.42"E
- błąd 14 m
Odległość 864 m
Chyżne
wieś
Ilustracja
Kościół w Chyżnem
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat nowotarski
Gmina Jabłonka
Wysokość 649 m n.p.m.
Liczba ludności (31.12.2003) 1069
Strefa numeracyjna 18
Tablice rejestracyjne KNT
SIMC 0428904
Położenie na mapie gminy Jabłonka
Mapa konturowa gminy Jabłonka, na dole znajduje się punkt z opisem „Chyżne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Chyżne”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Chyżne”
Położenie na mapie powiatu nowotarskiego
Mapa konturowa powiatu nowotarskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Chyżne”
Ziemia49°25′35,04″N 19°40′13,59″E/49,426400 19,670442

Chyżne (węg. Chizsne, słow. Chyžné) – wieś łańcuchowa w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Jabłonka. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Miejscowość położona jest w regionie geograficznym Kotlina Orawska i historyczno-etnograficznym Orawa[1].

Wieś przez stulecia stanowiła część Królestwa Węgier. Była jednak zamieszkiwana przez ludność polską. Według spisu z 1910 Polacy stanowili 92,5% ogółu mieszkańców (1197 osób).

Do Polski wieś została włączona dopiero po rozpadzie Austro-Węgier w 1918. W latach 19391945 stanowiła część Słowacji. Po wojnie wróciła do Polski, choć jeszcze w 1946 strona polska oferowała ją do wymiany wraz z innymi miejscowościami w zamian za Jaworzynę Tatrzańską[2].

We wsi znajdowało się przejście graniczne na Słowację Chyżne – Trstená, przez które od początku lat 70.[3] do połowy lat 80. przechodziła droga międzynarodowa T7, łącząca Kraków z Budapesztem, następnie zastąpiona przez drogę krajową nr 7[4] i trasę europejską E77. Po przystąpieniu Polski do Układu Schengen granica jest otwarta.

W Chyżnem urodził się Jan Szkodoń, polski duchowny katolicki, biskup krakowski.

We wsi jest używana gwara orawska, zaliczana przez polskich językoznawców jako gwara dialektu małopolskiego języka polskiego, przez słowackich zaś jako gwara przejściowa polsko-słowacka[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  2. Uwagi do zagadnienia granicy polsko-czechosłowackiej, Nr 26, 1946, styczeń 24, w: Renata Pysiewicz-Jędrusik, Andrzej Pustelnik, Beata Konopska: Granice Śląska. Wrocław: Wydawnictwo Rzeka, 1998, s. 92–96. ISBN 83-906558-4-5.
  3. Mapa samochodowa Polski 1:1 000 000, wyd. dziesiąte, Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1971.
  4. Uchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. nr 3, poz. 16)
  5. Júlia Dudášová-Kriššáková, Goralské nárečia z pohľadu súčasnej slovenskej jazykovedy, Prešov: Vydavateľstvo Prešovskej univerzity v Prešove, 2016, s. 24-29, ISBN 978-80-555-1714-8 (słow.).