Cierno-Żabieniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°40′58″N 20°10′52″E
- błąd 39 m
WD 50°40'58.1"N, 20°10'52.0"E, 50°40'36.77"N, 20°11'32.96"E
- błąd 14 m
Odległość 0 m
Cierno-Żabieniec
wieś
Ilustracja
Kościół św. Marcina i św. Jakuba w Ciernie-Żabieńcu
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat jędrzejowski
Gmina Nagłowice
Liczba ludności (2006) 480
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 28-362[1]
Tablice rejestracyjne TJE
SIMC 0254686
Położenie na mapie gminy Nagłowice
Mapa konturowa gminy Nagłowice, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Cierno-Żabieniec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Cierno-Żabieniec”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Cierno-Żabieniec”
Położenie na mapie powiatu jędrzejowskiego
Mapa konturowa powiatu jędrzejowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Cierno-Żabieniec”
Ziemia50°40′58″N 20°10′52″E/50,682778 20,181111

Cierno-Żabieniecwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Nagłowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wieś odnotowana już w 1136 r. w bulli gnieźnieńskiej.

Przez wieś przechodzi szlak rowerowy niebieski niebieska ścieżka rowerowa do Popowic.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Cierno-Żabieniec[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0254692 Cierno Plebańskie część wsi
0254700 Cierno Poduchowne część wsi
0254746 Korea kolonia

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała z podziału Cierna, dawniej „Czyerno”, wsi parafialnej w powiecie jędrzejowskim, nad rzeką Nidą, w gminie Prząsław, posiada kościół murowany pod wezwaniem świętych Jakuba i Marcina.

W 1880 należy do margrabiów Wielopolskich[4].

Wieś i parafia były w XV i XVI wieku przedmiotem długich sporów pomiędzy archidiecezją gnieźnieńską a biskupstwem krakowskim. Łaski (w Liber Beneficiorum s.576) zalicza je do dekanatu kurzelowskiego, archidiecezji gnieźnieńskiej, natomiast Długosz w spisie funduszów diecezji krakowskiej (Długosz L.B. T.II ) i przywodzi, że parafia podlega władzy biskupa krakowskiego. Powodem sporu była, jak się zdaje okoliczność, że grunta i łąki Cierna położone są po obydwu stronach rzeki Nidy, rozgraniczającej wówczas jurysdykcję kościelną Gniezna i Krakowa.

Według Łaskiego kościół tutejszy przeniesiony był ze wsi sąsiedniej Zdanowice, co stało się zapewne w XII lub XIII wieku. Tenże Łaski przywodzi, iż proboszczów mianuje czasem opat jędrzejowski wraz ze zgromadzeniem cystersów, niekiedy zaś naznacza ich stolica apostolska.

Około roku 1825 był tu proboszczem ksiądz Walczyński, późniejszy senator rzeczypospolitej krakowskiej. Parafia Cierno dekanatu jędrzejowskiego liczyła w roku 1880 – 1552 dusz.

W roku 1827 spis wykazał 35 domów 384 mieszkańców[4].

Spis powszechny z roku 1921 wykazał:

Cierno leśniczówka – 1 dom i 6 mieszkańców
Cierno folwark – 4 domy i 117 mieszkańców
Cierno wieś – 128 domów i 848 mieszkańców[5].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Marcina i św. Jakuba[edytuj | edytuj kod]

Największym zabytkiem wsi jest kościół pw. św. Marcina i św. Jakuba. Wybudowany w 1595 r. kosztem opata cystersów jędrzejowskich. Kościół był wiele razy przebudowywany: w 1627 r. przez biskupa chełmińskiego Remigiusza Koniecpolskiego, następnie po pożarze w 1772 r. przez ks. Bonifacego Krzepczyńskiego oraz w latach 1983–1987.

Wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.118 z 23.06.1967)[6].

Budynek świątyni jest murowany na planie krzyża, tynkowany. Nawa dwuprzęsłowa, z prostokątnym prezbiterium i dwiema kwadratowymi kaplicami po jej bokach pochodzącymi z połowy XVIII wieku. Główny ołtarz późnobarokowy, w centralnej części obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, pochodzący prawdopodobnie z XVII wieku.

W kościele znajdują się obrazy bł. Wincentego Kadłubka i św. Mikołaja z XVIII wieku oraz epitafia marmurowe z XIX wieku[7].

Park dworski[edytuj | edytuj kod]

Park dworski Żabieniec z I poł. XIX w. (nr rej.: A.119 z 6.12.1957 i z 26.04.1977)[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 164 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. a b Cierno, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 691.
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. Województwo kieleckie, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1924 [dostęp 2015-03-25].
  6. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 8. [dostęp 2015-10-15].
  7. Wg tablicy informacyjnej przed kościołem.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]