Cmentarz żydowski w Pszczynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Pszczyna
Adres ul. Katowicka
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie judaizm
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 0,6 ha
Liczba pochówków około 500
Liczba grobów około 400
Liczba kwater cmentarnych 5
Data otwarcia 1814
Data ostatniego pochówku 1941
Położenie na mapie Pszczyny
Mapa lokalizacyjna Pszczyny
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Położenie na mapie powiatu pszczyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pszczyńskiego
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Położenie na mapie gminy Pszczyna
Mapa lokalizacyjna gminy Pszczyna
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Ziemia49°59′15″N 18°56′55″E/49,987500 18,948611
Hebrajski napis nad wejściem do domu przedpogrzebowego: Ponieważ koniec jest dla męża pokoju (Ps 37,37)

Cmentarz żydowski w Pszczyniekirkut znajdujący się w Pszczynie, w głębi działki przy ulicy Katowickiej. Cmentarz zajmuje powierzchnię 0,6 ha, zachowało się na nim ponad 400 nagrobków. Obecnie należy do jednych z najlepiej zachowanych żydowskich nekropolii w województwie śląskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz został oficjalnie założony w 1814. Pierwszą pochowaną osobą była Jettel, córka rabina Hirschela Guttmanna, zmarła 10 września 1814 w wieku 4 lat. Wcześniej członkowie pszczyńskiej gminy żydowskiej byli chowani na cmentarzu żydowskim w Mikołowie. W 1830 powołano do życia święte bractwo pogrzebowe Chewra Kadisza, na czele którego stanęli Wolf Armuth oraz Samuel Bändel. W 1888 rozszerzono teren cmentarza, a od strony ulicy zbudowano ceglane ogrodzenie z dwoma stylizowanymi kutymi furtkami oraz neogotycki dom przedpogrzebowy, według projektu Ernsta Betza. Prowadzi do niego 35-metrowa aleja, po obu stronach której rosną jesiony.

Ostatni pogrzeb na cmentarzu odbył się w 1941. Podczas II wojny światowej cmentarz nie uległ zniszczeniu. Po zakończeniu wojny na cmentarzu nie odbywały się już oficjalne pochówki, mimo iż w mieście mieszkała około dwustu osobowa grupa ocalonych Żydów. Zmarli po wojnie Żydzi pszczyńscy byli grzebani na cmentarzach innych wyznań i na cmentarzu komunalnym w Piasku. W 1959 cmentarz został zamknięty dla celów grzebalnych.

Na cmentarzu zachowało się około 400 nagrobków, murowane ogrodzenie oraz dom przedpogrzebowy. Największy z nagrobków, okazały bazaltowy pomnik z dwiema kolumnami wspierającymi trójkątny szczyt, pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Należy on do Heinricha i Henriette Simonów.

Pochowani[edytuj | edytuj kod]

Na cmentarzu żydowskim w Pszczynie spoczęło wielu zasłużonych mieszkańców miasta i okolic:

  • Abraham Muhr (zm. 1847) – działacz społeczny, zasłużony na rzecz równouprawnienia Żydów niemieckich,
  • Philipp Zwiklitz (zm. 1848) – lekarz miejski,
  • Samuel Skutsch (zm. 1862) – pierwszy żydowski przewodniczący Rady Miejskiej, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Hirschel Guttmann (zm. 1874) – pierwszy rabin gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Heinrich Schiller (zm. 1875) – współzałożyciel uzdrowiska w Goczałkowicach,
  • Fedor Muhr (zm. 1893) – kupiec, przewodniczący Rady Miejskiej, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Wilhelm Kohn (zm. 1896) – bankier,
  • Chilus Mendelssohn (zm. 1899) – rabin, działacz syjonistyczny, historyk,
  • Heinrich Timendorfer (zm. 1910) – kupiec, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • David Rau (zm. 1911) – czwarty rabin gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Simon Steiner (zm. 1930) – karczmarz w Ćwiklicach, kantor gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Heinrich Koenigsfeld (zm. 1938) – przedsiębiorca, radny miejski, związany z Chorzowem,
  • Paul Schindler (zm. 1941) – kupiec, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]