Cmentarz żydowski w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz żydowski w Toruniu
Obiekt zabytkowy nr rej. A/553 z 29 maja 1991
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Adres ul. Pułaskiego 18/20
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie judaizm
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 0,8 ha
Data otwarcia XVIII wiek
Data ostatniego pochówku l. 30. XX wieku
Data likwidacji 1975
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Cmentarz żydowski
Cmentarz żydowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz żydowski
Cmentarz żydowski
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Cmentarz żydowski
Cmentarz żydowski
Ziemia53°01′00″N 18°37′42″E/53,016667 18,628333

Cmentarz żydowski w Toruniu – nieczynny cmentarz wyznania judaistycznego w Toruniu.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz jest usytuowany we wschodniej części Torunia (Jakubskie Przedmieście), w bliskim sąsiedztwie cmentarza św. Jakuba - od północy i wschodu ograniczony budynkami mieszkalnymi (ulica Konopackich), od południa ulicą Antczaka, zaś od zachodu ulicą Pułaskiego. Główne wyjście do cmentarza znajduje się przy ulicy Pułaskiego 18/20[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstał on najpewniej w XVIII wieku; obecny cmentarz jest prawdopodobnie tożsamy z wymienionym w dokumentach z 1723 roku miejscem pochówku dla Żydów na gruntach miejskich przed bramą św. Jakuba[2]. Z 1810 roku pochodzi wzmianka o szkodach, jakie na cmentarzu czyniło bydło wypasane przez mieszkańców przedmieść Jakubskiego i Św. Katarzyny, najstarszy zachowany nagrobek natomiast pochodził z 1847 roku. W czasach PRL-u uległ poważnej dewastacji i został zlikwidowany w 1975 roku. Nie zachował się ani jeden nagrobek, a ich wygląd znany jest jedynie z dokumentacji wykonanej w tym roku przez Pracownię Konserwacji Zabytków, do której dokumentację fotograficzną sporządził Bohdan Horbaczewski. Do rejestru zabytków teren pocmentarny trafił w 1991 roku, jednak nie zapobiegło to rozebraniu resztek domu przedpogrzebowego przez okoliczną ludność. W 2009 roku teren cmentarza został uporządkowany – wytyczono na nowo alejki, uczytelniono pozostałości ogrodzenia, osadzono metalowe furtki na pozostałościach dawnej bramy od strony ul. Pułaskiego oraz dokonano odsłonięcia kamienia upamiętniającego najwybitniejszą postać pochowaną na cmentarzu – rabina Cwi Hirsz Kaliszera. Ponadto w 2010 roku ustawiono tablicę informacyjną ze zdjęciem domu przedpogrzebowego i historią cmentarza[3].

W styczniu 2016 roku w Toruniu odbyły się ogólnopolskie obchody Dnia Judaizmu w Kościele katolickim, w czasie których przedstawiciele obu religii odmówili modlitwy za zmarłych na tym cmentarzu, zarówno w języku polskim jak i hebrajskim[4].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. K. Bielawski: Cmentarz żydowski w Toruniu (pol.). [dostęp 3 czerwca 2008].
  2. M. Niedzielska, Cmentarz żydowski w Toruniu, Toruń 2010, s. 33; Burchard podaje datę XIX w.
  3. Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. 2010-12-28. [dostęp 2011-02-15].
  4. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-02-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 44.
  • Magdalena Niedzielska: Cmentarz żydowski w Toruniu. Toruń: 2010. ISBN 978-83-7611-826-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]