Cukrówka (ptak)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cukrówka
Streptopelia roseogrisea[1]
(Sundevall, 1857)
Cukrówka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Rodzaj Streptopelia
Gatunek cukrówka

Cukrówka (Streptopelia roseogrisea)[2]gatunek średniego ptaka z rodziny gołębiowatych, występujący w północnej Afryce i na Półwyspie Arabskim, introdukowany m.in. do Nowej Zelandii i Stanów Zjednoczonych[3]. Uważany za przodka udomowionych "cukrówek" (Streptopelia risoria)[4] (choć niektórzy wskazują sierpówkę jako przodka S. risoria[5]). Gatunek osiadły z sezonowymi migracjami w porze suchej z północnej części Sahelu do południowego Kamerunu i Nigru[6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wymiary[edytuj | edytuj kod]

Ciało cukrówki osiąga długość całkowitą 26–27 cm. Skrzydło samca mierzy 16–16,9 cm, w przypadku samicy jest nieznacznie krótsze - 15,8–16,4 cm. Ogon ma 9,6-–2,4 cm, dziób 1,4–1,8 cm, a skok 2,4–3 cm. Waga przeciętnego osobnika mieści się w przedziale 165–274 g. Rozpiętość skrzydeł w zakresie 45–56 cm[7].

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Dymorfizm płciowy nieznaczny[8]. Głowa o zaokrąglonym kształcie. Czoło i ciemię jasne, szaroróżowe. Tylna część szyi z czarnym paskiem posiadającym biały górny brzeg. Grzbiet, kuper, pokrywy nadogonowe, barkówki, lotki trzeciorzędowe i wewnętrzne pokrywy skrzydłowe jasnoszare. Lotki pierwszorzędowe brązowe z płowożółtymi zakończeniami. Środkowe pióra ogona szarobrązowe, kolejne pary piór o ciemnoszarej barwie z coraz szerszymi białymi końcówkami, najbardziej zewnętrzna para z białymi brzegami. Dolne partie ciała o różanym kolorze, brzuch i podbródek oraz spodnia część skrzydła białe. Tęczówka ciemnoczerwona, skóra oczodołów z wąskim białym pierścieniem. Nogi czerwone, dziób czarny.

Młode podobne do dorosłych osobników, ale z mniej widoczną obrączką na karku, a całe upierzenie ma bardziej piaskowe zabarwienie. Pokrywy skrzydłowe z bladożółtymi brzegami. Tęczówka żółtobrązowa. Nogi o matowej, szarobrązowej barwie[6].

Habitat[edytuj | edytuj kod]

Przebywa w otoczeniu suchych krzewów, głogu i akacji. Wybiera miejsca położone w pobliżu źródeł wody. Pojawia się również na otwartych przestrzeniach takich, jak tereny rolnicze i łąki. W południowo-zachodniej Arabii i Mauretanii zasiedla parki miejskie, natomiast na wybrzeżach Jemenu i Arabii Saudyjskiej można spotkać cukrówkę w namorzynach[6].

Zachowanie i dieta[edytuj | edytuj kod]

Może łączyć się w duże stada podczas odpoczynku i zaspokajania pragnienia; poza tymi okolicznościami przebywa w mniejszych grupach[6]. Cukrówka poszukuje pokarmu na ziemi[9]. W skład jej diety wchodzą nasiona, ziarna zbóż, jagody, ślimaki i owady[10]. W okresach większej dostępności do wody spożywa rośliny jednoliścienne z preferencją wobec Panicum laetum, natomiast w latach suchych wybiera rośliny dwuliścienne. Wówczas do 80% diety może stanowić buzdyganek naziemny[6].

Głos: opisywany jako łagodne koo... krroo lub koo... koo-roo z wdechem po zakończeniu. Gruchanie samic ma zazwyczaj delikatniejszy ton, z większym naciskiem na wibrujące rr[11].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Gatunek monogamiczny[10].

Jajo złożone przez cukrówkę

Okres godowy[edytuj | edytuj kod]

Toki: gruchanie[11] i głęboki ukłon samca, który prawie dotyka dziobem podłoża, pióra wokół głowy nastroszone na kształt kołnierza. Lot pokazowy: gwałtowny i szybki z głośnym trzepotem skrzydeł, następnie szybowanie ze sztywno trzymanymi skrzydłami i rozłożonym ogonem[6].

Gniazdo: krucha, płytka platforma wykonana z cienkich gałązek[6], wyłożona trawą i bardziej wątłymi gałązkami, zazwyczaj na drzewach lub w zaroślach[9], ale również na gzymsach budynków lub parapetach[11].

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Jaja: białe, dwa w lęgu[6]. Podawane średnie wymiary to 2,9 cm na 2,3 cm. Pierwsze z jaj znoszone zazwyczaj wieczorem, drugie rano kolejnego dnia[11].

Wysiadywanie: oboje rodzice wysiadują jaja na zmianę przez ok. 15 dni[12][10].

Pisklęta: młode uzyskują opierzenie w ciągu dwóch tygodni od wyklucia[10][12] i stają się całkowicie samodzielne po trzech lub czterech tygodniach[6][11].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane podgatunki
S. r. roseogrisea

(Sundevall, 1857)

Podgatunek nominatywny. Południowo-zachodnia Mauretania, Senegambia, Mali, Niger, Czad, Sudan, do zachodniej Etiopii[13].
S. r. arabica

(Neumann, 1904)

Wybrzeże Erytrei, północna i północno-wschodnia Etiopia, północna Somalia, Arabia od Dżuddy do Adenu (południowy Jemen)[13]. Od podgatunku nominatywnego różni się nieco ciemniejszym upierzeniem i szarym spodem skrzydeł[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Streptopelia roseogrisea, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Marek Kuziemko, Paweł Mielczarek, Kompletna lista ptaków świata, www.eko.uj.edu.pl [dostęp 2017-07-29].
  3. Streptopelia roseogrisea (African Collared-dove, African Collared Dove, African Collared-Dove, Barbary Dove, Ringed Turtle-Dove, Rose-grey Dove), www.iucnredlist.org [dostęp 2017-07-29].
  4. L. Jonsson, K. Mullarney, D. Zetterstrom, Collins Bird Guide, 2nd Edition.
  5. Hobbystyczna hodowla ptaków egzotycznych [dostęp 2017-12-27].
  6. a b c d e f g h i j David Gibbs, Pigeons and Doves: A Guide to the Pigeons and Doves of the World, Bloomsbury Publishing, 30 lipca 2010, ISBN 978-1-4081-3555-6 [dostęp 2018-07-19] (ang.).
  7. Oiseaux.net, Tourterelle rieuse - Streptopelia roseogrisea - African Collared Dove, www.oiseaux.net [dostęp 2018-07-19] (ang.).
  8. Eduardo Garcia-del-Rey, Birds of the Canary Islands, Bloomsbury Publishing, 8 lutego 2018, ISBN 978-1-4729-4157-2 [dostęp 2018-07-19] (ang.).
  9. a b African Collared-Dove Life History, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology, www.allaboutbirds.org [dostęp 2018-07-19] (ang.).
  10. a b c d Streptopelia roseogrisea (African collared dove), Animal Diversity Web [dostęp 2017-08-03] (ang.).
  11. a b c d e Joseph Forshaw, Pigeons and Doves in Australia, Csiro Publishing, kwiecień 2015, ISBN 978-1-4863-0404-2 [dostęp 2018-07-19] (ang.).
  12. a b African Collared Dove, www.internationaldovesociety.com [dostęp 2017-08-03].
  13. a b African Collared-dove (Streptopelia roseogrisea), www.hbw.com [dostęp 2018-07-19] (ang.).