Cukrownia „Pruszcz”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Oddział Cukrownia Pruszcz
Ilustracja
Cukrownia w Pruszczu Gdańskim zbudowana w 1881 (zdjęcie z 2010 roku).
Państwo  Polska
Adres 83-000 Pruszcz Gdański
ul. Chopina 1
Data założenia 1880
Data likwidacji 2004
Forma prawna spółka akcyjna
Położenie na mapie Pruszcza Gdańskiego
Mapa lokalizacyjna Pruszcza Gdańskiego
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Położenie na mapie powiatu gdańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gdańskiego
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
54°15′42,8400″N 18°38′38,0400″E/54,261900 18,643900

Cukrownia „Pruszcz” – zakład przemysłowy funkcjonujący w Pruszczu Gdańskim w latach 1881-2004. Obecnie jest oddziałem Krajowej Spółki Cukrowej S.A. w Toruniu. Dobrze zachowany zespół budynków cukrowni stanowi doskonały przykład budownictwa przemysłowego z drugiej połowy XIX wieku i jako taki traktowany jest jako zabytek.

Zbudowana w latach 1879-1880 z inicjatywy i staraniem doktora Hermanna Wiedemanna, lekarza z zawodu, który był wieloletnim dyrektorem cukrowni. W 1880 powstała Spółka Akcyjna Cukrownia „Pruszcz”[1]. Do lat 30. XX wieku cukrownia była systematycznie unowocześniana.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 25 lutego 1880 - utworzenie Spółki Akcyjnej "Cukrownia Pruszcz” wpisanej do rejestru spółek w Sądzie Gdańskim 31 marca 1880 pod nr 366
  • 4 października 1881 - rozpoczęcie pierwszej kampanii cukrowniczej
  • 1904 przebudowa i modernizacja fabryki przez nowego dyrektora technicznego, Hugo Boettgera
  • 1920-1925 - kolejna modernizacja i zyski cukrowni, fabryka staje się własnością H. Boettgera i kilku właścicieli ziemskich, co pozwala na wykupienie akcji cukrowni Nowy Staw i utworzenie spółki korporacyjnej "Danziger Zuckerhandel" GmbH (Gdański Handel Cukrem Sp. z o.o.)
  • 1928 - do spółki przystępuje cukrownia Sobowidz i Malbork oraz Stare Pole; utworzono spółkę Vereinigte Zuckerfabrik GmbH, która spowodowała ujednolicenie cen cukru dla całego Wolnego Miasta Gdańska
  • lata 30 - kryzys ekonomiczny i częściowe zawieszenie produkcji; utworzenie wytwórni sztucznego miodu, która przetrwała do 1945 r.
  • 1937 - zmarł twórca rozwoju cukrowni Pruszcz i cukrownictwa gdańskiego H. Boettger
  • 1939-1945 okres wojny, w cukrowni zatrudnieni byli jeńcy brytyjscy i kobiety z obozu w Potulicach
  • 1945 - zniszczenie fabryki przez wycofujące się wojska niemieckie (w 45%), wysadzenie kominów (głównego i 2 niższych), które zniszczyły kotłownie niskiego ciśnienia, uszkodzenie budynków.
  • 28 lutego 1949 Zarządzeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 28 lutego 1949 r., wydanym w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania utworzono przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą „Zjednoczone Cukrownie Gdańskie”[2].

Komin Cukrowni Pruszcz został odbudowany już w 1945 roku. Mierzy 72 m wysokości, a jego wierzchołek znajduje się na wysokości 79 m n.p.m. Aktualnie służy jako "maszt" dla przekaźników komunikacyjnych. Stan komina jest niezadowalający, ma lekkie odchylenie od pionu, nie był od lat odmalowywany.


Panorama cukrowni w Pruszczu Gdańskim
Panorama cukrowni w Pruszczu Gdańskim

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Ławnicki, Cukrownia Pruszcz 1881-1997
  2. Fragmenty ze Statutu cukrowni Pruszcz 25 lutego 1880

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • St. Ławnicki, Cukrownia "Pruszcz" 1881-1997, Pruszcz Gdański 1998.