Czerniccy herbu Jastrzębiec odmienny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jastrzębiec odmienny
Alternatywne nazwy Milan
Herbowni
Brzostowscy, Krasińscy, Dąmbscy, Komarowie, Korsakowie, Tyzenhauzowie, Reuttowie, Bohuszewiczowie, Chomińscy, Radziejewscy
Kaplica grobowa Czernickich i Modlińskich, cmentarz parafialny w Krzywosądzy, gmina Dobre
Epitafium Józefa Czernickiego i Adaminy z hr. Dąmbskich Czernickiej na kaplicy grobowej Czernickich i Modlińskich, cmentarz parafialny w Krzywosądzy, gmina Dobre

Czerniccy herbu Jastrzębiec odmienny

Opis zamieszczony w Herbarzu Niesieckiego "(...) w herbie ich nad podkową krzyża nie masz i Jastrząb na hełmie podkowy nie trzyma, w prawo lecąc."

Czerniccy wywodzą się z Czernic Borowych na północnym Mazowszu niedaleko Przasnysza. Czerniccy pieczętują się Herbem Jastrzębiec, określanym również Boleścicem. Powołując się na pracę prof. Piętki w okresie wczesnego średniowiecza rodzina wchodziła w skład 72 rodzin możnowładczych Mazowsza.

Do XVIII w. Czerniccy mieszkali w gnieździe rodowym na Mazowszu, które następnie przeszło w ręce Podoskich. Jednym ze śladów obecności rodziny jest kościół, który został ufundowany na początku XVI w. przez rodzinę Czernickich. W pobliskim Krasnem, gnieździe mazowieckiej rodziny Krasińskich, znajduje się barokowy nagrobek Katarzyny de Czernice Czernickiej, żony Andrzeja Krasińskiego, założyciela młodszej linii hrabiów Krasińskich.

Herbarze podają, że w XVII wieku część rodziny przeniosła się do Wielkiego Księstwa Litewskiego (Aleksander Czernicki- sekretarz królewski). W praktyce oznaczało, to, że Czerniccy nabywali ziemie wysunięte coraz bardziej na wschód - na północno-wschodnim Mazowszu (ziemia wiska), na Grodzieńszczyźnie a następnie na terenach powiatu oszmiańskiego i województwa mińskiego. W okolicach 1420 r. Czerniccy nabyli ziemie w powiecie wiskim. Założona wieś otrzymała nazwę Czernice.

Jak podają źródła: "z wypisu z aktu darowizny, wydanego w roku 1629, w dniu przed świętem Św. Michała, przez kasztelana ziemi wiskiej pana Alberta Iłowskiego panu Jakubowi synowi Pawła z Czernic Czernickiemu, o tym, że rzeczony Iłowski na zawsze zrzekł się i podarował temuż Czernickiemu zarówno otrzymane w spadku jak i nabyte posiadłości Rusotę i Ożę położone w ujeździe grodzieńskim".

Inny zapis mówi: „z testamentu sporządzonego dnia 1 stycznia 1678 roku przez księdza Aleksandra na Czernicach, Cyborze, Czernickiego, byłego wówczas sekretarza króla polskiego; wniesionego do Akt Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego 20 maja 1687 roku; a z Akt tego Trybunału został wydany wypis 19 czerwca 1835 roku o tym, że ów Czernicki posiadał majątek Łyntupy, położony w tutejszej guberni, w zawilejskim ujeździe i, jak wyjaśnił, należały do niego również, razem z bratem jego rodzonym podczaszym grodzieńskim Marcinem Czernickim, niepodzielny między nimi majątek Cybory, to jest Styborszczyzna Czernickiego, położony na Mazowszu pod Kolnem przy granicy pruskiej, który to majątek w tym testamencie został nazwany właśnie Czernicą, należał do niego również folwark Otninszczyzna pod Grodnem, a wspomniany brat jego Marcin posiadał pod Grodnem majątek Rusota." W 1653 r. Aleksander Czernicki, już wówczas nie sekretarz królewski ale podstoli wileński nabył majątek Jackuny położony w powiecie oszmiańskim. Aleksander Czernicki posiadał również majątek Bogdaniszki, położony również w powiecie oszmiańskim. Źródła następnie podają, że "z testamentu ziemianina dwojga imion Jana Michała Czernickiego, sporządzonego 25 dnia maja 1722 roku, a do Akt Ziemskich ujazdu oszmiańskiego wniesionego 8 października 1797 roku, z których to pobrano oficjalny wypis załączony do niniejszej sprawy; tym testamentem ów Czernicki majątek swój Siemienowicze położony w województwie mińskim odstąpił synowi swojemu Antoniemu Czernickiemu”.

Inny zapis mówi o okolicznościach nabycia majątku Kuszlany: „dokumentu kupna-sprzedaży wystawionego 30 kwietnia 1771 roku przez chorążego ujazdu oszmiańskiego Antoniego Pozniaka na rzecz brzeskiego skarbnikowicza Michała Czernickiego, tego samego roku dnia 2 maja przedłożonego przed Akta Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego skąd też wydano załączony do niniejszej sprawy oficjalny wypis, zgodnie z którym to dokumentem Pozniak majątek swój Kuszlany położony w ujeździe oszmiańskim wraz z chłopami i pozostałym inwentarzem sprzedał Michałowi Czernickiemu za 1180 czerwońców”.

W XIX w. do Czernickich należał m.in majątek Giedejki[1]. W Giedejkach urodził się Xawery Czernicki, kontradmirał. Xawery Czernicki przedstawił następujący wywód przodków:

Xawery Czernicki był synem Edwarda i Teresy z Bohuszewiczów, wnukiem Xawerego i Anieli z Reuttów, prawnukiem Justyna i Ewy z Chomińskich, pra-prawnukiem Michała syna Antoniego. Antoni był synem Jana Michała, wnukiem Marcina, prawnukiem Jakuba, pra-prawnukiem Pawła (urodzonego w drugiej połowie XVI w.).

Czerniccy w XX wieku mieszkali również na Kujawach w majątku Dobre, którego ostatnim właścicielem był Józef Czernicki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Giedejki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.