Dąbrowica (powiat leżajski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dąbrowica
Kościół filialny św. Michała Archanioła (dawna cerkiew greckokatolicka z 1906)
Kościół filialny św. Michała Archanioła (dawna cerkiew greckokatolicka z 1906)
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat leżajski
Gmina Kuryłówka
Liczba ludności (2011) 642[1][2]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 37-303
Tablice rejestracyjne RLE
SIMC 0653067
Położenie na mapie gminy Kuryłówka
Mapa lokalizacyjna gminy Kuryłówka
Dąbrowica
Dąbrowica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dąbrowica
Dąbrowica
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Dąbrowica
Dąbrowica
Położenie na mapie powiatu leżajskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu leżajskiego
Dąbrowica
Dąbrowica
Ziemia50°17′23″N 22°33′22″E/50,289722 22,556111

Dąbrowicawieś w Polsce położona na pograniczu Doliny Dolnego Sanu i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Kuryłówka[3][4].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa rzeszowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś została założona na przełomie XV I XVI wieku. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1589 roku jako Dambrowicza[5][6]. W 1589 roku wieś posiadała 10 łanów, gruntów rolnych. Pod koniec XVI wieku należała do Sieniawskich, a od XIX wieku wchodziła w skład dóbr książąt Czartoryskich[7].

W 1624 roku Dąbrowica została zniszczona przez najazd Tatarski. W 1674 roku w Dąbrowicy było 33 domy[a][8].

W 1898 roku wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Ilko Fedorko, a w 192 domach było 1116 mieszkańców. Wieś podlegała pod obszar dworski w Sieniawie[9]. W latach 1954-1972 Dąbrowica należała do Gromady Kuryłówka.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

W 1663 roku Mikołaj Hieronim Sieniawski ofiarował na własność braciom Grzegorzowi i Janowi Popowiczom grunt pod zbudowanie cerkwi. W latach 1664-1667 zbudowano cerkiew pw. św. Paraskewy. Od 1830 roku parochem był Grzegorz Koniuszecki (ur. w 1796 roku, wyświęcony w 1826 roku), a w latach 1852-1882 parochem był Jan Szust (ur. w 1814 roku, wyświęcony w 1838 roku, zmarł 9 lutego 1882 roku w Dąbrowicy). W 1850 roku ukończono powiększenie i odnowienie cerkwi. W 1858 roku była kanoniczna wizyta Eparchy przemyskiego Hryhorija Jachymowycza[10].

W 1906 roku zbudowano murowaną cerkiew, a parochem został Mikołaj Dobrzański, który został zamordowany 22 czerwca 1944 roku. Po wysiedleniu miejscowych wiernych cerkiew pozostała zamknięta. Następnie cerkiew została przejęta przez parafię rzymskokatolicką w Koloni Polskiej, a jej poświęcenia dokonał ks. Władysław Wilusz. Od 16 września 1952 roku decyzją Sługi Bożego Kardynała Stefana Wyszyńskiego kościół otrzymał tytuł św. Michała Archanioła[11]. Obecnie jest to kościół filialny pw. św. Michała Archanioła należącym do parafii św. Stanisława Biskupa w Kolonii Polskiej.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Początki szkolnictwa w Dąbrowicy są datowane na początek XIX wieku, gdy na jakiś czas przed 1830 rokiem powstała szkółka parafialna ruska przy cerkwi pw. św. Paraskiewy (Schola Parochialis)[12].

Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii szkolnictwa w Galicji są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych, wraz z nazwiskami ich nauczycieli[b]. Szkoła była notowana jako: Trywialna (1868-1869), Ludowa z potrzeby (1869-1870), Trywialna (1871-1873), Parafialna (1973-1874), Filialna (1874-1892). Od 1892 roku szkoła była 1-klasowa, a od 1913 roku 1-klasowa (z planem nauki 2-letniej). Szkoły wiejskie były tylko męskie, a od 1890 roku były mieszane (koedukacyjne). Od 1913 roku szkoła posiadała po dwoje nauczycieli: kierownik i pomocnik. w latach 1912-1914 pomocnicą była Oksana Karoweć.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1945 roku, na "zasaniu" zapanowała anarchia i miejscowa ludność niszczyła wszystko, co przypominało czasy okupacji; zniszczono też budynek ukraińskiej szkoły. W 1947 roku zdecydowali o reaktywacji szkoły, ale z powodu zbyt wielkich zniszczeń drewniana szkoła nie nadawała się do remontu, dlatego w latach 1947-1948 nauka odbywała się w domu nauczyciela Jana Kotuli, a od 1948 roku w wyremontowanym budynku leśniczówki. Początkowo szkoła była 3-letnia, a od 1957 roku szkoła była 7-letnia. Z powodu trudności lokalowych zdecydowano o budowie nowej szkoły, którą zbudowano w latach 1958-1959, czynem społecznym, na fundamentach byłej plebanii. W 1966 roku po kolejnej reformie wprowadzono szkołę 8-letnią, do której uczęszczały dzieci także z Ożanny, Koloni Polskiej i Słobody. Ponieważ budynek szkolny nie spełniał już odpowiednich warunków technicznych w 1984 roku podjęto decyzję o kolejnej budowie nowoczesnej szkoły. W latach 1989-1995 zbudowano nowy budynek szkolny. W 2003 roku powołano Zespół Szkół (szkołę podstawową i gimnazjum). W 2013 roku Zespół Szkół został rozwiązany, a gimnazjum zostało przekazane Stowarzyszeniu Inicjatyw Kulturalno-Oświatowych i Gospodarczych w Dąbrowicy[13].

Nauczyciele kierujący.
1868-1870. Jan Niedźwiedzki[14].
1871-1873. Jakub Niedźwiedź (diak)[15].
1873-1874. posada nie obsadzona[16].
1874-1875. Jakub Niedźwiedź[17].
1875-1879. Leon Szust[18].
1879-1882. Józef Szust[19].
1882-1883. posada nieobsadzona[20].
1883-1886. Piotr Król[21].
1886-1888. Antonina Popiołek[22].
1888-1889. Maria Sochopałek[23].
1889-1891. Gustaw Hamerski[24].
1891-1892. Posada opróżniona[25].
1892-1909. Stanisław Salik[26].
1909-1910. Maria Roczniak[27].
1910-1912. Jan Łunyk[28].
1912-1914. Emilia Michalska[29].
Maria Litwinówna.
1947-1956. Jan Kotula.
1956-1971. Leszek Tofilski.
1971-1989. Stanisława Makara (Kopciuch).
1989- Antoni Kopciuch.

Zobacz[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W rejestrze pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku, poborcy podatkowi zapisali: Dąbrowica: g[e]n[er]osae Morsztynowa, praedium n[obi]lis Krasowski, a persona sua, consortis et familia in summa fl. 4. A personis subditorum n[ume]ro triginta tres in summa fl. 33/0.
  2. Na stronie szkoły w Dąbrowicy są dane historyczne tylko od 1947 roku, z powodu braku miejscowej dokumentacji. "Wikipedia" na podstawie Szematyzmów Galicji i Lodomerii ustaliła datę powstania szkoły i nazwiska nauczycieli od 1868 roku. Nowe dane oparte na cyfrowych źródłach (wraz z dostępem do stron) zostały zamieszczone na stronie "Wikipedia - Dąbrowica".

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-19].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Wielopolska Biblioteka Cyfrowa. Aleksander Jabłonowski. Źródła Dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem Geograficzno-Statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona Warszawa 1902 (str. 4) [Dostęp 2017-07-20]
  6. Program opieki nad zabytkami w Gminie Kuryłówka na lata 2010-2014 (str. 19) [Dostęp 2017-07-20]
  7. Atlas rezydencji. Dąbrowica
  8. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674 Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 89)
  9. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (Zwierzchność gminna) (str. 51) [Dostęp 2017-07-20]
  10. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (Cerkiew w Dąbrowicy) (str. 96) [Dostęp 2017-07-21]
  11. kościół w Dąbrowicy
  12. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini MDCCCXXX (str. 29) [Dostęp 2017-07-19]
  13. Historia szkoły w Dąbrowicy od 1947 roku.
  14. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1869 (str. 408) [Dostęp 2017-07-19]
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1872 (str. 389) [Dostęp 2017-07-20]
  16. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1874 (str. 424) [Dostęp 2017-07-19]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1875 (str. 421) [Dostęp 2017-07-20]
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1976 (str. 431) [Dostęp 2017-07-20]
  19. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1880 (str. 398) [Dostęp 2017-07-20]
  20. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1883 (str. 406) [Dostęp 2017-07-20]
  21. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1884 (str. 385) [Dostęp 2017-07-20]
  22. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1887 (str. 385) [Dostęp 2017-07-20]
  23. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1889 (str. 436) [Dostęp 2017-07-20]
  24. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1890 (str. 436) [Dostęp 2017-07-20]
  25. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1892 (str. 486) [Dostęp 2017-07-20]
  26. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1893 (str. 436) [Dostęp 2017-07-20]
  27. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1910 (str. 642) [Dostęp 2017-07-19]
  28. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1912 (str. 684) [Dostęp 2017-07-19]
  29. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1913 (str. 749) [Dostęp 2017-07-19]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]