Danae Tycjana (Tetmajer)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tycja, Danae, Ermitaż
Tycjan, Autoportret
Autorem, który w największym stopniu rozpropagował formę sonetu, był czternastowieczny włoski liryk i epik Francesco Petrarca
Kazimierz Przerwa-Tetmajer pozował do portretu Leonowi Wyczółkowskiemu

Danae Tycjanasonet Kazimierza Przerwy-Tetmajera[1][2][3], opublikowany w tomiku Poezje. Seria trzecia, wydanym w 1898.

Forma[edytuj | edytuj kod]

Utwór jest napisany klasycznym sylabicznym jedenastozgłoskowcem ze średniówką[4] po sylabie piątej i rymuje się zgodnie z modelem włoskim (petrarkowskim)[5][6][7] gatunku abba abba cdc dcd[8][9][10].

Na miękkim puchu białego posłania
promienna cała od słońca pozłoty,
Danae, Zeusa spragniona pieszczoty,
z osłon swe ciało dziewicze odsłania.
Z niebios się ku niej świetlny obłok słania
i nagle deszcz zeń na nią spada złoty:
to bóg, miłosnej czując żar tęsknoty,
zwisł nad cichego pełną pożądania.
Nagie jej ciało widzi i błękitu
jej wielkich cudnych źrenic blask przymglony,
senny, wśród boskiej rozkoszy zachwytu.
Przed złotym deszczem, od słonecznej strony,
u stóp jej białych, podobny do świtu,
gdy dnieje: Amor uchodzi spłoniony.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Utwór jest świadomym i otwartym nawiązaniem do obrazu Tycjana[11], istniejącego w kilku wersjach, zatytułowanego Danae. Bohaterką malowidła i wiersza jest znana z mitologii greckiej Danae[12], na którą w postaci złotego deszczu zstąpił bóg Zeus. Owocem tego niecodziennego zbliżenia był syn, Perseusz[13], który został sławnym herosem. Historię Danae przekazał w dziele Metamorfozy rzymski poeta Owidiusz[14]. Poezja Owidiusza stała się źródłem inspiracji dla wielu malarzy. Z kolei obraz Tycjana zainspirował polskiego poetę. Pod względem stylistycznym utwór Tetmajera należy do nurtu parnasistowskiego[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz Przerwa-Tetmajer (pol.). culture.pl. [dostęp 2017-04-01].
  2. Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865-1940) (pol.). dzieje.pl. [dostęp 2017-04-01].
  3. Tetmajer Kazimierz (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-01].
  4. Średniówka (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-06].
  5. The Sonnet: Poetic Form (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-04-06].
  6. Nelson Miller: Basic Sonnet Forms (ang.). sonnets.org. [dostęp 2017-04-06].
  7. Melissa J. Sites: Sonnet (ang.). rc.umd.edu. [dostęp 2017-04-06].
  8. Sonetto (wł.). treccani.it. [dostęp 2017-04-06].
  9. Lucylla Pszczołowska: Sonet (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-06].
  10. Wiktor Jarosław Darasz: Mały przewodnik po wierszu polskim. Kraków: Towarzystwo Milośników Języka Polskiego, 2003, s. 156-157. ISBN 83-900829-6-9.
  11. Tycjan (ang.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-06].
  12. Danae (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-06].
  13. Perseusz (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-06].
  14. Owidiusz (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-04-06].
  15. Robert Bednarz: Gatunki Młodej Polski (pol.). hamlet.edu.pl. [dostęp 2017-04-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Przerwa-Tetmajer: Poezye (pol.). Archive.org, 1900. [dostęp 2017-04-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Przerwa-Tetmajer: Danae Tycjana (pol.). literat.ug.edu.pl. [dostęp 2017-04-06].