Dawny kościół Misji Barbikańskiej w Białymstoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dawny kościół Misji Barbikańskiej w Białymstoku
Ilustracja
Widok kościoła Misji Barbikańskiej w Białymstoku przed 1945
Państwo  Polska
Miejscowość Białystok
Wyznanie anglikańskie
Kościół anglikański
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa lokalizacyjna Białegostoku
Położenie obiektu
Położenie obiektu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Położenie obiektu
Położenie obiektu
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Położenie obiektu
Położenie obiektu
53°08′00,20″N 23°08′26,00″E/53,133389 23,140556

Dawny kościół Misji Barbikańskiej w Białymstoku – budynek przy ul. św. Rocha 25 wzniesiony przez Misję Barbikańską. Po II wojnie światowej przebudowany na salę kinową.

Budowa i okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Misja Barbikańska wśród Żydów (Barbican Mission to the Jews) była organizacją związaną z Kościołem Anglikańskim, stawiającą sobie za cel nawracanie Żydów na chrześcijaństwo[1]. W okresie międzywojennym, wobec nieuznania Kościoła Anglikańskiego przez władze polskie, Kościół ten wraz z Misją działały w ramach Kościoła Ewangelicko-Reformowanego[2].

Na początku lat 20. XX wieku Misja Barbikańska rozpoczęła działalność w Białymstoku. Utworzyła tam swoją centralę na teren całej Polski i na parceli przy ul. św. Rocha 25 stopniowo wznosiła kolejne budynki na własne potrzeby[3]. W latach 1927-1930 w ramach kompleksu gmachów na tej nieruchomości wzniesiono świątynię i budynki towarzyszące według projektu Rudolfa Macury (1886-1940)[4].

W zabudowaniach Misji przy ul. św. Rocha od 1928 mieściła się drukarnia, działająca na rzecz wydawanych przez Misję czasopism: "Das Wort" (w języku jidysz) i "Dwa światy" (w języku polskim); w 1934 utworzono tutaj bezpłatne ambulatorium; działała także biblioteka i czytelnia[4]. W latach 1935-1936 świątynię rozbudowano[3].

Działalnością Misji kierował pochodzący z Homla pastor Piotr Gorodiszcz (1884-1942)[4][5]. Pozycję tę utrzymywał do wybuchu II wojny światowej. Jego dalsze losy są niejasne; najprawdopodobniej zginął w getcie białostockim[6].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół przy ul. św. Rocha 25 był jednonawowy, pokryty dwuspadowym dachem; od ulicy posiadał ok. 20-metrową wieżę (dzwonnicę)[7][8]. Nad wejściem głównym widniał napis: "Pójdziemy do domu Pańskiego"[9]. Przy kościele znajdował się budynek mieszkalny, ambulatorium z półkoliście zamkniętą elewacją tylną, drukarnia, dom katechumenów, stróżówka, na posesji znajdował się też duży ogród[3] Całość kompleksu budynków, w tym zwłaszcza kościół, utrzymana była w stylu polskiego modernizmu, "zmodernizowanego historyzmu"[3][10].

Losy po wybuchu wojny i późniejsze[edytuj | edytuj kod]

Działalność Misji Barbikańskiej została przerwana w 1939. Jej członkowie znaleźli się w getcie[4].

Po wojnie kościół przeznaczono na salę widowiskową. W 1956 zburzono wieżę kościelną, a w obiekcie utworzono kino "Syrena"[3]. Dom katechumentów przeznaczono na Ośrodek Kształcenia Nauczycieli[4]. W 2008 kino zostało zlikwidowane[11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Wiśniewski, Nawracanie Żydów na ziemiach polskich. Misja Barbikańska w Białymstoku, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, 2013, ISBN 978-83-7729-190-0, OCLC 857936657.
  • Tadeusz J. Zieliński, Schyłek istnienia Misji Barbikańskiej w Białymstoku na tle dziejów brytyjskich misji wśród Żydów na ziemiach polskich, „Myśl Protestancka”, 2004 nr 1-2 (29-30)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tomasz Wiśniewski, Nawracanie Żydów na ziemiach polskich. Misja Barbikańska w Białymstoku, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, 2013, ISBN 978-83-7729-190-0, OCLC 857936657.
  2. Tadeusz J. Zieliński, Schyłek istnienia Misji Barbikańskiej w Białymstoku na tle dziejów brytyjskich misji wśród Żydów na ziemiach polskich, „Myśl Protestancka”, 2004 nr 1-2 (29-30), s. 97
  3. a b c d e Dane z witryny nt. architektury modernistycznej w Białymstoku (dostęp: 30 lipca 2014 r.).
  4. a b c d e Dane z witryny Ciekawe Podlasie (dostęp: 30 lipca 2014 r.).
  5. Tadeusz J. Zieliński, Protestantyzm ewangelikalny. Studium specyfiki religijnej, wyd. 2, Katowice 2014, s. 340-341 ​ISBN 978-83-931204-9-9​.
  6. Tomasz Wiśniewski, Konwersje Żydów na ziemiach polskich. Studium przypadku Misji Barbikańskiej w Białymstoku 1924-1939, Poznań 2011, s. 192 - maszynopis rozprawy doktorskiej dostępny w repozytorium internetowym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (dostęp: 30 lipca 2014 r.).
  7. Fotografia kościoła Misji Barbikańskiej na witrynie Poranny.pl (dostęp: 30 lipca 2014 r.).
  8. Tomasz Wiśniewski, Konwersje Żydów na ziemiach polskich. Studium przypadku Misji Barbikańskiej w Białymstoku 1924-1939, Poznań 2011, s. 121, 124 - maszynopis rozprawy doktorskiej dostępny w repozytorium internetowym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (dostęp: 30 lipca 2014 r.).
  9. Według fotografii wejścia do kościoła zamieszczonej na witrynie Radzima.org (dostęp: 3 sierpnia 2014 r.).
  10. Tomasz Wiśniewski, Konwersje Żydów na ziemiach polskich. Studium przypadku Misji Barbikańskiej w Białymstoku 1924-1939, Poznań 2011, s. 120 - maszynopis rozprawy doktorskiej dostępny w repozytorium internetowym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (dostęp: 30 lipca 2014 r.).
  11. Dane z witryny Poranny.pl (dostęp: 30 lipca 2014 r.).