Dlaczego nie jestem chrześcijaninem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Okładka holenderskiego wydania eseju

Dlaczego nie jestem chrześcijaninem (ang. Why I Am Not a Christian) – esej brytyjskiego filozofa Bertranda Russella wyjaśniający jego ateizm. Pierwotnie wygłoszony pod auspicjami południowo-londyńskiego oddziału National Secular Society 6 marca 1927 roku w ratuszu w Battersea, w tym samym roku został opublikowany w broszurze i kilkukrotnie przedrukowany w języku angielskim i w tłumaczeniach.

Jest wymieniany jako jedna z najbardziej wpływowych publikacji XX wieku[1]. Z reguły jest publikowany z innymi esejami Russella o podobnej tematyce.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Russell zaczyna od określenia, co rozumie pod pojęciem chrześcijanin, i wyjaśnia, dlaczego „nie wierzy w Boga i w nieśmiertelność” i dlaczego „nie sądzi, że Chrystus był najlepszym i najmądrzejszym z ludzi”, dwa warunki, które określa jako „niezbędne, aby ktokolwiek nazywał siebie chrześcijaninem”. Rozważa szereg logicznych argumentów istnienia Boga, uwzględniając w szczególności teologię chrześcijańską. Zaprzecza argumentowi teleologicznemu stosując dowód nie wprost i preferuje teorię Darwina.

Russell wyraża także wątpliwość w historyczne istnienie Jezusa i w kwestię moralności religii, która, jego zdaniem, oparta jest głównie na strachu.

Książki zawierające ten esej, zawierają z reguły również inne autorstwa Russella o zbliżonej tematyce[2]:

Nazwa po polsku Nazwa oryginalna
Czy religia miała pożyteczny wkład cywilizacyjny? Has Religion Made Useful Contributions to Civilization?
W co wierzę What I Believe
Czy trwamy po śmierci? Do We Survive Death?
Zdaje się, Pani? Nie, to jest Seems, Madam? Nay, It Is
Kult ludzi wolnych A Free Man's Worship
O sceptykach katolickich i protestanckich On Catholic and Protestant Skeptics
Życie w średniowieczu Life in The Middle Ages
Los Thomasa Paine'a The Fate of Thomas Paine
Mili ludzie Nice People
Nowe pokolenie The New Generation
Nasza etyka seksualna Our Sexual Ethics
Wolność a uniwersytety Freedom and the Colleges
Czy religia może wyeliminować nasze problemy? Can Religion Cure Our Troubles?
Religia a Moralność Religion and Morals

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza niemiecka edycja ukazała się w 1932 roku w zainspirowanym przez Ernsta Haeckela wydawnictwie stowarzyszenia monistów Kreis der Freunde monistischen Schrifttums w Dreźnie. W 1957 roku Paul Edwards wolał Russella od bardziej modnego Ludwiga Wittgensteina i opublikował esej oraz dalsze teksty odnoszące się do artykułów wydanych w The Bertrand Russell Case. Russell został pozbawiony profesury w Nowym Jorku za swoje poglądy polityczne i świeckie oraz tolerancję dla wersji homoseksualizmu zwanej gay until graduation. Niektóre kraje zakazały publikacji książki, w tym RPA[3]. Rozszerzona wersja została opublikowana w różnych edycjach, począwszy od 1960 roku. W Nowojorskiej Bibliotece Publicznej jest wymieniana wśród najbardziej wpływowych książek XX wieku[1].

Tytuł zainspirował powstanie innych książek. William E. Connolly Why I Am Not a Secularist (2000) bezpośrednio nawiązał do różnych aspektów argumentów Russella. Widzi jego podejście jako próbę przeniesienia opartego na nauce żydowsko-chrześcijańskiego dziedzictwa środka ciężkości w życiu publicznym na inny, oparty na poglądach świeckich. Connolly ma wątpliwości do tej wymiany przyjętego przez wszystkich autorytatywnego podejścia do etyki społecznej i społecznego rozsądku nowymi, które będą przestrzegać wszyscy „rozsądni” obywatele[4]. Zastanawia się, co zamiast nowych form zaangażowania społeczeństwa, które pozwalają na coraz bardziej zróżnicowane perspektywy oddziaływania między ludźmi. Wymienia różnych ważnych filozofów, począwszy od Nietzschego, Freuda, i Judith Butler do Michaela Shapiro i Foucaulta, aby wskazać takie poglądy. Connolly twierdzi, że styl laickości Russella, choć warty podziwu, w wyniku wąskiego i nietolerancyjnego zrozumienia sfery publicznej może osłabić swoje własne cele dążenia do wolności i różnorodności[4].

Dzieła innych autorów o podobnej nazwie[edytuj | edytuj kod]

  •  Why I Am an Atheist (Dlaczego jestem ateistą), esej indyjskiego rewolucjonisty Bhagata Singha (1930).
  • Dlaczego nie jestem konserwatystą, esej Friedricha Hayeka ekonomisty szkoły austriackiej (1960).
  • Dlaczego do tej pory jestem chrześcijaninem, książka katolickiego teologa Hansa Künga (1987).
  •  Why I Am Not a Muslim (Dlaczego nie jestem muzułmaninem), według Ibn Warraqa, wydana w 1995 książka również krytykuje religię, w której autor został wychowany – w tym przypadku islamu. Autor wspomina, Dlaczego nie jestem chrześcijaninem pod koniec pierwszego rozdziału, stwierdzając, że wiele jej argumentów odnosi się także do islamu.
  •  Why I Am Not a Hindu (Dlaczego nie jestem hindusem), książka Kanchy Ilaiaha, działacza przeciw indyjskiemu systemowi kastowemu (1996).
  • Dlaczego nie jestem naukowcem, antropologa Jonathana M. Marksa (2009).
  • Dlaczego nie jestem chrześcijaninem, historyka i filozofa Richarda Carriera.
  • Dlaczego nie jestem komunistą, esej Karela Čapka w magazynie Přítomnost (1924).
  • Why I Am Not A Property Dualist (Dlaczego nie jestem dualistą właściwości), esej Johna Searle’a , w którym krytykuje filozoficzną postawę dualizmu właściwości.
  • Dlaczego przestałem być Żydem, książka izraelskiego historyka Shlomo Sanda (2014).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b The New York Public Library's Books of the Century (ang.). New York Public Library. [dostęp 2017-01-12].
  2. Why I Am Not a Christian and Other Essays on Religion and Related Subjects. [dostęp 2017-04-19].
  3. * E. Katzmann, K. Ude (red.). Literarische Umschau. „Welt und Wort. Literarische Monatsschrift”. 14 (1959). s. 200. 
  4. a b William E. Connolly: Why I Am Not a Secularist. Minneapolis: U of Minnesota Press, 1999, s. 5ff. ISBN 978-0-8166-3331-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]