Dobrcz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: jezioro Dobrcz.
Dobrcz
Herb
Herb Dobrcza
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Dobrcz
Sołectwo Dobrcz
Wysokość 90 m n.p.m.
Liczba ludności (2014) 1561[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Kod pocztowy 86-022
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0084356
Położenie na mapie gminy Dobrcz
Mapa lokalizacyjna gminy Dobrcz
Dobrcz
Dobrcz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobrcz
Dobrcz
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Dobrcz
Dobrcz
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Dobrcz
Dobrcz
Ziemia53°15′56″N 18°08′48″E/53,265556 18,146667

Dobrczwieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Dobrcz.

Dobrcz jest miejscowością położoną około 18 km na północny wschód od Bydgoszczy.

Nazwa wywodzi się od imienia Dobrek będącego skróceniem imienia Dobrociech, Dobrogost. w dokumentach używano nazw: Dobrech, Dobrxe, w wieku XIV Dobrz, wiek XVIII to Dubrcz i Dubrszcz. W XIX wieku ustaliła się nazwa Dóbrcz, która była powszechnie używana jeszcze w XX wieku.

Natomiast podczas zaboru pruskiego używano nazwy Dobsch.

Od XII wieku Dobrcz jest siedzibą parafii św. Wawrzyńca[2].

Dobrcz przechodził różne koleje losu. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 24 czerwca 1213 roku[3], kiedy to kanclerz Iwo Odrowąż odziedziczoną po rodzicach wieś darował klasztorowi cysterskiemu. Z 1242 roku pochodzi potwierdzenie tej darowizny przez księcia kujawskiego Kazimierza.

W drugiej połowie XIII wieku powstało nowe opactwo cysterskie w Byszewie. Było ono filią klasztoru sulejowskiego. Na jego uposażenie przeznaczono między innymi Dobrcz. Niedługo po przejęciu wsi przez cystersów, bo już w 1286 roku książę pomorski Mszczuj nadał tej wsi szeroki immunitet ekonomiczny i sądowy. Nadanie to zwalniało ludność z obowiązku udziału w wyprawach wojennych. Częściowo znosił obowiązek stróży, zwalniał ludność z obowiązków budowy i naprawy grodów oraz zniósł opłaty połowowe i mostowe. Immunitet sądowy zwalniał ludność od wszystkich sadów świeckich.

Po nadaniu księcia pomorskiego Dobrcz pozostawał w rękach cystersów jeszcze dwa lata. W roku 1288 opat Engelbert przeprowadził transakcję z biskupem kujawskim Wisławem. Polegała ona na oddaniu Dobrcza wraz z dziesięciną w zamian za tereny obecnego Koronowa, nazywanego wtedy Smeysche. Zamianę tę potwierdził książę Mszczuj w 1292 roku. W ten sposób wieś przeszła w posiadanie biskupów włocławskich i była ich własnością aż do XVI wieku. Dopiero wtedy biskup Wincenty Przerembski przeznaczył Dobrcz z okolicznymi wioskami na uposażenie dla biskupa pomocniczego. W 1557 roku właścicielem Dobrcza był biskupem pomocniczym Jan Wysscheczki. Wieś pozostała w rekach biskupów pomocniczych do 1576 roku, kiedy to biskup Stanisław Karnkowski ofiarował ją kapitule włocławskiej. Przy kapitule włocławskiej Dobrcz pozostał aż do sekularyzacji w XIX wieku.

Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 Dobrcz roku znalazł się w zaborze pruskim. Pozostał w nim aż do przyłączenia Pomorza do odrodzonej Ojczyzny w 1920 roku. Mieszkańcy wsi brali udział i ginęli na frontach I i II wojny światowej.

W 1934 roku ustanowiono Gminę Dobrcz.

Na początku II wojny światowej, 9 października 1939 roku wojska niemieckie rozstrzelały w Dobrczu około 800 osób[4]. Nie zdołano ustalić imiennej listy rozstrzelanych. Zwłoki zostały spalone przez hitlerowców.

Po wyzwoleniu w 1945 roku powrócono do organizowania życia wiejskiego i gminnego. W latach 70. oddano do użytku nowy budynek Ochotniczej Straży Pożarnej i Ośrodka Zdrowia.

Podczas okresu przełomu ustrojowego działały lokalne struktury „Solidarności”. W latach 90. wybudowano nową szkołę, a w czerwcu 2006 roku otwarto wyremontowany budynek Gminnej Biblioteki Publicznej, natomiast w roku 2009 oddano do użytku kompleks Boisk Orlik przy szkole w Dobrczu, a od 2013 została uruchomiona w Dobrczu całodobowa pomoc z dyżurem karetki pogotowia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Dobrcz.

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

W tej miejscowości rosły 2 pomniki przyrody[5]:

Nr Forma Nazwa Sztuk Obwód powołanie - zniesienie [cm] Lokalizacja Rok powołania Rok zniesienia Zdjęcie
1. Lipa drobnolistna pojedyncze drzewo 1 350 - b.d. w pobliżu kościoła 1991 2017 Lipa Dobrcz.jpg
2. Kasztanowiec zwyczajny grupa drzew 2 320, 330 - 360, 420 na cmentarzu katolickim 1991 2017 Kasztanowiec Dobrcz2.jpg Kasztanowiec Dobrcz1.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. BIP - Urząd Gminy Dobrcz, www.dobrcz.bip.net.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  2. Dobrcz – Parafia pw. św. Wawrzyńca. diecezja.bydgoszcz.pl. [dostęp 2017-05-04].
  3. AGAD, Zb. dok. perg. nr 7214, Iwo, kanclerz polski, nadaje klasztorowi cystersów w Sulejowie włość Dóbrcz..
  4. Kazimierz Leszczyński "Eksterminacja ludności na ziemiach polskich wcielonych do Rzeszy" (wykaz miejscowości z terenów polskich przyłączonych do Rzeszy, w których okupant niemiecki dokonywał eksterminacji ludności, sporządzony na podstawie materiałów Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce). W: Eksterminacja ludności w Polsce w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945. Poznań, Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1962, s. 71.
  5. Rozporządzenie nr 11/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 roku.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]