Dom Towarowy „Podwale” we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dom Towarowy „Podwale”
Dom handlowy Martina Schneidera

Kaufhaus Martin Schneider
Obiekt zabytkowy nr rej. A/2479/479/Wm z 1992
Ilustracja
Dom Towarowy „Podwale”
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres Podwale 37/38 / ul. Świdnicka 37
Typ budynku dom towarowy
Styl architektoniczny secesja
Architekt sp. Höniger & Sedelmeier
Inwestor Martin Schneider
Kondygnacje 4-5
Rozpoczęcie budowy 1906
Ukończenie budowy 1908
Ważniejsze przebudowy 1992
Pierwszy właściciel Martin Schneider (do 1929)
Kolejni właściciele firma A. Wertheim (1929–1939), Abraham Wertheim AG (1940–1945)
Obecny właściciel WSS Społem
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Dom Towarowy „Podwale”
Dom Towarowy „Podwale”
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Towarowy „Podwale”
Dom Towarowy „Podwale”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Dom Towarowy „Podwale”
Dom Towarowy „Podwale”
Ziemia51°06′14,8″N 17°01′48,7″E/51,104100 17,030200

Dom Towarowy „Podwale” (niem. Kaufhaus Martin Schneider) – zabytkowy, secesyjny dom towarowy znajdujący się u zbiegu ulic Świdnickiej i Podwale we Wrocławiu.

Historia budynku[edytuj | edytuj kod]

Ceremonia odsłonięcia pomnika Wilhelma I we Wrocławiu, 4 września 1896 roku[1]. Po prawej stronie, u góry, widać stare budynki mieszkalne zaraz przed wyburzeniem w 1897. W ich miejsce wzniesiono późniejszy budynek będący zachodnią częścią „Kaufhaus Martin Schneider”

Dom handlowy monachijskiej firmy odzieżowej Martina Schneidera pierwotnie mieścił się w przebudowanym[2] na ten cel w 1897 budynku mieszkalno-usługowym stojącym przy ulicy Świdnickiej 37 i 39[a]. Projektantem przebudowy lub, według Pawła Kirschke, nowego budynku był Heinrich Simon. Powstał wówczas budynek w stylu eklektyczym. W 1900 budynek, za sprawą architekta Karla Grossera przeszedł modernizację[2]. Sklepy Schneidera mieściły się na dwóch dolnych kondygnacjach. Około 1906 roku odzieżowy potentat wykupił sąsiadującą działkę przy ulicy Podwale 37 wraz z budynkiem. W 1906 wyburzono stary budynek i rozpoczęto wznoszenie nowego domu towarowego[3].

Stara kamienica czynszowa (po prawej stronie) przed wyburzeniem. W jej miejsce wzniesiono „Kaufhaus Martin Schneider” (widoczny jest baner informujący o tym wydarzeniu). W budynku narożnym widoczne szyldy sklepu Martina Schneidera.
Zachodnia strona DH „Podwale”

Kaufhaus Martin Schneider[edytuj | edytuj kod]

Dom handlowy został zaprojektowany przez spółkę architektoniczną Höniger & Sedelmayr. Był to secesyjny, ośmioosiowy o wertykalnym układzie fasady budynek, z pięcioma (we wschodniej części) i czterema (w zachodniej części) kondygnacjami. Część wschodnia została pokryta wysokim, czterospadowym dachem a zachodnia dachem dwuspadowym, kalenicowym. Cały budynek został wzniesiony na żelbetonowej konstrukcji szkieletowej o rozpiętości 7,5 metrów. Fasada została podzielona pilastrami z piaskowca. Na parterze znajdowały się okna witrynowe, a na drugiej i trzeciej kondygnacji umieszczono wielkie okna wystawowe. Trzecia i czwarta kondygnacja posiadała mniejsze okna rozdzielone piaskowymi kolumienkami; piąta kondygnacja została dodatkowo ozdobiona dekoracjami secesyjno-neogotyckimi. Wejście główne do budynku umieszczono w osi symetrii wyższej części budynku. Wejście ozdobiono piaskowym portalem zwieńczonym spłaszczonym łukiem. Na przeciwko wejścia znajdowała się sień prowadząca do wind umieszczonych w duszach reprezentacyjnych schodów, w ażurowych szybach. Od strony północnej znajdował się trzykondygnacyjny dziedziniec przykryty szklanym dachem[3][2].

Nowy budynek został połączony z budynkiem przy ulicy Świdnickiej, w którym umieszczono drugie wejście i zmieniono witryny. Na kondygnacjach przebito się przez ściany szczytowe tworząc w ten sposób wielkie sale sprzedaży. W tym samym roku przedłużono północne skrzydło budynku[3][2].

W 1929 roku budynek, na kolejne dziesięć lat, do 1939, stał się własnością firmy Abraham Wertheim AG[b], firmy będącej właścicielem wielkiego domu handlowego Warenhaus Wertheim stojącego na przeciwko Kaufhaus Martin Schneider[c].

W latach 1939–1945 dom handlowy był własnością firmy Allgemeine Warenhandelsgesellschaft A.G (AWAG)[3].

W 1930 na parterze otworzono restauracje „Cafe Vaterland”[4][3]. W latach 1919–1929 w budynku mieścił się również urząd pocztowy[2].

Po 1945[edytuj | edytuj kod]

Od 1946 roku cały budynek stał się własnością Wrocławskiej Spółdzielni Spożywców „Społem”. W jego wnętrzach znajdował się bar mleczny „Nad Fosą”[3], Klub Dziennikarza, do którego uczęszczali Kazimierz Dejmek, Karol Małcużyński, Kalina Jędrusik, Stanisław Dygat czy Zbigniew Cybulski[5]. Na wyższych kondygnacjach mieściły się biura. W 1992 roku budynek przeszedł modernizację: jego trzy kondygnacje spełniały funkcje handlowe a na czwartej znajdowały się biura DH PSS Społem Podwale. Kolejny remont miał miejsce w 2003 roku, kiedy to odnowiono elewację i wymieniono poszycie dachu[3].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W Encyklopedii Wrocławia Krystyna Kirschke wspomina o dwóch przebudowach budynku: w 1987 i 1900, ale w „Leksykonie architektury Wrocławia” Paweł Kirschke wspomina o nowo wybudowanym budynku w 1897 i o jego modernizacji w 1900[3]
  2. Pełna nazwa:Manufaktur & Modewarengeschäft der Gebrüder Abraham und Theodor Wertheim
  3. Według Krystyny Kirschke firma Wertheim była właścicielem domu towarowego do 1942. Obie daty są mało prawdopodobne ze względu na to, że już w 1937 z powodu prześladowań żydowskich firma Wertheim została przejęta przez Allgemeine Warenhaus Gesellschaft AG[3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Harasimowicz: Encyklopedia Wrocławia. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5.
  • Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]