Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 20 grudnia 1934
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Warszawa
Podległość MSWojsk.

Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu – fachowy organ dowodzenia I wiceministra spraw wojskowych właściwy w sprawach organizacji pokojowej taborów (wojsk taborowych) i służby remontu, ich wyszkolenia oraz studiów i doświadczeń w zakresie tej broni i służby, wydawania regulaminów i instrukcji, opracowywania propozycji budżetowych, a także współpracy z innymi komórkami organizacyjnymi M.S.Wojsk. (w zakresie uzupełniania kadr, uzbrojenia, wyposażenia, zaopatrzenia), Sztabu Głównego WP (w zakresie przygotowań wojennych) i instytucjami spoza wojska (przede wszystkim Ministerstwem Rolnictwa). Sprawowało merytoryczny nadzór nad szefostwami taborów i remontu DOK[1].

Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu powołane zostało 20 grudnia 1934 r. W jego skład włączony został Wydział VI Taborowy z Departamentu Intendentury i Wydział III Koni i Środków Przewozowych z Departamentu Uzupełnień. Dowódcą taborów i szefem remontu mianowany został płk kaw. Stefan Dembiński. Pozostawał on na tym stanowisku do września 1939 r.


Struktura organizacyjna Dowództwa Taborów i Szefostwa Remontu w latach 1934-1939[edytuj | edytuj kod]

  • dowódca taborów i szef remontu – płk kaw. / gen. bryg. Stefan Dembiński
  • zastępca dowódcy taborów i szefa remontu
  • Wydział I Ogólny
    • szef wydziału - ppłk dypl. kaw. Witold Czaykowski
    • kierownik referatu - mjr tab. Stanisław Rzewiński
    • kierownik referatu - rtm. Bolesław Wolicki
    • kierownik referatu - kpt. tab. Kazimierz Franciszek Merka
  • Wydział II Taborów
  • Samodzielny Referat Administracji Rezerw Koni i Wozów.

1 maja 1939 r. korpus oficerów taborowych w służbie czynnej liczył 205 oficerów, w tym: 5 podpułkowników, 23 majorów, 153 kapitanów i 24 poruczników.

Służba remontu nie posiadała własnego korpusu osobowego. Personel tej służby stanowili żołnierze przydzieleni z innych broni (kawalerii, artylerii i taborów).

Z chwilą utworzenia Dowództwa Taborów i Szefostwa Remontu, dowódcy taborów i szefowi remontu podporządkowane zostały bezpośrednio:

oraz pośrednio referaty koni w wydziałach mobilizacji i uzupełnień sztabów DOK.

W lipcu 1938 r., w okręgach korpusów, odtworzone zostały szefostwa taborów. W maju następnego roku szefostwa taborów włączone zostały w skład poszczególnych DOK. W tym samym czasie referaty koni przemianowane zostały na referaty koni i środków przewozowych i podporządkowane szefom wydziałów mobilizacji sztabów DOK.

Tabory w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Z chwilą rozpoczęcia kampanii wrześniowej ze składu osobowego Dowództwa Taborów i Szefostwa Remontu wyłoniono Szefostwo Taborów i Remontu Sztabu Naczelnego Wodza. Naczelnym szefem taborów i remontu mianowany został mjr tab. Albin Nowotny. Podlegał on bezpośrednio naczelnemu kwatermistrzowi – III zastępcy szefa Sztabu NW (płk dypl. Józef Wiatr) i miał kierować taborami i służbami remontu w polu (na obszarze wojennym), za pośrednictwem szefów taborów i remontu armii (samodzielnych grup operacyjnych):

Jednostkami taborów i służby remontowej w polu były:

  • w dywizji piechoty
    • 2 dowództwa grup marszowych służb typ II
    • 8 kolumn taborowych jedno lub parokonnych
    • warsztat taborowy parkokonny
    • pluton taborowy
  • w brygadzie kawalerii
    • 6 kolumn taborowych jedno lub parokonnych
    • warsztat taborowy
  • w armii (SGO):
    • 3 dowództwa grup marszowych służb typ I
    • 6-10 kolumn taborowych jedno lub parokonnych
    • pluton taborowy parokonny
    • park taborowy
    • zapas koni
  • Odwód Naczelnego Wodza
    • 40 kolumn taborowych jedno lub parokonnych

Jednostkami taborów i służby remontowej na obszarze kraju:

  • Kierownictwo Zaopatrzenia Taborowego w Warszawie
  • Kierownictwo Remontu
  • Główna Składnica Taborowa w Warszawie
  • Okręgowe Składnice Taborowe Nr 1 – 10
  • Zbiornica Taborowa Nr 1 w Tomaszowie Lubelskim
  • Zbiornica Taborowa Nr 2 w Radymnie
  • Ośrodek Zapasowy Taborów Nr 1 w Bochni
  • Ośrodek Zapasowy Taborów Nr 2 w Radymnie

Dywizjony taborów i kadry dywizjonów taborów z chwilą zakończenia mobilizacji oraz przekazania nadwyżek do ośrodków zapasowych ulegały rozformowaniu.

Kierownicze organa Wojsk Taborowych 1918-1921[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze kierownicze organa Wojsk Taborowych i służby remontu Wojska Polskiego zorganizowane zostały 10 grudnia 1918 r. w strukturze Ministerstwa Spraw Wojskowych. W Departamencie I Mobilizacyjno-Organizacyjnym powstała wówczas Sekcja Remontu z szefem płk. Stefanem Suszyńskim[2], natomiast w Departamencie IV Gospodarczym utworzono Sekcję Taborów (Materiałów Trenowych) z szefem mjr. Aureliuszem Passella.

9 marca 1919 r. nastąpił szczegółowy rozdział kompetencji pomiędzy Ministerstwem Spraw Wojskowych a Naczelnym Dowództwem WP. Naczelnemu Dowództwu WP podlegały wszystkie dowództwa, formacje i zakłady położone na obszarze wojennym, a Ministerstwu Spraw Wojskowych – wszystkie pozostałe instytucje i jednostki wojskowe. Następnego dnia ziemie polskie zostały podzielone na obszar wojenny i kraj.

Powyższe zarządzenia sankcjonowały funkcjonowanie równorzędnych komórek organizacyjnych w Sztabie Generalnym WP i Ministerstwie Spraw Wojskowych. W tym pierwszym, w dniu 4 lutego 1919 r. utworzone zostało Kwatermistrzostwo Naczelnego Dowództwa, a w jego składzie Referat Taborowy. 13 lutego 1919 r. z połączenia Kwatermistrzostwa z Oddziałem IV Technicznym i Oddziałem V Demobilizacyjnym SG WP zorganizowany został Oddział IV Kwatermistrzowski Naczelnego Dowództwa WP, który pełnił funkcję Głównego Kwatermistrzostwa przy NDWP. W oddziale tym funkcjonowała Sekcja Taborowo-Weterynaryjna. 11 maja 1919 r., w wyniku przeprowadzonej reorganizacji ND WP w Oddziale IV z dotychczasowej Sekcji Taborowo-Weterynaryjnej utworzono dwie odrębne komórki:

  • Sekcję 6 Taborów i Koni – ppor. Antoni Chocieszyński,
  • Sekcję 8 Weterynaryjną – mjr Maksymilian Kowalewski.

W lutym 1920 r. Oddział IV Kwatermistrzowski przekształcony został w Oddział IV Etapowy. W składzie Oddziału IV Etapowego pozostała Sekcja Taborów i Koni – mjr Artur Rössner.

25 kwietnia 1919 r. w M.S.Wojsk. zdecydowano się utworzyć nową komórkę organizacyjną – Departament XI dla Spraw Koni i Taborów. W jego skład weszły sekcje: Remontu i Weterynaryjna (wydzielone z Departamentu I Mobilizacyjno-Organizacyjnego) oraz Taborowa (wydzielona z Departamentu IV Gospodarczego). 14 czerwca 1914 r. zmieniony został numer departamentu z XI na VIII.

Struktura organizacyjna i obsada personalna Departament XI dla Spraw Koni i Taborów:

20 maja 1919 r. powołano do życia Inspektorat Wojsk Taborowych. Na stanowisko inspektora wojsk taborowych wyznaczony został mjr Aureliusz Passela. Podlegał on II wiceministrowi spraw wojskowych, posiadał uprawienia dyscyplinarne dowódcy brygady i kompetencje zbliżone do generalnych inspektorów. Podlegało mu:

  • Dowództwo Szkół Taborowych
    • Szkoła Podchorążych Wojsk Taborowych w Warszawie,
    • Szkoła Podoficerska Wojsk Taborowych w Warszawie.

Również 20 maja 1919 r. Sekcja III Weterynaryjna wyłączona została z Departamentu XI i podporządkowana bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych.

1 marca 1920 r. weszła w życie nowa organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych zgodnie, z którą między innymi:

  • Departament VIII dla Spraw Koni i Taborów przeformowany został w Departament IV Koni,
  • utworzony został Departament I Broni Głównych i Wojsk Taborowych
  • Sekcja I Remontu włączona została do Departamentu IV jako Sekcja I Remontu,
  • Sekcja II Taborowa włączona została do Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych jako Sekcja IV Taborowa
  • Sekcja Weterynaryjna włączona została do Departamentu IV jako Sekcja II Weterynaryjna,
  • Inspektorat Wojsk Taborowych włączony został do Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych.

Struktura organizacyjna i obsada personalna Departamentu IV Spraw Koni:

Szefem Sekcji IV Taborowej mianowany został płk Aureliusz Passella.

W lutym 1920 r. zlikwidowany został Inspektorat Wojsk Taborowych.

W okresie od 13 listopada 1920 r. do 1 kwietnia 1921 r. w Ministerstwie Spraw Wojskowych funkcjonowała Ekspozytura M.S.Wojsk. dla Spraw Demobilizacji frontu. W jej składzie znajdował się Oddział IV z Sekcją Taborów i Koni. Po zakończeniu prac demobilizacyjnych personel Sekcji Taborów i Koni włączono do Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych.

Obsada personalna Wojsk Taborowych w 1920 r.[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiono obsadę personalną niektórych stanowisk służbowych w Wojskach Taborowych (obok nazwiska, w nawiasach, podano pochodzenie oficera: LP – Legiony Polskie 1914-1918, CK – Cesarska i Królewska Armia, AR – Armia Imperium Rosyjskiego, AN – Armia Cesarstwa Niemieckiego)

  • p.o. szefa Sekcji IV Taborowej Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych – płk tab. Aureliusz Passella (LP) od 14 IV 1920 r.
  • dowódca Taborów DOG Poznań – płk tab. Wiktor Raczyński (CK)
  • dowódca Taborów DOG Pomorze – mjr tab. Wincenty Kluska (CK)
  • dowódca Taborów DOG Lwów – mjr tab. Julian Padiak (CK)
  • dowódca byłego Szwadronu Zapasowego Taborów – płk tab. Feliks Schlarb (CK)
  • płk tab. Feliks Siarkiewicz (CK)
  • 1 Szwadron Zapasowy Taborów w Warszawie – mjr tab. Edmund Schäffer (CK)
  • 2 Szwadron Zapasowy Taborów – ppłk Edward Terlecki (LP)
  • 3 Szwadron Zapasowy Taborów w Kielcach
  • 3 Szwadron Zapasowy Taborów w Grodnie – kpt. art. / mjr tab. Jan Kostrzewski (CK)
  • 4 Szwadron Zapasowy Taborów w Łodzi – ppłk tab. Witold Płatuski (CK)
  • 5 Szwadron Zapasowy Taborów w Krakowie – mjr tab. Alfred Uleniecki (CK)
  • 6 Szwadron Zapasowy Taborów w Przemyślu
  • 7 Szwadron Zapasowy Taborów w Poznaniu
  • 9 Szwadron Zapasowy Taborów w Grodnie – kpt. art. / mjr tab. Jan Kostrzewski (CK)
  • Dowództwo Szkół Taborowych
    • dowódca Szkoły Podchorążych Taborowych – mjr tab. Erwin Rössner
    • Szkoła Podoficerów Taborowych
  • dowódca Kolumny Przewozowej Nr 1 – ?
  • dowódca Kolumny Przewozowej Nr 2 w Warszawie – ppor. tab. Leopold Dębski
  • dowódca Kolumny Przewozowej Nr 3 – ?
  • Dowództwo Taborów przy Dowództwie na Galicję Wschodnią
  • kierownik Referatu Taborowego Frontu Podolskiego:
    • rtm. tab. Erwin Rössner (do III 1920)
    • rtm. tab. Władysław Czermak (od III 1920)
  • referent Referatu Taborowego Frontu Wielkopolskiego – ppor. piech. Stanisław Jarosz
  • kierownik Referatu Taborowego 1 Armii – mjr tab. Leon Szubert
  • kierownik Referatu Taborowego 2 Armii – ?
  • kierownik Referatu Taborowego 3 Armii – ?
  • kierownik Referatu Taborowego 4 Armii – mjr tab. Artur Rössner
  • kierownik Referatu Taborowego 5 Armii – ?
  • kierownik Referatu Taborowego 6 Armii – mjr tab. Władysław Czermak (CK)
  • kierownik Referatu Taborowego 7 Armii – ?
  • dowódca Taborów 1 Dywizji Piechoty Legionów – por. Stefan Stolarski
  • dowódca Taborów 6 Dywizji Piechoty – kpt. art. / mjr tab. Jan Nowakowski (CK)
  • dowódca Taborów 14 Dywizji Piechoty – por. Józef Mroczkiewicz
  • dowódca Taborów 15 Dywizji Piechoty – por. kaw. Feliks Stawski
  • dowódca Taborów 16 Dywizji Piechoty – ppłk dr Konrad Siudowski (AN)
  • dowódca Taborów 17 Dywizji Piechoty – ppor. w. techn. [Wojska Techniczne] Józef Wadyński
  • kierownik Referatu Taborowego Grupy gen. Krajowskiego – por. Leon Michalewski
  • dowódca Taborów Dywizji Ochotniczej
  • dowódca Taborów 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej
  • dowódca Taborów 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej – kpt. piech. / tab. Zygmunt Bogusz
  • dowódca Taborów Dywizji Górskiej – mjr tab. Wawrzyniec Typrowicz (CK)

Kierownicze organa Wojsk Taborowych 1921-1934[edytuj | edytuj kod]

10 sierpnia 1921 r. wprowadzona została pokojowa organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych. W związku z powyższym dokonano szeregu zmian organizacyjnych i personalnych, a w tym:

  • zlikwidowano:
    • Departament I Broni Głównych i Wojsk Taborowych,
    • Departament IV Koni,
    • Departament V Uzbrojenia,
  • powołano:
    • Departament I Piechoty,
    • Departament II Jazdy,
    • Departament III Artylerii i Służby Uzbrojenia,
    • Departament V Spraw Poborowych,
  • do nowo utworzonych departamentów włączono:
    • Sekcję I Remontu Departamentu IV Koni do Departamentu V Spraw Poborowych jako Wydział II Remontu,
    • Sekcję II Weterynaryjną Departamentu IV Koni do Departamentu II Jazdy jako Wydział III Służby Weterynaryjnej,
    • Sekcję IV Taborową Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych do Departamentu II Jazdy jako Wydział II Wojsk Taborowych,

Departament II Jazdy mieścił się w Pałacu Mostowskich w Warszawie. 29 kwietnia 1924 r. został przemianowany na Departament Kawalerii. Natomiast Departament V Spraw Poborowych miał swoją siedzibę w Warszawie przy ul. Królewskiej 35.

9 sierpnia 1923 r. zlikwidowany został Departament V Spraw Poborowych, a jego Wydział II Remontu przeniesiony do Departamentu II Jazdy jako Wydział IV Remontu.

Struktura organizacyjna i obsada personalna Departamentu II Jazdy (Kawalerii) w okresie VIII 1923 – VIII 1925:

Obsada personalna Wydziału Taborowego Departamentu II Kawalerii 1 X 1925 r.

  • szef wydziału – płk tab. Aureliusz Passella
  • oficer sztabowy – mjr Zygmunt Rawski
  • oficer sztabowy – mjr Jan Maetschke
  • oficer sztabowy – rtm. Kazimierz III Łukasiewicz
  • oficer sztabowy – rtm. Władysław Mączka
  • oficer sztabowy – Stanisław Roman Reklewski
  • oficer młodszy – por. Henryk Wilczek

Obsada personalna Wydziału VI Taborowego Departamentu Intendentury

  • szef wydziału – ppłk tab. Konstanty Stamirowski
  • oficer sztabowy – mjr Jan Aleksander Maetschke
  • oficer – rtm. Marian Józef Czerkawski
  • oficer – rtm. Stanisław Tutaj
  • oficer – rtm. Władysław Mączka
  • oficer – rtm. Stanisław Roman Rekiewski
  • oficer – rtm. Zdzisław Józef Erzepki

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyszczelski 2014 ↓, s. 297.
  2. Regina Czarnecka i Tadeusz Böhm podają, że szefem sekcji był płk Ignacy Suszyński. Natomiast Piotr Stawecki stwierdza, że był to płk Stefan Suszyński syn Ignacego, późniejszy generał dywizji.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Böhm, Z dziejów naczelnych władz wojskowych II Rzeczypospolitej. Organizacja i kompetencje Ministerstwa Spraw Wojskowych w latach 1918-1939, Warszawa: Wydawnictwo „Bellona”, 1994, ISBN 83-11-08368-1, OCLC 749724324.
  • Regina Czarnecka, Organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych (MSWojsk.) w latach 1918-1921, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 27 z 2005.
  • Regina Czarnecka, Organizacja Sztabu Generalnego WP (Naczelnego Dowództwa WP) w latach 1918-1921, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 26 z 2003.
  • Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1964, wyd. I.
  • Piotr Stawecki, Wojsko Marszałka Józefa Piłsudskiego 12 V 1926 – 12 V 1935, Oficyna Wydawnicza „Rytm”, Warszawa 2004, ​ISBN 83-7399-078-X​, s.
  • Witold Jarno, Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918-1939, Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Historii Polski Współczesnej, Wydawnictwo „Ibidem”, Łódź 2001, ​ISBN 83-88679-10-4​.
  • Lech Wyszczelski: Wojsko II Rzeczypospolitej. Armia ułanów, szarej piechoty i serca w plecaku. Od odzyskanej niepodległości do tragicznego września. Warszawa: Wydawnictwo Bellona. Spółka Akcyjna, 2014. ISBN 978-83-11-13061-6.
  • Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1920.