Dozyteusz (patriarcha Konstantynopola)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dozyteusz
Δοσίθεος
Patriarcha
Kraj działania  Cesarstwo Bizantyńskie
Data urodzenia 1641
Data śmierci po 1191
Patriarcha Jerozolimy
Okres sprawowania przed 1187–1191
Patriarcha Konstantynopola
Okres sprawowania 1189; 1189–1191
Wyznanie prawosławne
Kościół Patriarchat Jerozolimy / Patriarchat Konstantynopolitański
Wybór patriarchy przed 1187 (Jerozolimy);
luty i wrzesień 1189 (Konstantynopola)

Dozyteusz, gr. Δοσίθεος, Dositheospatriarcha Jerozolimy do 1191 r., patriarcha Konstantynopola w latach 1189–1191[1][2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ojciec Dozyteusza Witiklin był wenecjaninem. Dozyteusz był mnichem w klasztorze Studion w Konstantynopolu. O jego życiu do połowy lat 80. XI wieku nic nie wiadomo. Został patriarchą Jerozolimy po Leoncjuszu II i sprawował swoje obowiązki do 1187 r., do zdobycia Jerozolimy przez Saladyna[3]. Należał do osobistych przyjaciół Izaaka Angelosa[4].

Według legendy przepowiedział Izaakowi, że zostanie cesarzem i proroctwo to spełniło się. Pod koniec 1188 r. cesarz, który do tego czasu zmienił już 3 patriarchów, postanowił osadzić na tronie patriarszym Konstantynopola Dozyteusza. Ponieważ był on jednocześnie patriarchą Jerozolimy, Izaak zwrócił się o pomoc do wybitnego kanonisty tych czasów, patriarchy Antiochii Teodora IV Balsamona. W lutym 1189 r. cesarz przedstawił na soborze zgromadzonym hierarchom obszerny tomos (Traktat o przeniesieniach), który pozwolił mu, przy aprobacie zebranego duchowieństwa, osadzić Dozyteusza na tronie patriarszym Konstantynopola. Patriarchą Jerozolimy został Marek II. Dozyteusz utrzymał się na swym nowym urzędzie tylko 9 dni. Pod naciskiem swych przeciwników politycznych, Izaak II zmuszony był powołać w jego miejsce Leoncjusza Teotokitę. Zmiana patriarchy została wyjaśniona cudowną interwencją Matki Bożej, która miała wskazać, że Leoncjusz jest lepszym kandydatem[3][5].

Umocniwszy swoją pozycję, Izaak II odsunął Leoncjusza i ponownie umieścił Dozyteusza na tronie patriarszym pod koniec września lub na początku października 1189 r. I tym razem swą decyzję uzasadnił interwencją Bogarodzicy. Dozyteusz zajmował stanowisko antyłacińskie i aktywnie uczestniczył w polityce zagranicznej Cesarstwa. W lutym 1190 r. został podpisany z jego udziałem traktat pokojowy pomiędzy Izaakiem II i cesarzem niemieckim Fryderykiem I Barbarossą. We wrześniu 1191 r. przeciwnikom politycznym Izaaka II udało się doprowadzić do złożenia Dozyteusza z urzędu. Zebrany w Konstantynopolu sobór, ogłosił wybór Dozyteusza w 1189 r. za niekanoniczny i nakazał mu powrót na stolicę patriarszą w Jerozolimie. Dozyteusz nie skorzystał z tej okazji i 10 września 1191 r. zrzekł się obydwu stolic patriarszych[3].

Głównym źródłem do patriarchatu Dozyteusza jest Historia Nicetasa Choniatesa i XIII-wieczna Kronika Efraima. Zachowało się sześć pieczęci Dozyteusza. Z wyglądu niemal identyczne o średnicy 29–34 mm, posiadają na awersie wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem, a na odwrocie napis: Dozyteusz, z łaski Bożej arcybiskup Konstantynopola, Nowego Rzymu i patriarcha ekumeniczny[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Weiss 1983 ↓, s. 849.
  2. Świat Bizancjum 2011 ↓, s. 636.
  3. a b c d Artiuchowa 2012 ↓, s. 53.
  4. Bréhier 1946 ↓, s. 38–46.
  5. Grumel 1958 ↓, s. 436.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • T. A. Artiuchowa: Dosifiej (ros.). W: Prawosławnaja enciklopedia, Т. 16., s. 53 [on-line]. 2012. [dostęp 2014-09-16].
  • Louis Bréhier: Vie et mort de Byzance. Paryż: Albin Michel, 1946.
  • Venance Grumel, « La chronologie des patriarches de Constantinople de 1111 à 1206 », W: Études byzantines, tom 1, 1943, ss. 250–270.
  • Venance Grumel. Traité d'études byzantines, « La Chronologie I. ». „Presses universitaires de France”, 1958. Paryż. 
  • A. Weiss: Ekumeniczny Patriarchat Prawosławny. W: Encyklopedia Katolicka. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1983.
  • Świat Bizancjum. Cesarstwo Bizantyńskie 641–1204. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2011.