Dwór w Leszczkowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dworu. Zobacz też: pozostałe hasła "Leszczków".
Leszczków (dwór)
Ilustracja
Około 1935.
Państwo  Ukraina
Miejscowość Leszczków (Ukraina)
Typ budynku dwór
Styl architektoniczny klasycyzm
Rozpoczęcie budowy 2 poł. XVIII wieku
Ukończenie budowy 2 poł. XVIII wieku
Ważniejsze przebudowy lata 20 XX wieku
Zniszczono 1944
Pierwszy właściciel Kasper i Michał Świeżawscy
Kolejni właściciele Feliks Obertyński, Wacław Obertyński, A. Hulimka, Stanisław Łomnicki, Stefania Łomnicka, Karolina z Kraińskich i Roman Żurowscy
Obecny właściciel w 1951 r. przekazane ZSRR[1]
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Leszczków (dwór)
Leszczków (dwór)
Ziemia50°27′37,8720″N 24°06′17,4204″E/50,460520 24,104839

Leszczkówdwór klasycystyczny z drugiej połowy XVIII wieku, znajdował się około jednego kilometra na zachód od wsi Leszczków, powiat sokalski, województwo lwowskie. W 1935r. do dworu należało 352 ha gruntów: 269 ha rola, 47 ha lasy, 20 ha łąki, 7 ha pastwiska, 5 ha ogrody, 3 ha grunty pobudowane, nieurodzajne 0,7 ha, 0,3 ha jeziora i stawy[2]. Właściciele Leszczkowa posiadali dodatkowo połowę zalesionych przez siebie majątków Skrzynka (460 ha), Delastowice (64 ha) i Wócina (44 ha) położonych w pobliżu Dąbrowy Tarnowskiej[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dwór został wybudowany przez Kaspra Świeżawskiego, herbu Paprzyca i jego syna Michała w drugiej połowie XVIII wieku (zmarli niemal równocześnie przed 1793r.[4]) W pierwszej połowie XIX wieku właścicielem został Feliks Obertyński, członek Stanów Galicyjskich w latach 1817-1845. Dwór po nim odziedziczył jego syn Wacław. Około 1857r. majątek został sprzedany A. Hulimce. W ostatnim dziesięcioleciu XIX wieku majątek ziemski należał do Stanisława Łomnickiego, a przed pierwszą wojną światową do Stefanii Łomnickiej. 11 września 1919r. majątek został kupiony przez Romana Żurowskiego i Karolinę z Kraińskich Żurowską[5] od grupy żydowskich finansistów, którzy weszli w posiadanie majątku, gdy Łomniccy nie wywiązali się ze swoich zobowiązań i nie wykupili wystawionych weksli[6]. Na terenie majątku ziemskiego znajdował się młyn, gorzelnia i XVIII wieczny spichlerz[7]. Przy dworze Żurowscy wybudowali fabrykę samodziałów (rozbudowana w latach 1935-1937 po pożarze; wybuchł 24 grudnia 1934r.), która dzięki wysokiej jakości swoich produktów z czystej wełny cieszyła się uznaniem w II RP[8]. W 1944r. wojska niemieckie, wycofując się przed nacierającą Armią Czerwoną, podpalili dwór, złożywszy w nim wcześniej nadmiar amunicji. Zabudowania dworskie zostały doszczętnie zniszczone. Ocalał tylko XVIII-wieczny spichlerz i budynek gospodarczy tzw. oficyna południowa[9].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Dwór był parterowy o planie prostokąta z skrzydłem północnym przylegającym pod katem prostym, kryty dość wysokim, czterospadowym dachem gontowym. Od strony podjazdu miał portyk o czterech szeroko rozstawionych kolumnach. Na osiach skrajnych portyku stały jeszcze dwie kolumny przyścienne. Portyk wieńczył okazały trójkątny przyczółek z niewielkim okulusem. Gładko tynkowane elewacje budynku dekorowane były jedynie szerokimi pilastrami, umieszczonymi pomiędzy oknami oraz w narożnikach. Po prawej stronie dworu, równolegle do jego północnego skrzydła, stała oficyna o planie prostokąta krótkiego, również opilastrowana i pokryta dachem z gontu, w której mieściły się pomieszczenia kuchenne i pralnia. Żurowscy połączyli dwór z tą oficyną i dobudowali nowe skrzydło od strony południowej. Po przebudowie dwór uzyskał plan podkowy. W 1936r. zainstalowano wodę bieżącą, łazienkę i wc.[9] Przed dworem rozciągał się ogromny kolisty, nie zadrzewiony gazon z klombami kwiatowymi, po bokach i od tyłu park krajobrazowy[10]. Od strony południowej ciągnęła się stara aleja lipowa biegnąca w kierunku wschód-zachód. Na południe od alei znajdowały się dwa ziemne tarasy. Na górnym rosły truskawki, poziomki i pośrodku aleja kwiatów. Na dolnym hodowano róże cukrowe i warzywa. Na samym dole górki znajdowała się łąka i staw[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951r.
  2. Arkusz posiadłości gruntowej. Tab 413, Nr porządkowy 98, woj. Lwów, pow. Sokal, gmina Leszczków, Bełz dnia 20 października 1935r.
  3. Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej, Wydział Ksiąg Wieczystych, DKO 658/92, 659/92 i 657/92.
  4. B. Sokalski, Powiat Sokalski, s. 334, Lwów 1899. W kościele w miasteczku Waręż (7 km od Leszczkowa) znajdował się nagrobek obu wymienionych Świeżawskich, wykonany w 1793r.
  5. Wyciąg Hipoteczny Ldz. 7508 12 września 1919, obj.wyk.hip.L.413 ks.gr., archiwum rodziny Żurowskich.
  6. Stanisław Adam Żurowski, Pamiętnik, s. 76, Dział Rękopisów ZNiO.
  7. Karol Borysowicz, Leszczków Wspomnienia, s. 3.
  8. Karol Borysowicz, Leszczków Wspomnienia, Dział Rękopisów.
  9. a b Klementyna Żurowska, Z Leszczkowa w świat, (w przygotowaniu do druku) Kraków 2012r.
  10. Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, Tom 6, s. 81, ZNiO, 1995r.
  11. Klementyn Żurowska, Z Leszczkowa w świat, (w przygotowaniu do druku) Kraków 2012r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]