Dywizje pancerne (ZSRR)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dywizje pancerne Armii Czerwonej − związki taktyczne w Armii Czerwonej formowane na podstawie decyzji SNK SSSR od 6 lipca 1940 r. do 1946.

Spis treści

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Etatowa struktura dywizji pancernej w połowie 1940 roku była następująca:

  • dowództwo dywizji wg etatu 010/10 - 183 żołnierzy,
  • dwa pułki czołgów, każdy wg etatu 010/16 - 2 038 żołnierzy, 52 czołgi ciężkie, 103 czołgi średnie, 27 czołgów chemicznych (miotaczy ognia), 9 czołgów lekkich, 17 średnich samochodów pancernych, 6 lekkich samochodów pancernych,
  • pułk zmotoryzowany wg etatu 010/15 - 3 280 żołnierzy, 5 średnich samochodów pancernych, 12 lekkich samochodów pancernych, 4 armaty kalibru 76 mm, 27 moździerzy 50 mm, 18 moździerzy 82 mm,
  • pułk artylerii haubic wg etatu 010/17 - 1 098 żołnierzy, 12 haubic 152 mm, 13 haubic 122 mm,
  • batalion rozpoznawczy wg etatu 010/11 - 414 żołnierzy, 19 czołgów BT, 12 średnich samochodów pancernych, 6 lekkich samochodów pancernych,
  • batalion łączności 010/12 - 287 żołnierzy, 1 czołg ciężki, 4 czołgi średnie, 7 czołgów BT, 5 średnich samochodów pancernych, 5 lekkich samochodów pancernych,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej wg etatu 010/14 - 283 żołnierzy, 12 armat przeciwlotniczych 37 mm,
  • batalion pontonowo - mostowy wg etatu 10/19 - 361 żołnierzy,
  • transportowy batalion batalion samochodowy wg etatu 010/977 - 291 żołnierzy,
  • batalion remontowy wg etatu 010/976 - 179 żołnierzy,
  • batalion medyczno - sanitarny wg etatu 5/79 - 25 żołnierzy (etat pokojowy),
  • kompania regulacji wg etatu 010/13 - 67 żołnierzy[1].

pułk czołgów wg etatu:

  • dowództwo pułku,
    • kompania dowodzenia,
  • kompania zwiadu,
  • kompania saperów,
  • kompania remontowa,
  • batalion czołgów ciężkich 31 KW-1/KW-2,
  • 2 bataliony czołgów średnich po 52 T-34,
  • batalion czołgów z miotaczami płomieni (chemicznych.

Pułk zmotoryzowany wg etatu:

  • dowództwo pułku,
    • kompania dowodzenia,
  • kompania zwiadu,
  • kompania saperów,
  • bateria armat (4 armaty 76 mm),
  • 3 zmotoryzowane bataliony w każdym:
    • 3 kompanie strzeleckie,
    • kompania moździerzy (6 moździerzy 82 mm).

Pułk artylerii haubic wg etatu:

  • dowództwo pułku,
  • dywizjon haubic 122 mm
    • 3 baterie po 4 haubice,
  • dywizjon haubic 152 mm
    • 3 baterie po 4 haubice.

Batalion zwiadowczy wg etatu:

  • pluton dowodzenia,
  • kompania czołgów,
  • kompania średnich samochodów pancernych,
  • kompania lekkich samochodów pancernych,
  • kompania motocyklowa,
  • kompania przeciwlotnicza (4 armaty 37 mm, 12 DSZK)
  • bateria (6 armat DRP).

Etat dywizji pancernej w 1941 roku przewidywał następujące stany:

  • 10 942 ludzi,
  • 375 czołgów 63 ciężkie KW-1/KW-2, 210 średnich T-34, 26 BT, 76 T-26 (w tym 54 z miotaczami płomieni);
  • 95 samochodów pancernych: 56 BA-10 i 39 BA-20;
  • 12 haubic 122 mm;
  • 12 haubic 152 mm;
  • 4 armaty 76 mm;
  • 12 automatycznych przeciwlotniczych dział 37 mm;
  • 18 moździerzy 82 mm;
  • 27 moździerzy 50 mm;
  • 122 ręczne karabiny maszynowe;
  • 390 pistoletów maszynowych;
  • 1 528 karabinków automatycznych;
  • 1 360 samochodów;
  • 84 traktory;
  • 380 motocykli.

Lista dywizji pancernych ZSRR[edytuj | edytuj kod]

1 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Leningradzkim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 1 pułk czołgów
  • 2 pułk czołgów
  • 1 pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku wyłączona ze składu 1 Korpusu Zmechanizowanego i wysłana na północ do Alakurtti (obwód murmański). Walczyła w składzie 14 Armii Frontu Północnego. We wrześniu 1941 walczyła w składzie Frontu Leningradzkiego. Rozformowana oficjalnie 20.09.1941 roku. Od 18 sierpnia do 21 września 1941 nazwę 1 Dywizja Pancerna nosiła 1 Dywizja Strzelców Zmotoryzowanych

2 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Nadbałtyckim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 3 pułk czołgów
  • 4 pułk czołgów,
  • 2 pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 3 Korpusu Zmechanizowanego 11 Armii a od 1 lipca 1941 roku 4 Armii. Rozformowana 16 lipca 1941 roku.

3 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Leningradzkim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 5 pułk czołgów
  • 6 pułk czołgów
  • 3 pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 1 Korpusu Zmechanizowanego 14 Armii Frontu Północnego.

4 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 7 pułk czołgów
  • 8 pułk czołgów
  • 4 pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 6 Korpusu Zmechanizowanego 10 Armii Frontu Zachodniego.

5 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w w Nadbałtyckim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 9 pułk czołgów
  • 10 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 3 Korpusu Zmechanizowanego, 11 Armii,

6 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zakaukaski Okręg Wojskowy. W jej skład wchodziły:

  • 11 pułk czołgów
  • 12 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 28 Korpusu Zmechanizowanego.

7 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 13 pułk czołgów
  • 14 Pułki pancerny,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 6 Korpusu Zmechanizowanego.

8 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 15 pułk czołgów
  • 16 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 4 Korpusu Zmechanizowanego 6 Armii Frontu Południowo-Zachodniego.

Na bazie resztek dywizji została sformowana 130 Brygada Pancerna. Od grudnia 1942 26 Gwardyjska Brygada Pancerna[2].

9 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Środkowoazjatyckim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 17 pułk czołgów
  • 18 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 27 Korpusu Zmechanizowanego

10 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 19 pułk czołgów
  • 20 pułk czołgów
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 15 Korpusu Zmechanizowanego Frontu Południowo-Zachodniego.

Na bazie resztek dywizji zostały sformowane:

  • 131 Brygada Pancerna - 23 sierpnia 1941
  • 133 Brygada Pancerna (rejon Charkowa) - wrzesień 1941.[3]

11 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Odeskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 21 pułk czołgów
  • 22 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 2 Korpusu Zmechanizowanego 9 Armii

Na bazie resztek dywizji została sformowana 132 Brygada Pancerna. Od stycznia 1942 roku 4 Gwardyjska Brygada Pancerna[3].

12 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 23 pułk czołgów
  • 24 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 8 Korpusu Zmechanizowanego 26 Armii

13 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w ?. W jej skład wchodziły:

  • 25 pułk czołgów
  • 26 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 5 Korpusu Zmechanizowanego 16 Armii.

14 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w ?. W jej skład wchodziły:

  • 27 pułk czołgów
  • 28 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 7 Korpusu Zmechanizowanego 20 Armii Frontu Zachodniego

15 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 29 pułk czołgów
  • 30 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 16 Korpusu Zmechanizowanego 12 Armii

16 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Odeskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 31 pułk czołgów
  • 149 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 2 Korpusu Zmechanizowanego 9 Armii

17 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w ?. W jej skład wchodziły:

  • 33 pułk czołgów
  • 34 Pułk pancerne,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 5 Korpusu Zmechanizowanego 16 Armii

18 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Moskiewskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 35 pułk czołgów
  • 36 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 7 Korpusu Zmechanizowanego 20 Armii

19 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 37 pułk czołgów
  • 38 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 22 Korpusu Zmechanizowanego 5 Armii

20 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: 20 Dywizja Pancerna (ZSRR).

21 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Leningradzkim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 41 pułk czołgów
  • 42 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 10 Korpusu Zmechanizowanego, 3 Armii

22 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 43 pułk czołgów
  • 44 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 14 Korpusu Zmechanizowanego 4 Armii

23 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Nadbałtyckim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 45 pułk czołgów
  • 144 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 12 Korpusu Zmechanizowanego 8 Armii

24 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Leningradzkim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 48 pułk czołgów
  • 49 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 10 Korpusu Zmechanizowanego 3 Armii

25 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 50 pułk czołgów
  • 113 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 13 Korpusu Zmechanizowanego

26 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 51 pułk czołgów
  • 52 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 20 Korpusu Zmechanizowanego

27 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 54 pułk czołgów
  • 140 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 17 Korpusu Zmechanizowanego

28 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Nadbałtyckim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 55 pułk czołgów
  • 56 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 12 Korpusu Zmechanizowanego 8 Armii

29 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 57 pułk czołgów
  • 59 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 11 Korpusu Zmechanizowanego 3 Armii

30 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 60 pułk czołgów
  • 61 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 14 Korpusu Zmechanizowanego 4 Armii

31 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 46 pułk czołgów
  • 148 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 13 Korpusu Zmechanizowanego

32 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 63 pułk czołgów
  • 64 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 4 Korpusu Zmechanizowanego 6 Armii

Działania[edytuj | edytuj kod]

Nakazywał mu wykonać płytkie uderzenie na zgrupowanie parchaczewskie (na południe od Krystynopola), następnie ześrodkować się w rejonie wyjściowym. Dla realizacji tego zadania dowódca Korpusu wydzielił 32 dywizję pancerną, której nakazał wykonanie ataku, lecz podczas jej marszu o godzinie 10.00 nadeszły nowe rozkazy. Tym razem miała ona wyprzeć oddziały niemieckie z rejonu Wielkich Mostów. W toku realizacji tego zadania wydzielony został 64 pułk czołgów do wsparcia 3 dywizji kawalerii w celu zwalczania 9 dywizji piechoty. Wieczorem otrzymano nowe dyrektywy od dowództwa 6 Armii. Tym razem 32 dywizja pancerna została skierowana do zatrzymania natarcia niemieckiego (w sile 300 czołgów wspartych piechotą) w rejonie Kamionki Strumiłowskiej. Tego dnia 32 dywizja pancerna musiała więc oprócz staczanych walk wykonywać długie marsze (odległość ok. 100 km).

  • 24 czerwca Walki nie ustały nawet z nastaniem nocy. 32 dywizja pancerna otrzymała rozkaz wymarszu w rejon Jaworowa (miała wykonać zadanie 8 Korpusu Zmechanizowanego). Rejon nakazany osiągnęła w nocy z 24 na 25 czerwca. Równocześnie wszedł do walki w rejonie Łucka 9 Korpus Zmechanizowany.

Rozformowanie[edytuj | edytuj kod]

W dniu 12 lipca dywizja w rejonie Kijowa dywizja przekazała wyposażenie bojowe do 8 Dywizji Pancernej. Na bazie dywizji we wrześniu 1941 roku zostały sformowane:

  • 1 Brygada Pancerna,
  • 8 Brygada Pancerna[2].

33 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 65 pułk czołgów
  • 66 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 11 Korpusu Zmechanizowanego 3 Armii

34 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 67 pułk czołgów
  • 68 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 8 Korpusu Zmechanizowanego 26 Armii

35 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 69 pułk czołgów
  • 70 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 9 Korpusu Zmechanizowanego

36 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 71 pułk czołgów
  • 72 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 17 Korpusu Zmechanizowanego

37 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 73 pułk czołgów
  • 74 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 15 Korpusu Zmechanizowanego

38 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zachodnim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 75 pułk czołgów
  • 76 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 20 Korpusu Zmechanizowanego

39 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 77 pułk czołgów
  • 78 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 16 Korpusu Zmechanizowanego 12 Armii

40 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 79 pułk czołgów
  • 80 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 19 Korpusu Zmechanizowanego

41 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 81 pułk czołgów
  • 82 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 22 Korpusu Zmechanizowanego 5 Armii

42 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Moskiewskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 83 pułk czołgów
  • 84 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie wojsk 21 Korpusu Zmechanizowanego

Na bazie resztek dywizji została sformowana 42 Brygada Pancerna wyposażona w czołgi:

Rozbita w listopadzie 1941 roku pod Briańskiem[2].

43 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 85 pułk czołgów
  • 86 pułk czołgów
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 19 Korpusu Zmechanizowanego

44 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w 9 Armii, w Odeskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 87 pułk czołgów
  • 88 pułk czołgów
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 18 Korpusu Zmechanizowanego

45 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 89 pułk czołgów
  • 90 pułk czołgów
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 24 Korpusu Zmechanizowanego

46 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Moskiewskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 91 pułk czołgów
  • 92 pułk czołgów
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie wojsk 21 Korpusu Zmechanizowanego

47 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Odeskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 93 pułk czołgów
  • 94 pułk czołgów
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 18 Korpusu Zmechanizowanego 9 Armii

48 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Orłowskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 95 pułk czołgów
  • 96 pułk czołgów
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 23 Korpusu Zmechanizowanego

49 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w w Kijowskim Specjalnym Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 97 pułk czołgów
  • 98 pułk czołgów
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 24 Korpusu Zmechanizowanego

50 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w ?. W jej skład wchodziły:

  • 99 pułk czołgów
  • 100 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 25 Korpusu Zmechanizowanego 21 Armii.

51 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Orłowskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 101 pułk czołgów
  • 102 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 23 Korpusu Zmechanizowanego

52 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Północnokaukaskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 104 pułk czołgów
  • 105 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 26 Korpusu Zmechanizowanego

53 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Środkowoazjatyckim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 106 pułk czołgów
  • 107 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 27 Korpusu Zmechanizowanego

54 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zakaukaskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 108 pułk czołgów
  • 109 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 28 Korpusu Zmechanizowanego

55 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Charkowskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 110 pułk czołgów
  • 111 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 25 Korpusu Zmechanizowanego 21 Armii

56 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Północnokaukaskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 112 pułk czołgów
  • 113 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 26 Korpusu Zmechanizowanego

57 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zabajkalskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 114 pułk czołgów
  • 115 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 17 Armia (ZSRR)

58 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana z wojsk Frontu Daleko-Wschodniego. W jej skład wchodziły:

  • 116 pułk czołgów
  • 117 pułki Pancerny,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 30 Korpusu Zmechanizowanego 1 Armii Dalekowschodniej.

Działania[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 1941 roku dołączyła do składu 16 Armia (ZSRR) walczącej pod Wołokołamskiem na przedpolach Moskwy. Dywizja była prawie pozbawiona sprzętu. 23 listopada atakowała niemieckie oddziały które wdarły się do miasta Klin, lecz bez skutku. Jej 15 lekkim czołgom Niemcy przeciwstawili 100 swoich.

59 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Dalekowschodnim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 118 pułk czołgów
  • 119 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku wchodziła w składzie 2 Armii wojsk Frontu Daleko-Wschodniego

60 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Dalekowschodnim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 120 pułk czołgów
  • 121 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 30 Korpusu Zmechanizowanego

61 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w Zabajkalskim Okręgu Wojskowym. W jej skład wchodziły:

  • 141 pułk czołgów
  • 142 pułk czołgów,
  • pułk piechoty zmotoryzowanej,
  • pułk artylerii,
  • dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • batalion rozpoznawczy
  • inne służby.

W czerwcu 1941 roku w składzie 17 Armii

69 Dywizja Pancerna[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w W czerwcu 1941 roku w składzie 30 Korpusu Zmechanizowanego 1 Armii Dalekowschodniej.

Ponadto:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Norbert Bączyk - Gliniany kolos Wojska pancerne RKKA, 22 czerwca 1941. Nowa Technika Wojskowa Numer specjalny 1/2008. Magnum - X, str. 74 - 82
  2. a b c Fiszer i Gruszczyński 2013 ↓, s. 38.
  3. a b Fiszer i Gruszczyński 2013 ↓, s. 39.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • „Rozwój Taktyki Armii Radzieckiej w latach Wielkiej Wojny Narodowej 1941-1945” Praca Zbiorowa wyd. MON Warszawa 1960.
  • „Gospodarka Wojenna ZSRR w przededniu wojny” Praca Zbiorowa wyd. Artiem Moskwa 1990. 3. „O Wojnie Ojczyźnianej” Gawrił Popow wyd. Iskry Warszawa 2005.
  • Sytuacja militarna Europy w okresie kryzysu politycznego 1938 r.” Marian Zagórniak wyd. PWN Warszawa 1979.
  • Działania wojsk zmechanizowanych od natarcia do obrony” Mykoła Horeń wyd. Sim-Ad Kijów 2003.
  • Czujkow, W. J. Początek Drogi, Warszawa 1963.
  • Greczko, A. Siły Zbrojne Państwa Radzieckiego, Warszawa 1975.
  • Guderian, H. Wspomnienia Żołnierza, Warszawa 2003.
  • Kazakow M. Nad Mapą Minionych Bitew, Warszawa 1967.
  • Kołomyjec, M. Makorow, M. Sowiecka Artyleria Samobieżna 1941 - 1945, Warszawa 2003.
  • Magenheimer, H. Hitler ? Strategia Klęski 1940 - 1945, Warszawa 2004.
  • Mellenthin von, F. W, Bitwy Pancerne, Warszawa 2002.
  • Skibiński, F. Wojska Pancerne w II Wojnie Światowej, Warszawa 1982.
  • Solarz, J. Ledwoch, J. Czołgi Sowieckie 1939 ? 1945. Warszawa 1997
  • Żukow, G. Wspomnienia i Refleksje, Warszawa 1970.
  • Magnuski, J. Czołg Średni T ? 44, Nowa Technika Wojskowa 1999, nr 12.
  • Magnuski, J. JS ? 2 na Polu Walki, Nowa Technika Wojskowa 2001, nr 6.
  • Żukowaski, P. PzKpfw.VI ,,Tiger" Ausf.B, Czy Naprawdę ,,Królewski" ?, Nowa Technika Wojskowa 2000, nr 12.
  • Mark Sołonin: 22 czerwca 1941 czyli Jak zaczęła się Wielka Wojna ojczyźniana. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2007. ISBN 978-83-7510-130-0.
  • Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński. Czołgi T-34 w boju. „Technika Wojskowa Historia”. 4, 2013. Warszawa: Magnum X Sp. z o.o.. ISSN 2080-9743. 
  • Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński. Czołg średni T-34 - Rusza produkcja wojenna. „Technika Wojskowa Historia”. 6, 2011. Warszawa: Magnum X Sp. z o.o.. ISSN 2080-9743.