Dziewin (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dziewin
Dwór
Dwór
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat lubiński
Gmina Ścinawa
Liczba ludności (III 2011) 165[1]
Strefa numeracyjna (+48) 76
Tablice rejestracyjne DLU
SIMC 0367657
Położenie na mapie gminy Ścinawa
Mapa lokalizacyjna gminy Ścinawa
Dziewin
Dziewin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dziewin
Dziewin
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Dziewin
Dziewin
Położenie na mapie powiatu lubińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubińskiego
Dziewin
Dziewin
Ziemia51°22′08″N 16°27′37″E/51,368889 16,460278

Dziewin (niem. Dieban[2]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Ścinawa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy osada o nazwie Devin wzmiankowana była w 1218 roku. Stanowiła wówczas własność książąt piastowskich, którzy zbudować mieli tu dwór myśliwski. W 1287 Henryk III głogowski odsprzedał wieś lub jej część Ottonowi von Zedlitzowi. Odtąd aż do XVI w. właściciele tutejszych dóbr zmieniali się wielokrotnie. W 1508, w wyniku zamiany z książętami Albrechtem i Karolem z Podiebradu, Dziewin przeszedł w ręce braci Fryderyka i Zygmunta von Kanitzów. Od XVII w. dobra dziewińskie należały do rodziny von Mutschelnitz, by w 1721 przejść na własność rodziny von Schweinitz und Krain, w której to rękach pozostały aż do wywłaszczenia przez władze polskie w 1945 roku.

Wieś dzieliła losy całego Dolnego Śląska, od 1526 przechodząc pod zwierzchnictwo Habsburgów austriackich, a od 1741 - Prus. Po przekazaniu Dziewina Polsce w 1945 roku jego ludność została wysiedlona do Niemiec i zastąpiona polskimi osadnikami.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Dziewinie, druga połowa XIX w.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • kościół filialny pw. śś. Piotra i Pawła, gotycki z XIV w., XVII w.; który od połowy XVI wieku do 1945 r. był świątynią ewangelicką. We wnętrzu zachował m.in. renesansową ambonę i XVI-wieczne nagrobki von Kanitzów
  • cmentarz przykościelny
  • zespół pałacowy i folwarczny
    • pałac-dwór, wybudowany w latach 1558-1566, największy renesansowy dwór na Dolnym Śląsku; zbudowany w latach dla rodziny von Kanitz (Adelsgeschlecht). Został rozbudowany w 1580 r., 1700 r. i XX w. (przez Hansa Friedricha von Mütschelnitz) i restaurowany w latach 1860-1881 przez rodzinę von Schweinitz. Niezniszczony podczas II wojny światowej, został znacjonalizowany i był następnie używany przez miejscowy PGR. Opuszczony w latach 80. XX wieku; ten wysokiej klasy zabytek popada w ostatnich latach w całkowitą ruinę - obecnie zachowała się już tylko połowa dachu i 8 z 11 renesansowych szczytów
    • park, z początku XVIII w., z drugiej połowy XIX w., zdewastowany, położony za dworem
    • folwark z budynkami gospodarczymi
      • dwie oficyny, z drugiej połowy XVIII w.
      • pawilon (I), z XVII w.
      • pawilon (II), z drugiej połowy XIX w.
      • stajnia z bramą, z początku XX w.
      • stodoła, z drugiej połowy XIX w.
      • czworak, z przełomu XIX/XX w.
      • lodownia, z połowy XIX w.
      • piec chlebowy, z przełomu XIX/XX w.

inne zabytki:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. M. Choroś, Ł. Jarczak, Słownik nazw miejscowych Dolnego Śląska, Opole 1995, s. 37.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 111. [dostęp 14.9.2012].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]