Dziwidło Riviera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziwidło Riviera
Ilustracja
Systematyka[1]
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina obrazkowate
Podrodzina Aroideae
Rodzaj dziwidło
Gatunek dziwidło Riviera
Nazwa systematyczna
Amorphophallus konjac K.Koch
Wochenschr. Gärtnerei Pflanzenk. 1(4): 262 1858[2]
Synonimy
  • Amorphophallus mairei H.Lév.
  • Amorphophallus nanus H.Li & C.L.Long
  • Amorphophallus palmiformis Durieu ex Rivière
  • Amorphophallus rivierei Durand ex Carrière
  • Brachyspatha konjac (K.Koch) K.Koch
  • Conophallus konjak Schott
  • Conophallus konniaku Schott ex Fesca
  • Hydrosme rivierei (Durand ex Carrière) Engl.
  • Proteinophallus rivierei (Durand ex Carrière) Hook.f.
  • Tapeinophallus rivierei (Durand ex Carrière) Baill.[2]

Dziwidło Riviera (Amorphophallus konjac K.Koch) – gatunek roślin należący do rodziny obrazkowatych. Pierwotnie w stanie dzikim występował prawdopodobnie tylko w chińskiej prowincji Junnan, ale rozpowszechniony w uprawie dziczeje w różnych miejscach w Chinach[3]. Uprawiany jest także w Japonii oraz w różnych krajach Azji Południowo-Wschodniej. W klimacie umiarkowanym uprawiany w szklarniach (także w Polsce)[4]. W naturze rośnie na skrajach lasów i w widnych lasach do rzędnej 3000 m n.p.m.[3] Bulwy tego gatunku są jadalne po odpowiednim przygotowaniu[4].

Morfologia[edytuj]

Liść
Bulwy
Pokrój
Byliny z podziemną bulwą pędową i sokiem mlecznym[4]. Bulwa osiąga 20 cm wysokości i 30 cm średnicy. Roślina wytwarza także kłącza do 50 cm długości i 3 cm średnicy[3].
Liście
Roślina tworzy jeden liść właściwy do 1,5 m wysokości[4]. Z podziemnej łodygi wyrasta pojedynczy, gruby, pionowy, czerwonoplamisty ogonek, który dzieli się trzykrotnie pierzaście na osadki, na których znajdują się liczne listki. Średnica blaszki osiąga do 2 m[3].
Kwiaty
Rośliny jednopienne. Kwiaty zebrane w pseudancjum, bezpłatkowe. Pęd kwiatostanowy do 70 cm wysokości. Kwiatostan wyrasta bezpośrednio z podziemnej bulwy pędowej. Struktura kwiatostanu składa się z okalającej pochwy (spatha), od wewnątrz czerwonobrązowej, z której wyrasta mięsista kolba. Na ukrytej w pochwie dolnej części kolby znajdują się drobne kwiaty żeńskie, o 2-3-komorowych zalążniach, zawierających w każdej komorze pojedynczy zalążek. Nad kwiatami żeńskimi położone są drobne, 3-5-pręcikowe kwiaty męskie, niekiedy o zrośniętych nitkach pręcików. Pylniki otwierają się przez szczytowy otworek lub poprzeczną szczelinę. Odcinek z kwiatami męskimi jest cylindryczno-stożkowaty i ma od 1 do 6 cm wysokości. Na szczycie kolby znajduje się ciemnopurpurowy wyrostek pokryty prątniczkami, wydającymi odór zgniłego mięsa[3][4].
Owoce
Jagody.

Zastosowanie[edytuj]

Konnyaku – potrawa przygotowana z Amorphophallus konjac
Rośliny jadalne
Gatunek uprawiany jest dla jadalnych bulw[4]. Bulwy w Japonii służą do przygotowania potraw. Po długim gotowaniu bulwy tej rośliny otrzymuje się galaretowatą substancję o smaku mało atrakcyjnym dla Europejczyków[5]. W Japonii wyrabia się także z bulw mąkę[6]. Bulwy traktuje się także mlekiem wapiennym i następnie wykorzystuje do wyrobu klusek i ciastek[4].
Rośliny lecznicze
Bulwy gatunku Amorphophallus konjac zawierają substancje olejkowe stymulujące wydzielanie śliny. Główne działanie medyczne obejmuje: alterans, antiatheromaticum, antidiabeticum, antitoxicum, sialogogum[7].
Rośliny ozdobne
Roślina, podobnie jak inne gatunki z rodzaju dziwidło, jest uprawiana jako ciekawostka w ogrodach botanicznych. Poza tym uprawiana jest pospolicie w ogrodach w krajach tropikalnych oraz jako roślina doniczkowa.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-02-24].
  2. a b Amorphophallus konjac K.Koch. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-02-24].
  3. a b c d e Amorphophallus konjac K. Koch. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-24].
  4. a b c d e f g Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1989, s. 85. ISBN 8309002564.
  5. Jiří Haager: Mieszkanie w kwiatach : moje hobby. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", 1992. ISBN 83-7066-343-5.
  6. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 192. ISBN 83-214-1305-6.
  7. K. Jędrzejko, M. Kozłowski i M. Maniara. Rośliny źródłem leku laryngologicznego. „Annales Academiae Medicae Silesiensis”. 63 (3), 2009.