Edward Natan Frenk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward Natan Frenk lub Azriel Natan Frenk
עזריאל נתן פרענק
Data i miejsce urodzenia 23 listopada 1862
Wodzisław
Data i miejsce śmierci 1 lutego 1924
Warszawa
Zawód, zajęcie historyk, publicysta
Grób Edwarda Natana Frenka na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Edward Natan Frenk, także Azriel Natan Frenk (hebr. עזריאל נתן פרענק; ur. 23 listopada 1862 w Wodzisławiu, zm. 1 lutego 1924 w Warszawie) – polski historyk, publicysta i tłumacz żydowskiego pochodzenia, współpracujący z pismami polskimi i hebrajskimi (Ha-Eszkol i Ha-Cefira).

Uważany za jednego z prekursorów literatury i publicystyki jidyszowej i hebrajskojęzycznej w Warszawie. Publikował pod pseudonimami: Paneach, Panejach, Natan.

Pochowany jest na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 44, rząd 1)[1][2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z zamożnej, religijnej rodziny kupieckiej z Wodzisławia pod Kielcami. Został wychowany w tradycji chasydzkiej – wpływy te są widoczne w jego twórczości literackiej i zainteresowaniach badawczych. Jest on autorem zbiorów chasydzkich legend i opracowań naukowych, powieści o polskich chasydach Mi-chajej ha-chasidim be-Polin z 1896, a także tłumaczenia księgi Zohar. W latach 80. XIX wieku osiadł w Warszawie, gdzie rozpoczął działalność pisarską, wpisując się niejako w nurt Haskali. Od 1884 r. publikował w pismach żydowskich, polskich, niemieckich i rosyjskich, m.in. w Warszawer Jidiszer Familien Kalendar, który był pierwszym ważnym żydowskim periodykiem o literackim ukierunkowaniu, oprócz tego w hebrajskojęzycznych Ha-Boker, Ha-Eszkol, Ha-Sziloach, Ha-Zman i Ha-Cefira – tygodniku adresowanym do ortodoksyjnych Żydów (w którym od 1911 do końca I wojny światowej pełnił funkcję redaktora) a także Ha-Melic, tygodniku wydawanym w Cesarstwie Rosyjskim. Artykuły Frenka pojawiały się także w jidysz w Der „Jud”, Der „Moment”, Hajnt oraz w słynnym niemieckojęzycznym Die Welt.

Jako historyka interesowały go głównie nowożytność i współczesność. Jest on autorem dzieł dotyczących m.in. życia Żydów w Polsce i na Litwie w XVII i XVIII wieku, historii Żydów w Polsce czy tzw. „pogromu alfonsów” z 1905, dzieła wydanego zaledwie 3 lata po zajściu opisywanych wydarzeń, oraz licznych tłumaczeń dzieł literatury polskiej.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1924: Rodzina Dawidsohnów
  • 1923-24 Mi-chajej ha-chasidim be-Polin,
Meszumodim in Pojln in najncntn jorhundert
  • 1923: Neofici w Polsce w XIX wieku
  • 1923: Wybór legend chasydzkich dla młodzieży
  • 1921: Mieszczanie i Żydzi w Polsce
  • 1914: Miwchar agadot ha-chasidim,
Wnutriennyj byt Jewrejew w Polsze i Litwie w XVII i XVIII w.
  • 1912: Żydzi polscy w czasach wojen napoleońskich (Jehude Polin bi-jeme milchamot Napoleon)
  • 1908: Der alfonsen pogrom in Warsza
  • 1907: Historia Żydów w Polsce (Di geszichte fon Jidn in Polin)
  • 1904: Młodość Izaaka Meira, rabina z Góry Kalwarii (Icchak Meir be-jadulto)
  • 1887: Le-korot ha-chazaka
  • 1886: Ha-ironim we-ha-Jehudim be Polin

Przełożył na język jidysz: Faraona Bolesława Prusa i Mirtalę Elizy Orzeszkowej oraz na hebrajski Ogniem i mieczem i Potop Henryka Sienkiewicza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Grób Edwarda Natana Frenka w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej
  2. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]