Edward Warchałowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward Warchałowski
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 4 października 1885
Piestrzec
Data śmierci 6 marca 1953
prof. dr hab. inż. nauk technicznych
Alma Mater Konstantynowski Instytut Mierniczy
Doktorat 1912 – nauki techniczne
Habilitacja 1915
Moskiewski Instytut Inżynierów Komunikacji
Profesura 1918
Nauczyciel akademicki
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi

Edward Warchałowski (ur. 4 października 1885 w Piestrzcu, zm. 6 marca 1953) – polski geodeta, rektor Politechniki Warszawskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1904 kończył seminarium nauczycielskie w Jędrzejowie, a w 1907 szkolę mierniczą w Pskowie. Następnie rozpoczął studia w Konstantynowskim Instytucie Mierniczym w Moskwie, gdzie w 1910 uzyskał dyplom inżyniera geodety. 2 grudnia tego samego roku, został mianowany aspirantem. W 1912 obronił pracę pt.: „Badania aparatu bazowego W.Struve”, zdał egzaminy na stanowisko adiunkta i zaczął prowadzić wykłady z geodezji.

W 1915 rozpoczął habilitację w Moskiewskim Instytucie Inżynierów Komunikacji. Jego rozprawa habilitacyjna nosiła tytuł „Niwelacja o najwyższej dokładności”. Na tej samej uczelni w latach 1910–1921 prowadził wykłady. W 1915 uzyskał tytuł docenta i został kierownikiem Katedry Rachunku Wyrównawczego w Instytucie Geodezyjnym, natomiast w 1917 objął, jako etatowy docent, Katedrę Prawdopodobieństwa i Teorii Błędów. W 1918 uzyskał nominację na profesora zwyczajnego i objął Katedrę Geodezji.

W 1921 powrócił do Polski. 1 grudnia 1921 rozpoczął wykłady, jako docent na Politechnice Warszawskiej. 1 marca 1922 został mianowany profesorem zwyczajnym, jak również objął Katedrę Miernictwa I i kierował nią aż do śmierci. W 1924 został dziekanem Wydziału Inżynierii Wodnej i Wydziału Geodezyjnego na Politechnice Warszawskiej, a w 1933 został rektorem tej Politechniki[1].

W latach 1935–1936 wzrosły gwałtownie niepokoje wśród studentów; sytuację tę spowodowały dwa czynniki: opłaty za studia i trudna sytuacja polityczna kraju. Odpowiedzią na kryzysową sytuację było zalegalizowanie przez senat uczelni Narodowego Związku Polskiej Młodzieży Radykalnej. Kuratorem tego stowarzyszenia został E. Warchałowski.

W 1939 zaczął organizować Państwową Szkołę Budownictwa II stopnia. Swoją działalność szkoła ta rozpoczęła w 1940, w gmachu Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i powstała w wyniku połączenia liceów państwowych i ośmiu wydziałów Politechniki Warszawskiej. Kiedy wybuchło powstanie warszawskie, E. Warchałowski pozostał na terenie Politechniki i w miarę możliwości pomagał walczącym powstańcom. Po upadku powstania przedostał się do Krakowa, a później do Kielc.

W 1945 powrócił do Warszawy i zajął się odbudową uczelni. W maju 1945 odbyło się pierwsze posiedzenie Senatu Politechniki Warszawskiej, została powołana na nim m.in. Komisja Odbudowy Uczelni, której przewodniczącym został E. Warchałowski[2]. Jednocześnie dzięki jego zaangażowaniu powstała pierwsza w Polsce naukowa placówka geodezyjna, pod nazwą Geodezyjny Instytut Naukowo-Badawczy. E. Warchałowski był jego dyrektorem latach 1945–1949. Współorganizował również Wydział Geodezji Górniczej w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. W 1953 za wkład w rozwój naukowy kadry tej uczelni, otrzymał godność doktora honoris causa[3]. W latach 1949–1951 pełnił funkcję prezesa Głównego Urzędu Pomiarów Kraju[3]. Gdy w marcu 1948 powstał w Warszawie Narodowy Komitet International Students Service (ISS z siedzibą w Genewie), został jego przewodniczącym (skarbnikiem – prof. S. Ossowski). Głównym zadaniem ISS była pomoc materialna i naukowa pracownikom naukowym i studentom.

Edward Warchałowski spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 114–IV–7)[4].

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

  • 1912 – wykładowca geodezji w Konstantynowskim Instytucie Mierniczym w Moskwie
  • 1915 – kierownik Katedry Rachunku Wyrównawczego w Instytucie Geodezyjnym
  • 1917 – kierownik Katedry Prawdopodobieństwa i Teorii Błędów
  • 1918–1921 – kierownik Katedry Geodezji
  • 1922 – kierownik Katedry Miernictwa I na Politechnice Warszawskiej
  • 1924 – dziekan Wydziału Inżynierii Wodnej i Wydziału Geodezyjnego
  • 1925–1935 – kierownik techniczny Biura Triangulacyjnego Wydziału Technicznego Zarządu m. st. Warszawy
  • od 1929 – doradca naukowy w Głównym Urzędzie Miar
  • 1933/1934–1935/1936, 1945/1946–1951/1952 – rektor Politechniki Warszawskiej
  • 1945–1949, 1951–1953 – dyrektor Geodezyjnego Instytutu Naukowo-Badawczego[2]
  • 1949–1951 – prezes Głównego Urzędu Pomiarów Kraju (VII)

Ważne publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Zarys fotogrametrii, Moskwa 1912
  • Teoria błędów, Moskwa 1916
  • Rachunek wyrównania według metody najmniejszych kwadratów, Warszawa 1923
  • Baza triangulacji m. Warszawy, Warszawa 1926
  • Niwelacja geometryczna, Warszawa 1926
  • Le base de Szubin, Warszawa 1929
  • Wyrównanie triangulacji jako obserwacji pośrednich, Warszawa 1931
  • Zastosowania krakowianów w rachunku wyrównawczym, Warszawa 1939
  • Triangulacja nowego typu, Warszawa 1948
  • Geodezja wyższa, Warszawa 1952
  • Niwelacja precyzyjna, Warszawa 1954
  • Rachunek wyrównawczy dla geodetów, Warszawa 1955[2]

Wiele publikacji zamieścił na łamach „Przeglądu Mierniczego” i „Przeglądu Geodezyjnego”.

Działalność pozanaukowa[edytuj | edytuj kod]

Związany był ze Stronnictwem Demokratycznym (SD)[2];

Członkostwa[edytuj | edytuj kod]

  • prezes Koła Geometrów Polskich w Moskwie
  • kurator Narodowego Związku Polskiej Młodzieży Radykalnej
  • przewodniczący Narodowego Komitetu International Students Service (ISS)
  • prezes Polskiego Towarzystwa Astronomicznego (1934-1948)
  • wiceprzewodniczący Komitetu Stołecznego Stronnictwa Demokratycznego (VIII) (1952)

Nagrody, wyróżnienia, odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Stworzył dużą i znaczącą geodezyjną szkołę naukową, jego wychowankowie obejmowali kierownicze stanowiska w dziedzinie geodezji. Miał znaczący wkład w rozwój niwelacji precyzyjnej, rachunku prawdopodobieństwa, teorii błędów, geodezji matematycznej i fizycznej.

Grób Edwarda Warchałowskiego na Cmentarzu Powązkowskim

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 1955 Senat Politechniki Warszawskiej nadał audytorium nr 144 w Gmachu Głównym imię E. Warchałowskiego, umieszczono tam tablicę pamiątkową z brązu z płaskorzeźbą[2].

Edward Warchałowski został patronem jednej z ulic na Warszawskim Ursynowie[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. J. Piłatowicz, „Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826–2001”, wyd.I, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2001, s.129–132
  2. a b c d e f J. Piłatowicz, „Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826-2001”,wyd.I, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2001, s.129 -138
  3. a b C. Kamela, Pierwszy V-Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Fotogrametrycznego, Prof. Edward Warchałowski 1885–1953.
  4. W > Warchałowski Edward (Przewodnik 1982 s. 182; kw. 114). W: Cmentarz Powązkowski w Warszawie [on-line]. www.sowa.website.pl. [dostęp 2015-11-01].
  5. M.P. z 1947 r. nr 52, poz. 366.
  6. M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58.
  7. Nazwy Ursynowskich ulic - Warchałowskiego Edwarda. [dostęp 2015-12-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]