Edward Wertheim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward Wertheim
pułkownik lekarz pułkownik lekarz
Data i miejsce urodzenia 13 października 1887
Żarki
Data i miejsce śmierci 15 stycznia 1939
Łódź
Przebieg służby
Lata służby do 1939
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Jednostki 26 Pułk Artylerii Lekkiej
18 Pułk Piechoty
6 Szpital Okręgowy
4 Szpital Okręgowy
Dowództwo Okręgu Korpusu Nr IV
Stanowiska starszy lekarz pułku
pomocnik komendanta szpitala
komendant szpitala
szef sanitarny okręgu korpusu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
bitwa o Lwów
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal Zwycięstwa

Edward Wertheim (ur. 13 października 1887 w Żarkach, zm. 15 stycznia 1939 w Łodzi) – pułkownik lekarz Wojska Polskiego II RP.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w żydowskiej rodzinie Mieczysława i Gustawy z Konów[1], osiadłej w Kieleckiem, zasłużonej dla Polski – jego pradziad był oficerem w armii Księstwa Warszawskiego, a babka – kurierką w powstaniu styczniowym 1863 roku[2]. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, w 1914 roku uzyskał dyplom lekarza. Jeszcze będąc studentem, wstąpił do polskiej paramilitarnej organizacji społeczno–wychowawczej Związek Strzelecki „Strzelec”.

Podczas I wojny światowej wstąpił do 1 pułku piechoty Legionów Polskich, z którym przekroczył granice Królestwa Polskiego. Kampanię legionową odbył jako lekarz w I Brygadzie. Brał udział w walkach karpackich w 1915 roku. 26 maja 1915 roku został mianowany podporucznikiem, a 15 grudnia tego roku – porucznikiem lekarzem[3]. 7 lipca 1916 roku został ranny pod Gródkiem i wzięty do niewoli rosyjskiej. W styczniu 1917 roku, po powrocie z niewoli, został przydzielony do 3 pułku piechoty w Zegrzu i wyznaczony na stanowisko lekarza III batalionu[1].

Latem 1917 roku, po kryzysie przysięgowym, został przyjęty do Polskiego Korpusu Posiłkowego[1][4]. 2 lutego 1918 roku został lekarzem 2 pułku ułanów. 19 lutego został zatrzymany i skierowany do obozu internowania w Taraczköz. 16 lipca, po zwolnieniu z obozu, wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej. 12 października 1918 roku został mianowany kapitanem lekarzem[1]. W listopadzie 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego i wyznaczony na stanowisko adiutanta szefa Departamentu Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wojskowych[1][5]. Od 28 września 1919 roku był komendantem Szpitala Polowego Nr 107. Na tym stanowisku wziął udział w wojnie z bolszewikami[1].

Po wojnie był komendantem szpitala wojskowego w Kielcach. W 1928 roku pełnił służbę w Garnizonowej Izbie Chorych w Skierniewicach[6]. 18 lutego 1930 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, w grupie lekarzy[7]. 26 marca 1931 roku został przeniesiony z 26 pułku artylerii lekkiej do 18 pułku piechoty na stanowisko starszego lekarza z równoczesnym pełnieniem obowiązków komendanta Garnizonowej Izby Chorych Skierniewice[8]. Z dniem 1 lipca 1932 roku został przeniesiony do 6 Szpitala Okręgowego im. Jana III we Lwowie na stanowisko pomocnika komendanta[9][10]. 7 czerwca 1934 roku został przeniesiony do 4 Szpitala Okręgowego w Łodzi na stanowisko komendanta[11][12]. Był jednym z inicjatorów budowy nowego gmachu 4 Szpitala Okręgowego przy ul. Żeromskiego 113. 23 listopada 1935 roku został wyznaczony na stanowisko szefa sanitarnego Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi[13]. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych (od 1937 roku – korpus oficerów zdrowia, grupa lekarzy)[14]. Działacz społeczny, w latach 1935–1938 był wiceprezesem Oddziału Łódzkiego PCK. Był także członkiem Związku Żydów Uczestników Walk o Niepodległość Polski i komendantem Oddziału w Łodzi Koła 3 pułku piechoty Legionów Polskich[15].

Mieszkał przy ul. Gdańskiej 46[16]. Do końca życia gromadził materiały dotyczące udziału Żydów w walce o niepodległość Polski, ale nie napisał żadnej publikacji monograficznej na ten temat. Pisał pamiętniki, niewydane drukiem. Zmarł 15 stycznia 1939 roku. Został pochowany na cmentarzu garnizonowym na Dołach[2][17].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Wykaz Legionistów ↓.
  2. a b Z żałobnej karty ↓.
  3. Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 54.
  4. Z żałobnej karty ↓, tu podano, że po kryzysie przysięgowym działał w Polskiej Organizacji Wojskowej na terenie Galicji.
  5. Z żałobnej karty ↓, tu podano, że wziął udział w obronie Lwowa i został odznaczony Odznaką Honorową „Orlęta”.
  6. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 711, 727.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 20 lutego 1930 roku, s. 65.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 109.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 427.
  10. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 323, 871.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 172.
  12. Jarno 2001 ↓, s. 192.
  13. Jarno 2001 ↓, s. 137, 190.
  14. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 338.
  15. Nekrolog ↓.
  16. Księga adresowa miasta Łodzi i Województwa Łódzkiego (…). Rocznik 1937-1939, Zarząd Miejski w Łodzi, Łódź 1937 (?), strona 455 Dział II Wykaz mieszkańców m. Łodzi
  17. „Republika” 1939 nr 16,17
  18. M.P. z 1931 r. nr 218, poz. 296.
  19. M.P. z 1939 r. nr 45, poz. 76.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]