Elżbieta Barszczewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Elżbieta Barszczewska
Ilustracja
Elżbieta Barszczewska, odbitka fot. z 1945
Imię i nazwisko Elżbieta Maria Barszczewska-Wyrzykowska
Data i miejsce urodzenia 29 listopada 1913
Warszawa
Data i miejsce śmierci 14 października 1987
Warszawa
Zawód aktorka
Współmałżonek Marian Wyrzykowski
Lata aktywności 1934–1981
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Złoty Krzyż Zasługi (nadany dwukrotnie) Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy”
Elżbieta Barszczewska jako Wanda Porębska w scenie z filmu Płomienne serca

Elżbieta Maria Barszczewska-Wyrzykowska (ur. 29 listopada 1913 w Warszawie, zm. 14 października 1987 tamże) – polska aktorka teatralna i filmowa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Córka Witolda Tadeusza Barszczewskiego (1867–1926)[1] i Marii Heleny Szumskiej (1880–1951)[2]. Była żoną aktora Mariana Wyrzykowskiego, z którym miała syna Juliusza.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Maturę zdała w 1932 w warszawskim Gimnazjum im. Marii Konopnickiej. Zamierzała wstąpić do Szkoły Nauk Politycznych, ale ostatecznie zdecydowała się na studia aktorskie. Warszawski Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej ukończyła w 1934. W tym samym roku zadebiutowała na scenie Teatru Polskiego rolą Heleny w Śnie nocy letniej Szekspira w reżyserii Leona Schillera.

Do 1939 występowała na scenach Teatrów Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej (TKKT) oraz gościnnie w Teatrze Narodowym. W czasie okupacji pracowała w jako kelnerka w kawiarniach Café Bodo oraz U aktorek i brała udział w konspiracyjnym życiu teatralnym. W marcu 1941 aresztowana przez niemieckie władze okupacyjne w związku ze sprawą zabójstwa Igo Syma[3]. Po wojnie pracowała w Teatrze Polskim (1945–62), w Teatrze Narodowym (1962–65) i od 1965 do 1987 ponownie w Teatrze Polskim.

23 sierpnia 1980 roku dołączyła do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami[4].

Ostatnia premiera, która była udziałem aktorki, to Wspomnienie według Johna Murrela z rolą Sary Bernhardt. W Teatrze Telewizji wystąpiła w Pieśni Marie de France.

Grób Elżbiety Barszczewskiej na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Została pochowana na Cmentarzu Stare Powązki w Warszawie (Aleja Zasłużonych, rząd 1, miejsce 98)[5].

Wybrane spektakle teatralne[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Na dużym ekranie zadebiutowała jeszcze jako studentka w filmie Co mój mąż robi w nocy w reżyserii Michała Waszyńskiego; dzięki delikatnej urodzie, głosowi o ciekawej barwie i talentowi szybko zdobyła popularność i uznanie publiczności i krytyki, stała się gwiazdą. W latach 1934–1939 zagrała w filmach:

Po wojnie zagrała tylko w jednym filmie – Rytmie serca (1977) w reż. Zbigniewa Kamińskiego[6].

Pracowała między innymi z takimi aktorami jak Mieczysława Ćwiklińska, Stefan Jaracz, Kazimierz Junosza-Stępowski, Stanisława Wysocka.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda ministra spraw zagranicznych za rolę Ofelii na Festiwalu Szekspirowskim (1947),
  • Nagroda Państwowa II stopnia za działalność aktorską (1955),
  • Nagroda m.st. Warszawy za całokształt pracy artystycznej w minionym 10-leciu (1955),
  • Nagroda m.st. Warszawy za całokształt pracy artystycznej (1960),
  • Nagroda Wydawnictwa Stowarzyszenia PAX im. Włodzimierza Pietrzaka (1972),
  • Nagroda „Homo Varsoviensis ’76” – nagroda tygodnika „Stolica” (1977),
  • Nagroda ministra kultury i sztuki I stopnia za wybitne osiągnięcia w dziedzinie aktorstwa (1977).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cmentarz Stare Powązki: BARSZCZEWSCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-03-29].
  2. Cmentarz Stare Powązki: HANIA SZUMSKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-03-29].
  3. Władysław Bartoszewski, Warszawski pierścień śmierci, Warszawa 1970, s. 106.
  4. Apel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s])
  5. Cmentarz Stare Powązki: MARIAN WYRZYKOWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-10-29].
  6. Rytm serca (1977), FilmPolski [dostęp 2020-03-29] (pol.).
  7. M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58 „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie kultury i sztuki”
  8. M.P. z 1946 r. nr 145, poz. 283 „za zasługi w dziedzinie sztuki dramatycznej na terenie kraju”.
  9. M.P. z 1953 r. nr 106, poz. 1422 „za zasługi w dziedzinie sztuki teatralnej - w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie”.
  10. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, www.e-teatr.pl [dostęp 2020-03-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Elżbieta Barszczewska. W: Witold Filler, Lech Piotrowski: Poczet aktorów polskich: Od Solskiego do Lindy. Warszawa: 1998, s. 14–16. ISBN 83-87571-54-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]