Emil Czapliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Emil Wojciech Czapliński
Ilustracja
pułkownik piechoty pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 8 września 1892
Kraków Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 21 października 1976
Lublin Polska
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Straż Graniczna II RP Straż Graniczna II RP
Orzeł LWP.jpg LWP
Jednostki I Brygada Legionów Polskich
(1 pp)
II Brygada Legionów Polskich
(2 pp)
4 Pułk Piechoty Legionów
2 Pułk Piechoty Legionów
Komenda Straży Granicznej
Komenda Miasta Lublin
Stanowiska dowódca kompanii
dowódca batalionu piechoty
dowódca pułku piechoty
zastępca komendanta SG
komendant miasta
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa,
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Srebrny za Długoletnią Służbę Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” Złoty Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” Krzyż Waleczności Armii gen. Bułak-Bałachowicza

Emil Wojciech Czapliński (ur. 8 września 1892 w Krakowie, zm. 21 października 1976 w Lublinie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego i Wojsk Ochrony Pogranicza, żołnierz Legionów, uczestnik walk o niepodległość i granice 1918–1921 oraz kampanii wrześniowej, organizator ruchu oporu w czasie II wojny światowej.

Młodość i walki o niepodległość[edytuj | edytuj kod]

Emil Czapliński urodził się jako wnuk powstańca listopadowego i syn powstańca styczniowego. W 1908 wstąpił do Sodalicji Mariańskiej. W tym czasie związał się z ruchem skautowym i drużynami Strzeleckimi. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich i wyruszył do Kielc z 1 pułkiem piechoty. Po kampanii kieleckiej został przeniesiony w stopniu podporucznika na dowódcę kompanii w 2 pułku piechoty. Funkcję tę pełnił do końca epopei Legionowej.

Jako porucznik byłego Polskiego Korpusu Posiłkowego reskryptem Rady Regencyjnej z 31 października 1918 roku został przydzielony do podległego jej Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia[1].

W wojnie polsko-sowieckiej od 1 września 1919 dowodził kompanią w 4 pułku piechoty Legionów w akcji na Przemyśl i Lwów[potrzebny przypis], następnie w 2 pułku piechoty Legionów baonem, a od 23 lipca 1920 roku został dowódcą tego pułku. W marcu 1929 został „przeniesiony do kadry oficerów piechoty z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Straży Granicznej przy Ministerstwie Skarbu na stanowisko zastępcy komendanta”[2]. W marcu 1932 roku został przeniesiony z Komendy Straży Granicznej do Komendy Miasta Lublin na stanowisko komendanta[3][4].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1939 zmobilizował podległe formacje, przeprowadził ich ewakuację do Równego. Następnie kierował obroną przeciwlotniczą Lublina. Będąc posiadaczem samochodu (DKW) opóźnił swój wyjazd aż do momentu pojawienia się Niemców pod Węglinem. Jako ostatni z wojskowych 17 września 1939 opuścił miasto jedyną jeszcze nie zajętą drogą przez Łęczną, Uściług do Łucka. Po blisko 3-miesięcznej tułaczce „za Bugiem” i przypadkowym odnalezieniu wcześniej wywiezionej rodziny, unikając ujęcia przez bolszewików, na początku grudnia szczęśliwie dotarł do Lublina. Przystąpił bezzwłocznie ze spotkanymi oficerami i osobami cywilnymi do organizowania ruchu oporu. Po krótkim działaniu w konspiracji został aresztowany przez Niemców 4 lutego 1940 oraz wywieziony do Oflagu VI B Dössel, a następnie do Oflagu II D Gross-Born.

Po wojnie[edytuj | edytuj kod]

Po wyzwoleniu obozu jenieckiego, w którym przebywał do 5 lutego 1945 udał się do Lublina[5]. Do Wojska Polskiego został przyjęty dnia 20 marca 1945. Dnia 14 stycznia 1947, objął stanowisko Komendanta Miasta Lublina[6] i sprawował szefostwo Wydziału Wojsk Ochrony Pogranicza III kategorii przy dowództwie Lubelskiego Okręgu Wojskowego(od sierpnia 1945 lub 1946)[5]. Z racji pełnionej funkcji podlegał mu 7 Oddział Ochrony Pogranicza[7] Uczestniczył w walkach z UPA[5]. Po dwóch latach służby za udział wraz z wojskiem we Mszy Świętej Rezurekcyjnej został dnia 10 maja 1947 usunięty z wojska bez prawa noszenia munduru oraz bez prawa do emerytury (rozkaz Nr. 3686 z dn. 10.V.47r.)[8].

Zmarł 21 października 1976 w Lublinie i spoczął na cmentarzu przy ul. Lipowej. Na uroczystości pogrzebowej nie było wojska, a nad trumną zmarłego piękną mowę pożegnalną wygłosił kolega legionowy, generał w stanie spoczynku Mieczysław Boruta-Spiechowicz.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • podporucznik – 12 października 1914[9]
  • porucznik – 1 listopada 1915[9]
  • kapitan – 1918
  • major – zatwierdzony 15 lipca 1920 ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1920 w korpusie oficerów piechoty
  • podpułkownik – zweryfikowany 3 maja 1922 ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 210. lokatą w korpusie oficerów piechoty[10]
  • pułkownik – 16 marca 1927 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 i 16. lokatą w korpusie oficerów piechoty[11]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej, 1918, R. 2, nr 2, Warszawa 1918, s. 16.
  2. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 89.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 229.
  4. Rocznik oficerski 1932 s. 16, 504.
  5. a b c "Życiorys" płk. Emila Czaplińskiego; ze zbiorów rodziny pułkownika
  6. "Charakterystyka służbowa na Komendanta miasta Lublina płk. Czaplińskiego Emila, s. Kazimierza." z kwietnia 1947
  7. Jan Ławski, Czesław Żmuda, Wojska Ochrony Pogranicza ... S. 40.
  8. Tymczasowe zaświadczenie o demobilizacji Nr 2430/47
  9. a b Lista starszeństwa oficerów Legjonów Polskich; w dniu oddania Legjonów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Warszawa: 1917, s. 8.
  10. Rocznik oficerski 1923 s. 128, 398.
  11. Rocznik oficerski 1928 s. 18, 161.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Ławski, Czesław Żmuda, Wojska Ochrony Pogranicza w latach 1945-1946, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 4 (40), Warszawa 1966, ss. 3-48.
  • Henryk Żelewski, "Dzieje bojowe 8 Pułku Piechoty Legionów w walkach obronnych 1939 r.", Wydawnictwo KUL, Lublin, 1984.
  • Roczniki oficerskie 1923, 1924, 1928 i 1932.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]