Ernst Gramss

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ogłoszenie starosty Gramssa o osadzeniu 50 rolników z gmin Borze i Korytnica w obozie pracy w Treblince

Ernst Gramss (ur. 17 grudnia 1899 w Augsburgu, data śmierci nieznana) – członek NSDAP, SS-Sturmbannführer, w okresie okupacji niemieckiej starosta powiatu sokołowsko-węgrowskiego, zbrodniarz wojenny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Z wykształcenia był rolnikiem dyplomowanym. W latach 1918–1919 odbył służbę wojskową w szeregach armii niemieckiej. W okresie międzywojennym mieszkał w Monachium[1]. Niektóre źródła podają, że przed wybuchem II wojny światowej był zatrudniony w strukturach ministerstwa rolnictwa III Rzeszy[2].

Od 1932 roku był członkiem NSDAP. Wstąpił również w szeregi SS; w 1940 roku uzyskał awans do stopnia SS-Sturmbannführera. Był posiadaczem złotej odznaki partyjnej[1].

W latach 1940–1944 przebywał w okupowanej Polsce, piastując stanowisko starosty powiatu sokołowsko-węgrowskiego w dystrykcie warszawskim Generalnego Gubernatorstwa[1]. Zamieszkał w pałacu Zbigniewa Malewicza w Przeździatce[3]. Był współodpowiedzialny za liczne zbrodnie na ludności polskiej i żydowskiej popełnione na podległym mu terenie przez niemiecki aparat policyjny i administracyjny[4]. Wielokrotnie osobiście kierował akcjami represyjnymi[5], na przykład pacyfikacją Paulinowa[6] i Dzierzb Włościańskich[7]. Latem 1941 roku z jego inicjatywy utworzono karny obóz pracy w Treblince (tzw. Treblinka I)[2][8]. Później, na mocy decyzji Gramssa, osadzono w tym obozie setki mieszkańców powiatu[9].

W 1943 roku żołnierze Armii Krajowej trzykrotnie usiłowali zlikwidować Gramssa. Zamachy na jego życie – przeprowadzone 27 maja, we wrześniu i 26 października tegoż roku – zakończyły się jednak niepowodzeniem[1].

Pod koniec lipca 1944 roku, w związku ze zbliżaniem się frontu wschodniego, Gramss wraz z podległym mu personelem ewakuował się z Sokołowa Podlaskiego[1]. Wcześniej dopilnował zniszczenia najważniejszych obiektów w mieście[3]. Jego dalsze losy są nieznane[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Kopówka 2013 ↓, s. 45.
  2. a b Witt 1970 ↓, s. 224.
  3. a b Witt 1970 ↓, s. 226.
  4. Witt 1970 ↓, s. 226 i 260.
  5. Witt 1970 ↓, s. 224–226 i 260.
  6. Namysło i Berendt 2014 ↓, s. 349.
  7. Witt 1970 ↓, s. 246.
  8. Kopówka 2013 ↓, s. 45–46.
  9. Witt 1970 ↓, s. 224, 244–245, 260.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Kopówka: Karny obóz pracy w Treblince. W: Edward Kopówka (red.): Co wiemy o Treblince? Stan badań. Siedlce: Muzeum Regionalne w Siedlcach, 2013. ISBN 978-83-88761-38-6.
  • Aleksandra Namysło, Grzegorz Berendt (red.): Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej i Instytut Studiów Strategicznych, 2014. ISBN 978-83-7629-669-2.
  • Kazimierz Witt. Działalność okupanta hitlerowskiego w powiecie Sokołów Podlaski w latach 1939–1944. „Rocznik Mazowiecki”. 3, 1970.