Fablok 101D

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
SP42
Ilustracja
SP42-058 w Brodnicy
Producent Polska Fablok Chrzanów
Lata budowy 1967-1978
Układ osi Bo'Bo'
Wymiary
Masa służbowa 69,3 tony
Długość 14240 mm
Szerokość 3173 mm
Wysokość 4400 mm
Rozstaw osi skrajnych 10100 mm
Średnica kół 1100 mm
Napęd
Trakcja spalinowa
Typ silników a8C22
Pojemność zbiorników paliwa 2815 l
Parametry eksploatacyjne
Moc znamionowa 590 kW
Rodzaj przekładni elektryczna
Prędkość konstrukcyjna 90 km/h
Nacisk osi na szyny 228 kN
System hamulca Oerlikon
Parametry użytkowe
Sterowanie wielokrotne jest
System ogrzewania Kocioł parowy WB-5
Portal Portal Transport szynowy

SP42 (typ 101D) – normalnotorowa pasażerska lokomotywa spalinowa produkcji polskiej. Spalinowóz serii SP42 był produkowany w Zakładach Fablok w Chrzanowie w latach 1967-1978 jako modyfikacja lokomotywy serii SM42 z zabudowanym kotłem parowym dla ogrzewania pasażerskich składów wagonowych. W sumie wyprodukowano i dostarczono dla PKP 268 egzemplarzy tej serii. Ostatni czynny przedstawiciel serii należy do Skansenu w Chabówce. Pierwszy egzemplarz (SP42-001) posiada Klub Sympatyków kolei we Wrocławiu. W przyszłości ma ona jeszcze szansę na działanie. Wszystkie lokomotywy serii SP42, których nie przemianowano na serię SU42 (czyli zdecydowana większość wszystkich egzemplarzy tej serii) stoją obecnie na terenie lokomotywowni Szczecin Port Centralny.

Przeznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym przeznaczeniem SP42 było prowadzenie lekkich pociągów pasażerskich na niezelektryfikowanych liniach regionalnych. Pojazdy były także wykorzystywane podczas prac manewrowych.
Z uwagi na niewielką moc silnika a8C22 i tylko jeden stopień bocznikowania silników trakcyjnych masa składu prowadzonego przez SP42 zasadniczo nie przekraczała 200 ton, przy zachowaniu zadowalających parametrów rozruchu.

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

PKP/PKP Cargo[edytuj | edytuj kod]

Seria SP42 od początku eksploatacji stacjonowała m.in. w lokomotywowniach Grudziądz, Chojnice, Szczecin, Jelenia Góra, Nysa, Legnica. Najpopularniejszymi odcinkami codziennej eksploatacji spalinowozów SP42 były: Szczecinek-Chojnice-Tczew, Stargard Szczeciński-Kalisz Pom.-Wałcz-Piła, Laskowice-Grudziądz-Jabłonowo Pom., Lębork-Kartuzy, Racibórz-Głubczyce-Racławice Śl. Nysa-Opole/Brzeg, Jelenia Góra-Karpacz.

1 marca 1988 roku lokomotywa SP42-113 prowadząca pociąg pasażerski nr 7713 relacji Ostrów Wielkopolski - Leszno nie została zatrzymana przed semaforem wskazującym sygnał "stój", w wyniku czego doszło do czołowego zderzenia z drugą lokomotywą SP42-261. W wyniku wypadku z dniem 31 maja 1988 roku obie lokomotywy zostały skreślone ze stanu PKP, a następnie sprzedane ZNTK Bydgoszcz, a następnie po odbudowie przenumemerowane na serię SM42 dla zakładu i prywatnego przewoźnika.

24 listopada 1991 roku lokomotywa SP42-081 uległa pożarowi, w wyniku nieopłacalności naprawy 29 stycznia 1992 roku pojazd został skreślony ze stanu, a następnie zezłomowany.

Wraz z likwidacją przez PKP w latach 90. XX wieku połączeń lokalnych na liniach niezelektryfikowanych oraz zastępowanie w ruchu regionalnym klasycznych składów pociągów autobusami szynowymi posiadanie na inwentarzu lokomotyw SP42 okazało się zbędne. W późniejszych latach liczba sprawnych lokomotyw SP42 zaczęła gwałtownie spadać. W 1993 roku dwie lokomotywy SP42 o numerach 249 i 263 zostały przenumerowane na serię SM42 otrzymując numery 011 i 012 w miejsce wcześniej skreślonych maszyn. W listopadzie 1999 roku za pośrednictwem ZNTK Nowy Sącz rozpoczęto modernizacje lokomotyw serii SP42, począwszy od gdyńskiej SP42-085, w której wymieniono kocioł parowy WB-5 na agregat prądotwórczy. Zastosowano silnik wysokoprężny Caterpillar typu CAT3208 o mocy 180 kW napędzający trójfazową prądnicę synchroniczną z układem prostownikowym dostarczającą prąd o napięciu 3 kV do ogrzewania wagonów. Lokomotywa otrzymała nowe oznaczenie SU42-501. Pod koniec 1999 roku przebudowana została również wrocławska SP42-049 na SU42-502, a w 2000 roku na serię SU42 przebudowano 38 lokomotyw serii SP42.

W 2007 roku praktycznie jedynym połączeniem, gdzie były eksploatowane SP42 w ruchu pasażerskim, był odcinek Skarżysko Kamienna-Tomaszów Mazowiecki. Zakład Taboru w Skarżysku Kamiennej był lokomotywownią, do której przez ostatnie lata trafiały sprawne SP42 z zakładów taboru, gdzie na skutek malejącej liczby uruchamianych pociągów lub zakupu autobusów szynowych, przestały być potrzebne.

W dniu 27 września 2008 roku Stowarzyszenie Miłośników Kolei w Krakowie zorganizowało pożegnalną imprezę pociągiem specjalnym na trasie ze Skarżyska Kamiennej do Tomaszowa Mazowieckiego. Pociąg poprowadziła lokomotywa SP42-007, ostatni egzemplarz tej serii ze sprawnym kotłem ogrzewczym. Lokomotywa SP42-260 ze sprawnym kotłem ogrzewczym jest czynnym eksponatem Skansenu w Chabówce.

Lokomotywa spalinowa SP42-236

Orion Kolej[edytuj | edytuj kod]

Po wycofaniu maszyn z eksploatacji przez PKP Cargo w 2010 roku trzy lokomotywy serii SP42 o numerach: 109, 172 i 173 zostały zakupione przez Orion Kolej, a następnie dwie pierwsze po wykonanych naprawach otrzymały serię Ls800 wraz z numerami fabrycznymi. W marcu 2015 roku SP42-173 została przebudowana na serię 6Dm-01.

Modernizacja[edytuj | edytuj kod]

Kłopoty obsługowe kotła parowego i coraz mniejsza liczba wagonów pasażerskich przystosowanych do tego systemu ogrzewania sprawiły konieczność przeprowadzenia modernizacji lokomotyw. Począwszy od 1999 roku 40 egzemplarzy lokomotyw serii SP42 przeszło modernizację w ZNTK w Nowym Sączu. Modernizacja polegała na wymianie kotła parowego WB-5 na agregat prądotwórczy. Zastosowano silnik wysokoprężny Caterpillar typu CAT3208 o mocy 180kW napędzający trójfazową prądnicę synchroniczną z układem prostownikowym dostarczającą prąd o napięciu 3kV do ogrzewania wagonów. Zmodernizowane lokomotywy otrzymały nowe oznaczenie serii SU42 z numerami inwentarzowymi 501-540.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

W kręgach maszynistów i miłośników kolejnictwa spalinowóz serii SP42 jest nazywany Kociołek, Balbina lub Łajka oraz Stonka.

.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]