Feliks Benda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Feliks Filip Benda
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 23 maja 1833
Kraków
Data i miejsce śmierci 26 kwietnia 1875
Kraków
Zawód aktor, dyrektor teatru
Współmałżonek Weronika Zagórska (aktorka)
Lata aktywności 1852–1875
Zespół artystyczny
Teatr w Krakowie

Feliks Benda (ur. 23 maja 1833 w Krakowie, zm. 26 kwietnia 1875 tamże) – polski aktor teatralny, reżyser, dyrektor teatrów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu szkoły średniej w Krakowie zaangażowany został we wrześniu 1852 do teatru krakowskiego, gdzie występował do końca życia. Z zespołem teatru wyjeżdżał na występy do miast Galicji, zaboru pruskiego i rosyjskiego (m.in. do Poznania, Kalisza, Lublina, a także do Wiednia (w r. 1856))[1]. W roku 1859 poślubił aktorkę Weronikę Zagórską.

W latach 1863–1864 należał wraz z bratem (Józefem) do zespołu Gustawa Zimajera w Czerniowcach, następnie prowadził z bratem własny zespół w Galicji (występowali m.in. w Złoczowie, Brzeżanach, Przemyślu)[2]. Następnie grał w Krakowie, zaś brat Józef Benda wrócił do teatru Zimajera w Czerniowcach, a w 1867 połączył swój nowy zespół z zespołem Konstantego Łobojki i dawał przedstawienia w Jarosławiu, Jaśle, Krynicy i Rzeszowie (grali tu m.in.: Marceli Zboiński, Gustaw Fiszer, Aleksander Podwyszyński, w przedstawieniach gościnnie brała też udział Helena Modrzejewska[3] i Feliks Benda). W tym samym roku (1867) z inicjatywy Stanisława Koźmiana wyjechał do Wiednia i Paryża. W latach 1869–1871 (po ustąpieniu Koźmiana z kierownictwa artystycznego) pełnił w funkcje reżysera teatru krakowskiego. W 1871 i 1875 należał do komisji konkursów dram. organizowanych przez dyrekcję teatru krakowskiego. Jesienią 1871 spodziewając się angażu w WTR opuścił Kraków i od 21 października do 30 listopada występował gościnnie w warszawskim Teatrze Rozmaitości, nie został jednak, mimo poparcia Modrzejewskiej, zaangażowany i wrócił do Krakowa. W roku 1873 obchodził w teatrze krakowskim jubileusz dwudziestolecia pracy grając rolę Drabickiego (Pół miliona). Na wiosnę r. 1874 zachorował na gruźlicę, przerwał pracę na pięć miesięcy, leczył się w Gleichenberg i w Zakopanem. Wrócił na scenę na jesieni tego roku, ale stan zdrowia uniemożliwiał mu regularne występy. W początku 1875 objął ponownie funkcje reżysera. Ostatni raz wystąpił w Krakowie 17 kwietnia 1875 w roli Bolesława (Niewinni).

Największym sukcesem Bendy była postać Falstaffa (Wesołe kumoszki z Windsoru). Najważniejsze role w Krakowie: Papkin (Zemsta), Mazepa (Mazepa), Pietro Negri (Beatryks Cenci), Ślaz (Lilla Weneda), Gustaw (Śluby panieńskie), Valmoreau (Pojęcia pani Aubray), Tholosan (Nasi najserdeczniejsi), Carnioli (Dalila), Birac (Księżna Jerzowa), Montjoye (Montjoye), Birbancki (Dożywocie), Władysław (Mentor), Giboyer (Bezczelni), Figaro (Wesele Figara), Horodniczy (Rewizor), Pułaski (Konfederaci barscy).

  • Życie prywatne:

Był synem krakowskiego kupca Szymona Bendy i Józefy z Miselów, bratem aktora teatrów prowincjonalnych Józefa Bendy i muzyka Szymona Bendy, bratem przyrodnim Heleny Modrzejewskiej i aktorki – Józefy Tomaszewiczowej i przybranym ojcem aktorki Henryki Ładnowskiej. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Edward Webersfeld O teatrze prowincjonalnym, w: [„Gazeta Lwowska”, 1912, nr 170].
  2. Edward Webersfeld Teatr krakowski w Krynicy, w: „Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne”, 1899, nr 26-28.
  3. Edward Webersfeld Modrzejewska w Jarosławiu, „Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne”, 1899, nr 30, 32-34.
  4. Karolina Grodziska Zaduszne ścieżki-przewodnik po Cmentarzu Rakowickim wyd.Kraków 2003 s.150

Źródła[edytuj | edytuj kod]