Feliks Przesmycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Feliks Przesmycki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 21 stycznia 1892
Miropol
Data i miejsce śmierci 25 grudnia 1974
Warszawa
Zawód, zajęcie bakteriolog, wirusolog, pedagog
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Kijowski
Uczelnia Akademia Medyczna w Warszawie
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Feliks Przesmycki (ur. 21 stycznia 1892 w Miropolu na Wołyniu, zm. 25 grudnia 1974 w Warszawie[1]) – polski bakteriolog i wirusolog, pedagog, założyciel oraz wieloletni dyrektor największej polskiej instytucji zajmującej się epidemiologiąPaństwowego Zakładu Higieny w Warszawie[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował medycynę na Uniwersytecie Kijowskim. Współpracował z wieloma czołowymi wirusologami m.in. w Instytucie Pasteura w Paryżu z francuskim bakteriologiem Albertem Calmettem, a w Harvard Medical School z Hansem Zinsserem.

Był profesorem Akademii Medycznej w Warszawie. W styczniu 1921 roku w czasie wojny polsko-bolszewickiej został delegowany przez polski rząd do obozu jenieckiego w Strzałkowie, gdzie wśród ludności cywilnej i żołnierzy rosyjskich w sześć tygodni zwalczył epidemię cholery[3]. Potem został skierowany z tym samym zadaniem jako konsultant do obozów w Tucholi i Wadowicach[4]. W październiku 1923 roku wraz z grupą młodych polskich lekarzy został delegowany na roczne studia w dziedzinie zdrowia publicznego do Stanów Zjednoczonych, które organizowała Fundacja Rockefellera[5]. Po powrocie do kraju w 1925 został asystentem i prowadził zlecone ćwiczenia z mikrobiologii na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Warszawskiego. 7 września 1929 habilitował się na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie rozpoczął pracę w Dziale Bakteriologii i Medycyny Doświadczalnej Państwowego Zakładu pod kierunkiem Ludwika Hirszfelda. Od 1 stycznia 1933 był kierownikiem Oddziału Diagnostyki Bakteriologicznej. Dzięki stypendium z Sekcji Higieny Ligi Narodów poznał organizację zakładów bakteriologicznych m.in. w Kopenhadze, Pradze i Budapeszcie. Po powrocie rozwijał sieć filii PZH, od 1938 był inspektorem i zastępcą dyrektorem Państwowego Zakładu Higieny. Podczas okupacji po aresztowaniu Ludwika Hirszfelda zastępował go kierując Działem Bakteriologii i Medycyny Doświadczalnej, w 1941 współorganizował tajną produkcję szczepionki przeciwko durowi osutkowemu, którą rozprowadzano w obozie na Majdanku i w warszawskim gettcie. W latach 1942–1944 prowadził wykłady z bakteriologii na tajnym Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Ziem Zachodnich. Podczas powstania warszawskiego był szefem cywilnej służby zdrowia, a po jego upadku organizował ewakuację szpitali cywilnych. Od 1945 był dyrektorem Państwowego Zakładu Higieny z siedzibą w Łodzi, równocześnie organizował Wydział Lekarski na Uniwersytecie Łódzkim, 1 maja 1946 został tam mianowany profesorem nadzwyczajnym bakteriologii i zajmował to stanowisko do 31 sierpnia 1950. 29 lipca 1950 został mianowany profesorem zwyczajnym mikrobiologii i higieny na Wydziale Farmaceutycznym Akademii Medycznej w Warszawie.Od 1 stycznia 1953 był pierwszym profesorem epidemiologii i wykładał ten przedmiot do końca 1962. Był organizatorem Zakładu Wirusologii PZH, który stał się głównym ośrodkiem wirusologii lekarskiej w kraju. 31 października 1963 przeszedł na emeryturę pozostając nada czynny zawodowo, w latach 1964–1970 był krajowym specjalista ds. wirusologii przy ministrze zdrowia. W latach 1972–1973 był konsultantem Laboratorium Eksperymentalnego Surowic i Szczepionek Biomed.

Feliks Przesmycki był inicjatorem wprowadzenia w Polsce systemu szczepień przeciwko chorobie Heinego-Medina.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przesmycki był autorem wielu prac naukowych, głównie z zakresu wirusologii. Napisał również pamiętnik, w którym opisał między innymi zwalczanie epidemii cholery w czasie wojny w obozie jeńców sowieckich w Strzałkowie[6].

  • Zarys bakteriologji praktycznej z uwzględnieniem niektórych pierwotniaków chorobotwórczych[7]
  • Mikrobiologia lekarska[8]

Odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Członkostwo[edytuj | edytuj kod]

  • Wrocławskie Towarzystwo Naukowe;
  • Łódzkie Towarzystwo Naukowe;
  • Towarzystwo Naukowe Warszawskie – członek korespondent;
  • Polskie Towarzystwo Mikrobiologów – członek honorowy;
  • Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych – członek honorowy;
  • Polskie Towarzystwo do Walki z Poliomyelitis – członek założyciel;
  • Polskie Towarzystwo Higieniczne – członek Zarządu Głównego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Biogram w Encyklopedii PWN.
  2. Maciej Iłowiecki, Dzieje nauki polskiej, Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1981, s. 295, ISBN 83-223-1876-6, OCLC 830296583.
  3. Rzeczpospolita, „II RP ratowała rosyjskich jeńców”, 27.07.2011.
  4. Rzeczpospolita, „Nieznany dokument o jeńcach”.
  5. Wiesław Magdzik, „Osiągnięcia w okresie 85 lat działalności i perspektywy działania służby sanitarno-epidemiologoicznej w Polsce”, Przegląd epidemiologiczny, 2004; nr 4, s. 569–581 dokument w formacie PDF.
  6. Rzeczpospolita „Nieznany dokument o jeńcach”.
  7. „Zarys bakteriologji praktycznej z uwzględnieniem niektórych pierwotniaków chorobotwórczych”, nakł. Fr. Heroda, 1927.
  8. „Mikrobiologia lekarska”, Lekarski Instytut Naukowow-Wydawniczy, 1950.
  9. M.P. z 1951 r. nr 76, poz. 1043.
  10. M.P. z 1947 r. nr 11, poz. 23.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]